Nishinoshima i Home Reef: najnowsze zdjęcia najmłodszych wysp wulkanicznych na Ziemi

 

W listopadzie br. odbyła się pierwsza wyprawa wulkanologiczna na najmłodszą wyspę wulkaniczną na Ziemi, czyli Home Reef w Tonga. Home Reef ma średnicę około 1 km, stożek mierzy około 70 metrów wysokości. Z małego krateru na wysepce wydobywał się obłok pary i dwutlenku siarki SO2. Także istnieje ryzyko przyszłych umiarkowanych erupcji eksplozywnych Home Reef. Zdj. Tonga MLSP/SR. 

https://matangitonga.to/2025/11/09/first-volcanology-mission-visits-tonga-s-most-active-volcano

Przejrzałem sobie także najświeższe zdjęcia japońskiej wyspy wulkanicznej Nishinoshima (Wyspy Ogasawara), która formowała się w latach 2013-23. Prześliczny wulkan i prześliczna ciemna wulkaniczna plaża. Co ciekawe, jednym z pierwszych kolonizatorów roślinnych na Nishinoshima była portulaka pospolita (Portulaca oleracea). 

Jestem ciekaw czy japoński wulkan jeszcze w przyszłości się przebudzi. Zdj. as.y/X.

Aktywność erupcyjna na wyspie wulkanicznej Iwojima

                                                                                 

Kilka aktualizacji:

12 września br. doszło do prawdopodobnej małej erupcji stratowulkanu Meakan na japońskiej wyspie Hokkaido (krater Ponmachineshiri). 15 września br. wulkan został objęty drugim stopniem alarmu. Strefa wykluczenia wokół krateru Ponmachineshiri wynosi zaledwie 500 metrów. 

Od 1 września br. trwa aktywność erupcyjna wulkanu Iwojima. Erupcja rozpoczęła się na zachodnim wybrzeżu wyspy zwanym Chidorihama. Obłok erupcyjny sięgnął wówczas wysokości 1 km i uformowały się nowe kratery. Od 3 września erupcja nabrała charakteru magmowego. Trzy lata temu doszło do erupcji magmowej blisko wybrzeża Iwojima. 

Na Iwojima znajduje się baza wojskowa, ale wyspa nie jest stale zamieszkiwana. 

Kilka informacji o Iwojima w starym wpisie:

http://wulkanyswiata.blogspot.com/2023/11/erupcja-blisko-wybrzeza-wyspy.html

19 września br. doszło do 33 epizodu erupcyjnego w kalderze Halemaumau hawajskiego wulkanu tarczowego Kilauea. Fontanny lawy sięgnęły wysokości 240 metrów. 

Ile des Cendres (Wyspy Popiołów): podmorski wulkan Wietnamu

Hon Tro (Ile des Cendres), czyli po polsku Wyspy Popiołów to podmorski wulkan zlokalizowany 60 km na południe od wyspy Phu Quy. W wyniku erupcji w 1923 roku uformował nietrwałą (efemeryczną) wyspę wulkaniczną, która poddana erozji morskiej szybko przestała istnieć. 

Po południu 2 marca 1923 roku załoga japońskiego parowca "Wakasa Maru" płynącego z Hong Kongu do Singapuru ujrzała kolumnę białego dymu unoszącego się z morza (głębokość około 90 metrów). Kapitan Horikawa myślał, że płonie jakiś statek, zatem zadecydował, by podpłynąć parowcem bliżej. Okazało się, że ma miejsce podmorska erupcja, która przedarła się na powierzchnię. Kapitan opisywał "dużą kolumnę gazu pojawiającą się na powierzchni morza, rozciągającą się i rosnącą, wyglądającą niczym chmura cumulus, sięgającą wysokości 2.1 km" 8 marca 1923 roku rozpoczęła się emisja lawy. Po południu tego samego dnia brytyjski statek HMS "Carliste" płynący z Hong Kongu do zatoki Dai Bang podpłynął blisko miejsca erupcji. Nowa wyspa wulkaniczna miała kształt podkowy i emitowała kolumnę pary i popiołu na wysokość 1.6 km. 15 marca erupcja ustała, by zacząć się na nowo 20 marca. Nowa wyspa wulkaniczna nazwana została Hon Tro i osiągnęła długość 457 metrów. Jej południowo-zachodni kraniec sięgał wysokości 24-30 metrów. Pomiary batymetryczne wykazały, że jest bardzo stroma. W odległości 3.7 km od Hon Tro uformowała się jeszcze jedna wysepka wulkaniczna o wysokości 12 metrów, która była w stanie erupcji jeszcze 13 maja 1923 roku. 

W lutym 1923 roku mieszkańcy wyspy Phu Quy odczuwali trzęsienia ziemi. Czy Wyspy Popiołów kiedyś się przebudzą? Niewykluczone. Po Hon Tro pozostały jedynie wspomnienia i dawne naukowe zapiski. Zdj. Phuc Lap (wysepka satelicka przy Phu Quy uformowana przez dawny wybuch wulkanu). 

27 grudnia 1927 roku zaczął się rodzić wulkan Anak Krakatau (Indonezja). Narodziny tej słynnej wyspy wulkanicznej zostały udokumentowane fotograficznie i filmowo. Nie ma natomiast żadnych zdjęć Hon Tro. 

EDIT: Erupcja na półwyspie Reykjanes (NE od Stora-Skogfell, Islandia) jest stabilna. W ciągu minionej doby lawa przemieściła się na odległość 170 metrów i obecnie znajduje się w odległości 3.6 km od drogi Reykjanesbraut. Jej przepływ spowolnił. Na jej drodze staną liczne szczeliny, które wypełni. 

Miejsce erupcji szczelinowej pozostaje zamknięte dla turystów i osób postronnych za wyjątkiem naukowców i akredytowanych dziennikarzy & droniarzy. Wiem jednak, że niektórzy łamią zakaz zbliżania się do miejsca erupcji. 

Najnowsze zdjęcia japońskiego wulkanu Nishinoshima

                                                                  

Nishinoshima (Wyspy Ogasawara) jest jednym z moich ulubionych wulkanów, zatem poświęcam jemu osobny wpis. Przelot członków Japońskiej Straży Przybrzeżnej w dniu 29 czerwca 2024 roku ujawnił w kraterze głównego stożka obecność niewielkiego jeziorka kraterowego. Odbarwiona woda w pobliżu tej przepięknej wyspy wulkanicznej wskazuje na aktywność hydrotermalną. Wulkan obecnie nie jest w stanie aktywności erupcyjnej. 

W Indonezji w zasadzie codzienne emisje popiołu mają miejsce z wulkanów Ibu (Halmahera), Dukono (Halmahera), Lewotobi Lakilaki (Flores) i Marapi (Sumatra).

Wznowienie erupcji wulkanu Home Reef w Tonga

                                                            

Dość mocno spóźniony wpis na blogu, ale wczoraj wróciłem z krótkiego rodzinnego wyjazdu za granicę (Austria, Hiszpania, Francja), który nie miał charakteru wulkanicznego, ale historyczno-eksploratorski. Zatem garść informacji z ostatnich kilku dni: 

Home Reef (Tonga) - od 15 czerwca 2024 roku trwa aktywność erupcyjna tego płytkiego podmorskiego wulkanu. Wyciek lawy powiększa lawową deltę na wschodzie i jednocześnie jedną z najmłodszych wysp wulkanicznych (o wysokości 15-18 metrów) na Ziemi. Home Reef znajduje się pomiędzy podmorskim wulkanem Metis Shoal a wyspą wulkaniczną (stratowulkanem) Late. 

23 czerwca 2024 roku o godzinie 09.27 czasu WIB wulkan Ibu (Halmahera, Indonezja) wyemitował obłok popiołu na wysokość 5 km. Generalnie w ciągu ostatnich kilku tygodni emisje popiołu miały miejsce m.in. z wulkanów Ibu i Dukono (Halmahera), Marapi (Sumatra) czy Lewotobi Lakilaki (Flores, emisje popiołu sięgające wysokości 0.9-1 km).

W nocy 23 czerwca rozpoczął się rój trzęsień ziemi wokół wyspy Samosir (kaldera Toba, Sumatra, Indonezja). Do godziny 08.00 rano czasu WiB naliczono 51 trzęsień ziemi, najsilniejsze o magnitudach 3.8 i 3.9. Ostatni rój trzęsień ziemi w kalderze miał miejsce w maju-sierpniu 2021 roku i prawdopodobnie miał charaker tektoniczny.

Słynna supererupcja Toba (8 w skali VEI, może nawet 9 w skali VEI) miała miejsce około 74 000 lat temu. Ostatnia erupcja o sile 8 w skali VEI miała miejsce 26 500 lat temu w Nowej Zelandii (erupcja Oranui kaldery Taupo). Czyli można spekulować, że do supererupcji kalder na Ziemi dochodzi raz na około 50 000 lat. Czy zatem możemy być spokojni? Hmm, niekoniecznie. Taka supererupcja (8, a nawet słabsza 7 w skali VEI) w miejscu gęsto zaludnionym mogłaby zabić setki tysięcy, a nawet miliony ludzi.

Od 15 czerwca trwa niewielka, acz malownicza aktywność strombolijska w kraterze Voragine wulkanu Etna. Przewodnicy, w tym Asia Pióro z Trails of Sicily pokazują ją turystom w trakcie wypraw na kratery centralne sycylijskiego wulkanu, stąd dużo fajnych materiałów w mediach społecznościowych. 

22 czerwca br. zakończyła się erupcja efuzywna Sundhnukagigar (4 w tym roku). Przelot dronem wykazał brak aktywności lawowej w kraterze uformowanego stożka. Tuż przed jej ustaniem Islandczycy chłodzili wodą czoła potoków lawy, które przelały się przez barierę ziemną chroniącą miasteczko Grindavik. Była to pierwsza taka operacja od czasu erupcji Heimaey w 1973 roku. Co ciekawe, eksperymentalne chłodzenie wodą wylewów lawy, by doprowadzić do ich zastygnięcia miało także miejsce w trakcie erupcji wulkanów Kilauea w 1960 roku oraz Etna w latach 1991-93. 

Przy okazji link do pracy naukowej, z którą definitywnie warto się zapoznać:

https://pubs.geoscienceworld.org/gsa/geosphere/article/14/2/572/529016/Anticipating-future-Volcanic-Explosivity-Index-VEI

No i zachęcam do rozważenia jednorazowego bądź okresowego wsparcia WŚ, jeśli podoba Wam się mój sposób popularyzacji wulkanów w Polsce. Z góry dziękuję i podaję linki wsparciowe.

https://buycoffee.to/wulkanyswiata

https://patronite.pl/wulkanyswiata

Erupcja blisko wybrzeża wyspy wulkanicznej Iwojima

                                                        

Przynajmniej od 25 października trwa erupcja wulkaniczna w pobliżu wyspy Iwojima (Wyspy Ogasawara, Japonia). Eksplozje wulkaniańskie formują niewielki aktywny krater (stożek żużlowy). Powstaje najmłodsza wysepka wulkaniczna, która być może z czasem połączy się ze 'starą' Iwo Jimą. Erupcja nabrała charakteru ciągłego, zatem być może wkrótce dojdzie do wypływu lawy, dzięki któremu wysepka stanie się trwalsza. Nadal jednak nie wiadomo czy obecna erupcja będzie długotrwała. Zdj. Kotaro Ehara.

Długość wysepki wynosi około 200 metrów. 

EDIT: 10 listopada aktywność erupcyjna tej maleńkiej wysepki ustała. Szkoda, bo miałem nadzieję, że nowa wysepka wytrzyma dłużej.

Od 1889 roku na wyspie Iwojima o wymiarach 8 x 4 km naliczono ponad 40 erupcji freatycznych i jedną magmową (w lipcu 2022 roku, ostatnie erupcje magmy na wyspie miały miejsce około 1300 lat temu, wówczas uformował się stożek piroklastyczny Suribachi). Główne struktury topograficzne na wyspie to stożek Suribachi (170 m. wysokości), płaskowyż Motoyama (115 metrów, wschodnia strona wyspy) oraz piaszczysta mierzeja Chidorigahara. Na wyspie od wieków trwa gwałtowna deformacja gruntu. W ciągu roku grunt podnosi się na Iwojima przeciętnie o 15-20 cm. Przykładowo od 1952 do 1968 roku płaskowyż Motoyama podniósł się o około 9 metrów, a a poprzecinana aktywnymi uskokami mierzeja Chidorigahara w latach 1977-2002 podniosła się o 4 metry. Wyspą targają liczne małe erupcje freatyczne (np. z krateru zwanego Million Dollar Hole), które są częste i mogą się w zasadzie wydarzyć wszędzie. Oprócz nich ma miejsce aktywność sejsmiczna oraz wspomniana intensywna deformacja gruntu. Grunt na wyspie jest ciepły, oprócz tego na Iwojima znajdują się liczne fumarole. O erupcjach freatycznych na wyspie można przeczytać w poniższym linku:

https://earth-planets-space.springeropen.com/articles/10.1186/s40623-018-0811-y

Około 100 000 lat temu potężna erupcja uformowała podmorską kalderę, której fragmentem jest Iwojima. Do kolejnej silnej erupcji generującej potoki lawy i podmorskie spływy piroklastyczne doszło około 2700 lat temu. 

Iwojima nie jest trwale zamieszkana, ale stacjonuje na niej około 300 żołnierzy Japońskich Sił Samoobrony (SDF). 

Dzisiaj aktywność sejsmiczna w Svartsengi (Islandia) jest zredukowana, ale deformacja gruntu wciąż trwa, co wskazuje na akumulację magmy. Do erupcji może dojść w Illahraun (pole lawowe i rząd kraterów) - w tym miejscu znajdują się elektrownia geotermalna Svartsengi i Blue Lagoon. Istnieje już plan ewakuacyjny dla mieszkańców miasteczka Grindavik.

Silny wybuch kamczackiego wulkanu Bezimienny

18 października 2023 r. miała miejsce silna erupcja kamczackiego wulkanu Bezimienny. Obłok popiołu sięgnął wysokości 10-11 km. Ogłoszony został czerwony kod awiacji. Dzień wcześniej w godzinach 19.00 i 20.00 czasu UTC ze wschodniego zbocza aktywnej kopuły lawowej kamczackiego wulkanu zeszły spływy piroklastyczne. Zdj. KVERT.

Trwa aktywność strombolijska w kraterze centralnym kamczackiego wulkanu Kluczewska Sopka. Formuje się nowy stożek żużlowy. Ma miejsce wyciek lawy na zachodnim zboczu o długości dochodzącej do ok. 1.5 km. Dochodzi do eksplozji freatycznych w trakcie interakcji potoku lawy ze śniegiem i lodem.

16 października doszło do eksplozji wulkanu Sakurajima z krateru Minamidake, która wygenerowała obłok popiołu o wysokości 3.7 km. 

Wymiary powiększanej przez wyciek lawy nowej wyspy wulkanicznej Home Reef (Tonga) - 424 x 213 metrów, max. wysokość ok. 15-18 metrów. Home Reef znajduje się pomiędzy podmorskim wulkanem Metis Shoal a wyspą wulkaniczną Late. Erupcja jest stabilna, głównie efuzywna (lawowa).

Trwa słaba aktywność erupcyjna w kraterze nr. 2 wulkanu Langila (Papua Nowa Gwinea). 

21 października zintensyfikował się wyciek lawy z wulkanu Mayon (Luzon, Filipiny).

Pierwsze zdjęcia nowej wyspy wulkanicznej Home Reef w Tonga

                                 

Zrobiłem mały research w sieci i udało się! Natrafiłem na zrobione na przełomie lipca i sierpnia 2023 roku zdjęcia najmłodszej wyspy wulkanicznej na świecie, czyli Home Reef w Tonga. Home Reef to płytki podmorski wulkan zlokalizowany kilkanaście km od bezludnej wyspy wulkanicznej (startowulkanu) Late w Tonga. Zdarza mu się formować w trakcie erupcji efemeryczne wyspy wulkaniczne. I tak właśnie zrobił we wrześniu 2022 roku formując nową wyspę wulkaniczną. Od 24 września 2023 roku trwa kolejna już erupcja freatomagmowa Home Reef, która powiększa ową najmłodszą obecnie na Ziemi wyspę wulkaniczną poprzez wypływ lawy. Wydłuża się jej południowa linia brzegowa. Zdj. Meet Me Underwater, Old Tomorrow IG/ Lacelid Productions. 

Istnieje zatem duża szansa, że Home Reef przetrwa długo podobnie jak Surtsey, Didicas czy Nishinoshima (Islandia, Filipiny, Japonia), choć na pewno będzie podatna na erozję morską.

Dołączam do wpisu także kolejne zdjęcia krateru wulkanu Late z sierpnia 2023 roku wykonane przez botanika Jeana Francoisa Butauda. Widoczne są aktywne fumarole oraz jezioro kraterowe na wyspie. I odsyłam do wpisu o Late z września br.

http://wulkanyswiata.blogspot.com/2023/09/pierwsze-zdjecia-wulkanu-late-w-tonga-i.html

9 października fale tsunami o wysokości 30-60 cm dotarły do wybrzeży archipelagu wysp wulkanicznych Izu m.in. do Hachijojima. Nie wiadomo do końca co było przyczyną powstania tych niewielkich fal tsunami. Być może podmorskie trzęsienie ziemi o nieznanej magnitudzie zarejestrowane o godzinie 5.25 rano w pobliżu wyspiarskiego wulkanu Torishima (ostatnia erupcja w 2002 roku, wulkan opisany w "Sekretach wysp wulkanicznych").

 

Są jednak inne czynniki, które warto wziąć pod uwagę. Erupcja podmorskiego wulkanu, tudzież podmorskie osuwisko spowodowane trzęsieniem ziemi. Aktywność sejsmiczna około 100 km SW od wyspy wulkanicznej Torishima trwała od 2 października. Ten wulkan jest jednak spokojny.

Być może wybuchł podmorski wulkan Sofugan, którego jedynym widocznym fragmentem jest iglica Lot's Wife. Ten wulkan znajduje się blisko epicentrum trzęsień ziemi. To podmorska kaldera o szerokości 2.6 km z niepotwierdzoną erupcją w 1975 roku.

Tragiczny lahar na wyspie Ischia i nowa erupcja wulkanu Etna

We wczesnych godzinach porannych 26 listopada z Monte Epomeo na wyspie Ischia wskutek ulewnych deszczy zszedł lahar (potok błota), który runął na Casamicciola Terme niszcząc domy i porywając samochody.  Zginęło 5 osób, w tym 31-letnia Eleonora Sirabella, 6-letnia dziewczynka i noworodek, 13 osób jest rannych, kilka jest zaginionych. To może być najtragiczniejsza katastrofa związana z wulkanem w tym roku. Lahar dotarł aż do morza taszcząc za sobą głazy i samochody. Obecnie wciąż trwa akcja ratunkowa w Casamicciola Terme. Niestety Ischia jest gęsto zabudowana i zaludniona, podatna na płytkie trzęsienia ziemi, erupcje wulkaniczne (ostatnia w 1302 roku, wylew lawy Arso) i osuwiska. Opisuję tą popularną wyspę turystyczną w "Sekretach wysp wulkanicznych".

27 listopada około godziny 18 u północno-wschodniej podstawy SE Crater(wysokość 2800 metrów) wulkanu Etna otworzył się niewielki otwór erupcyjny i trwa wyciek lawy w kierunku Valle del Leone.

Trwają emisje popiołu z wulkanu San Miguel (Chaparrastique) w Salwadorze. Wulkan emituje regularne obłoki popiołu o nieznanej wysokości (na zdjęciu). Przebudził się 23 listopada 2022 r.

27 listopada o godzinie 08.30 czasu lokalnego sumatrzański wulkan Kerinci wyemitował obłok popiołu o wysokości 4.2 km. 

Trwają umiarkowane eksplozje wulkaniańskie kurylskiego wulkanu Ebeko na wyspie Paramuszyr. Wyciek lawy ma także miejsce na południowym zboczu wulkanu Ałaid na wyspie Atłasowa. 

Ze względu na słabą aktywność strombolijską w kraterze centralnym kamczackiego wulkanu Kluczewska Sopka wulkanolodzy podnieśli dla niego stopień alarmu na żółty.

Trwa intensywne odgazowanie (obłok pary i gazu) wulkanu Cotopaxi w Ekwadorze. 

Trwa erupcja podmorskiego wulkanu Kaitoku Seamount (Japonia), o czym świadczy odbarwienie wody w jej miejscu. Aktywny pozostaje także podmorski wulkan Kavachi (Wyspy Salomona).

Intensywnie dzisiaj. Moja pierwsza książka póki co zbiera pozytywne opinie, co mnie cieszy.

Wulkaniczne tsunami, fala uderzeniowa i komunikacyjny blackout erupcji w Tonga

 

Wczoraj doszło do erupcji wulkanicznej, która była jedną z najbardziej niesamowitych, jakie miałem przyjemność monitorować od czasu założenia niniejszego bloga. Erupcji potężnej i niezwykłej, zdarzającej się powiedzmy raz na ponad sto lat. 15 stycznia o godzinie 05.15 wybuchł częściowo podmorski wulkan Hunga Tonga-Hunga Ha'apai w archipelagu Tonga. Warto dodać, że tongijski wulkan rozpoczął aktywność erupcyjną 19 grudnia 2021 roku i kontynuował ją do 11 stycznia 2022 roku. Potem wulkan zapadł w krótką drzemkę, by wznowić aktywność erupcyjną 14 stycznia. Kolumna erupcyjna nad Hunga Tonga-Hunga Ha'apai sięgnęła wówczas wysokości 20 km. Wydano ostrzeżenie tsunami dla Tonga, ale był to ledwie przedsmak tego, co miało nadjeść. 

Potężny paroksyzm erupcyjny Hunga Tonga-Hunga Ha'apai, który miał miejsce rankiem 15 stycznia wyemitował ogromny obłok popiołu (18-20 km wysokości). Na wyspie Tongatapu zapadła ciemność. Odgłosy eksplozji były słyszane m.in. w Nuku'alofa (65 km od miejsca erupcji), Samoa (ponad 800 km od miejsca erupcji), Suva (stolica Fidżi), Niue, Vanuatu, Nowej Zelandii, a nawet na Alasce oddalonej od miejsca erupcji o ponad 9600 km. Dla porównania odgłosy eksplozji wulkanu Krakatau z 27 sierpnia 1883 roku zarejestrowano na wyspie Rodrigues (Ocean Indyjski, oddalona od indonezyjskiego wulkanu o 4800 km). Satelity zarejestrowały rozległą kolumnę erupcyjną oraz falę uderzeniową (ciśnienie powietrza), która obiegła cały glob. Fala grawitacyjna (wypornościowa) wygenerowana przez wybuch tongijskiego wulkanu została zarejestrowana m.in. przez polskie, australijskie i nowozelandzkie stacje pogodowe. Energia tej eksplozji była doprawdy niesamowita. Fale sejsmiczne erupcji Hunga Tonga-Hunga Ha'apai stanowiły odpowiednik trzęsienia ziemi o magnitudzie 5.8.

Już w wyniku erupcji wulkanu Hunga Tonga-Hunga Ha'apai środkowa część wyspy wraz z uformowanym w wyniku wcześniejszej aktywności erupcyjnej stożkiem uległa zniszczeniu. Paroksyzm erupcyjny z 15 stycznia zniszczył wyspę Hunga Tonga-Hunga Ha'apai nieomal całkowicie, co jest widoczne na zdjęciach radarowych satelity Sentinel 2. Warto dodać, że w kolumnie erupcyjnej w dniach 14-15 stycznia zarejestrowano dziesiątki tysięcy wulkanicznych błyskawic. 

Erupcja tongijskiego wulkanu wygenerowała fale tsunami o różnorodnej maksymalnej wysokości, które dotarły m.in. na  wybrzeże Nuku'alofa (1.2 m. wysokości), wysp archipelagu Fidżi (Suva, 20 cm), wysp Lau, wysp Samoa Amerykańskiego (0.61 m wysokości), Vanuatu (1-2.5 m.), Hawajów (Hanalei, wysokość 0.8 metra) czy do Great Barrier Island (Nowa Zelandia, wysokość 1.33 metry). Na wschodnim wybrzeżu Australii wysokość fal tsunami to m.in. 1.27 metrów (Wyspa Norfolk) i 0.82 metry (Wyspa Lord Howe). W Japonii najwyższą falę tsunami zarejestrowano w Amami, prefektura Kagoshima - jej wysokość to 1.2 metra, prefektura Iwate, wysokość 1.1 metra, port morski Sendai, wysokość 0.9 metra. Fale tsunami wygenerowane przez erupcję w Tonga zarejestrowano także w USA (np. Kalifornia, Port Sant Luis, 1.3 metra wysokości), na Alasce (miasteczko Nikolski, 0.37 metra), w Meksyku (np. Manzanillo, Colima, wysokość 2.05 metra) czy w Peru (tsunami o wysokości 2 metrów zabiło 2 kobiety na plaży Naylamp w Lambayeque). W północnym Chile tsunami o wysokości dochodzącej do 2 metrów uszkadzało przystanie i wywracało łódki. Niewielkie tsunami odnotowano także w Puerto Rico, na rosyjskich Kurylach czy na Wyspach Galapagos. W przypadku wystąpienia fal tsunami należy unikać plaż, zatok, przystani, portów i prędko szukać schronienia na okolicznych wzniesieniach. Tak czy owak rozległe tsunami topiło łódki rybackie, zalewało ulice, uszkadzało nadmorskie domy czy restauracje w różnych nadmorskich miejscach na świecie.

Erupcja Hunga Tonga-Hunga Ha'apai z 15 stycznia 2022 roku uszkodziła podmorski kabel światłowodowy znajdujący się 44 km na południe od miejsca wybuchu wulkanu (7-8 km na wschód od wulkanu znajduje się kabel wewnętrzny), zatem na wyspach zapanował komunikacyjny blackout. Póki co wciąż nie ma potwierdzenia o ofiarach śmiertelnych na wyspach Tonga wskutek erupcji i tsunami. Na pewno należy spodziewać się licznych szkód w infrastrukturze wskutek zalań i opadu popiołu oraz zaginięć. Tsunami z erupcji tongijskiego wulkanu prawdopodobnie kompletnie zerodowało dwie niezamieszkane wysepki Nuku i Tau (Tonga). Dwie sąsiednie niezamieszkane wyspy Tonumea i Kelefesia zostały częściowo zalane. Zalana została także mała i zamieszkana wyspa Atata. Powoli przywracane jest zasilanie w Nuku'alofa.

O możliwości uszkadzania/niszczenia podmorskich kabli przez erupcje wulkaniczne pisałem w artykule z 5 stycznia 2022 roku. I wykrakałem.

http://wulkanyswiata.blogspot.com/2022/01/erupcja-superwulkanu-jako-globalny.html

Wulkaniczne tsunami to dość rzadki fenomen, ostatni raz mieliśmy z nim do czynienia w trakcie katastrofalnej erupcji indonezyjskiego wulkanu Anak Krakatau 23 grudnia 2018 roku (zginęło wówczas 437 osób). Przyczyny wygenerowania wulkanicznego tsunami są rozmaite: zapadnięcie się kaldery, wulkaniczne trzęsienia ziemi, gwałtowna erupcja freatomagmowa, eksplozywna (tak było w zapewne w przypadku Hunga Tonga-Hunga Ha'apai, nie wykluczam zapadnięcia się podmorskiej kaldery), spływ piroklastyczny czy lahar (potok błota) docierający do morza czy wreszcie wulkaniczne osuwisko bądź lawinę. Wykaz wszystkich zarejestrowanych przypadków wulkanicznych tsunami znajdziecie tutaj:

https://en.wikipedia.org/wiki/Volcanic_tsunami

Artykuł niniejszy dedykuję wszystkim moim Patronom (starym i nowym) na Patronite, ale także wszystkim osobom, które regularnie zaglądają na bloga i fanpejdż. Jedno jest pewne: prędko erupcji Hunga Tonga-Hunga Ha'apai z 15 stycznia 2022 roku nie zapomnę.

Przy okazji polecam lekturę i czekam na więcej wieści z Tonga.

https://eos.org/science-updates/new-volcanic-island-unveils-explosive-past

Zdj. Planetlab, via Twitter.

EDIT: Wstępne szacunki mówią o kolumnie erupcyjnej sięgającej wysokości 30 km oraz emisji 400 000 ton (40 kiloton) SO2 do atmosfery - to za mało, by mieć większy wpływ na globalne schłodzenie klimatu. Takie silne stratosferyczne erupcje wulkaniczne mają potencjał do schłodzenia klimatu.

Naprawa uszkodzonego w dwóch miejscach podmorskiego kabla światłowodowego łączącego Tonga i Fidżi (długość 827 km) z resztą świata zajmie przynajmniej dwa tygodnie. Nieoficjalny bilans ofiar śmiertelnych na wyspach to w tej chwili 3 osoby (odnaleziono ciało Angeli Glover z UK), na samej wyspie Tongatapu 100 budynków zostało uszkodzonych, a 50 kompletnie zniszczonych. Miasta i wsie takie jak Nuku'alofa, Pangai, Nomuka czy Fafaa są pokryte popiołem. Obłok SO2 wyemitowany przez wulkan dotarł już nad Australię.

To była najsilniejsza erupcja wulkaniczna od czasu erupcji wulkanów Puyehue Cordon Caulle w latach 2011-12 (5 w skali VEI) oraz Pinatubo w 1991 roku (6 w skali VEI).  

Zakończyła się erupcja szczelinowa wulkanu Piton de la Fournaise na wyspie Reunion, wciąż natomiast trwa erupcja efuzywna wulkanu Wolf na wyspie Isabela (Galapagos) - aktywne pozostają dwie szczeliny erupcyjne.

Zagadka wraków na ciemnej plaży wyspy Iwojima

                                                

17 października 2021 roku załoga samolotu Japońskiej Straży Przybrzeżnej sfotografowała wraki statków na ciemnej wulkanicznej plaży wyspy Iwojima, znanej zapewne każdemu fascynatowi II WŚ. Wraki znajdowały się nie tak jak wcześniej na płyciźnie (dnie) morza, ale na wspomnianej plaży. Okazuje się, że do podniesienia gruntu na Iwojimie zapewne przyczyniła się podmorska erupcja Fukutoku-Okanoba (50 km na południe), która uformowała nową efemeryczną wyspę wulkaniczną Nijima i ogromną tratwę pumeksu oraz aktywność sejsmiczna z nią związana. Owa maleńka wysepka wulkaniczna szybko poddaje się erozji morskiej i w ciągu najbliższych miesięcy zapewne pochłonie ją woda.

Przelot obejmował także sfotografowanie wyspy wulkanicznej Nishinoshima, która 17 X ulegała odgazowaniu. Zwraca też uwagę odbarwiona woda wokół wulkanu.

Iwojima jest czynnym wulkanem (fragmentem podmorskiej kaldery), a jej najwyższy punkt to Mount Suribachi o wysokości 160 metrów, miejsce zatknięcia amerykańskiej flagi w trakcie słynnej bitwy o wyspę. Iwojima jest zarazem miejscem, które od stuleci podlega deformacji (inflacji) gruntu, czasem nawet o 1 metr w ciągu roku. Na wyspie znajdują się aktywne fumarole (krater Suribachiyama, jego zachodnie zbocze i północna część wyspy) i czasem mają miejsce niewielkie erupcje freatyczne, rzadko bezpośrednio obserwowane. Wyspa rozrasta się i podnosi. Być może zniszczy ją kiedyś (częściowo) potężna erupcja wulkaniczna. Warto zerknąć na ten bardzo szczegółowy artykuł z mapami:

https://www.volcanocafe.org/iwo-jima-in-45-eruptions/

Doskonałe zdjęcia Shipwreck Beach, wraków japońskich statków (dla porównania - prawie wszystkie znajdują się przy plaży) i krateru Suribachi znajdziecie tutaj (zdj. z 2016 r.)

https://imgur.com/a/4PU1M

Viralowe nagranie (wraki pokazane na sam koniec, ale warto obejrzeć całość):

https://www.youtube.com/watch?v=uTGGhRrHo0Q&t=180s 

Tak, te fragmenty statków tkwiły już poprzednio w morzu, teraz znalazły się jednak na lądzie - na ciemnej wulkanicznej plaży. Idealna historia na Halloween, choć nie ma w niej nic nadnaturalnego. 

Owe zatopione statki (statki blokowe) pierwotnie miały służyć jako falochron zapewniając lepsze i bezpieczniejsze miejsce do desantu (lądowania amfibii). W tym celu do 30 kwietnia Amerykanie zatopili 24 statki i barki - po zakończeniu bitwy o Iwojimę. Mała przystań nie przetrwała jednak zbyt długo, nadszedł tajfun i rozrzucił wraki. Teraz upiorne szczątki stają się bardziej widoczne, wynurzają się z wody.

Geldingadalsgos i Ebeko

Erupcja Geldingadalsgos (Islandia) w toku, choć z pauzami. 19 sierpnia minęło 5 miesięcy od jej rozpoczęcia. 26 sierpnia 2021 roku lawa z krateru nr. 5 znowu zaczęła płynąć w kierunku południowym (południe doliny Meradalir). Powstał imponujący lawospad spadający w kierunku doliny Natthagi. Z krateru Ragnar (nr. 5) mają miejsce imponujące fontanny  lawy dobrze widoczne ze szlaku C, dopóki wulkan nie spauzuje na kilka/kilkanaście godzin aktywności erupcyjnej. 

Od marca 2021 roku już około 300 000 osób odwiedziło miejsce erupcji Geldingadalsgos. Niektórzy byli tam już kilkanaście razy. 

24 sierpnia 2021 roku kurylski wulkan Ebeko (Paramuszyr) wygenerował obłok erupcyjny  o wysokości 2.5 km (na zdjęciu). Popiół na wysokość 2.5-4.5 km emituje także inny kurylski czynny wulkan Chirinkotan formujący trudno dostępną i rzadko fotografowaną wyspę wulkaniczną. 

Erupcja Fukutoku-Okanoba w toku. Uformowana wyspa wulkaniczna ma już średnicę 1 km, a wyprodukowana tratwa pumeksu - szerokość 13 km. 

22 sierpnia miała miejsce niewielka i słaba emisja popiołu z wulkanu White Island (Nowa Zelandia).

Erupcja wulkanu Krakatau w malarstwie plus kilka faktów

27 sierpnia 2020 roku minęła kolejna już rocznica paroksyzmu erupcyjnego wulkanu Krakatau (Cieśnina Sundajska, Indonezja). Nie będę tutaj się szeroko rozpisywał o tej erupcji, gdyż to historia dobrze znana i opisywana tysiące razy. Najważniejsze fakty o erupcji Krakatau w 1883 roku są następujące:

1) pierwsze przejawy aktywności erupcyjnej Krakatau zaobserwowano w maju 1883 roku. Wyspa składała się wówczas z trzech stożków Perbuatan (najbardziej wysunięty na północ, najniższy i najaktywniejszy), Danan (stożek znajdujący się po środku) i Rakata formujący południowy kraniec wyspy. Krakatau wraz z pobliskimi wyspami Lang i Verlaten stanowiły pozostałość poprzedniej potężnej erupcji wulkanicznej formującej kalderę.

2) 27 maja 1883 roku fotograf ze statku "General Governor Loudon" sfotografował stożek Perbuatan (Perboewatan) w trakcie erupcji. To jedyne zdjęcia z erupcji Krakatau, o których wiem, że istnieją. A naprawdę ich szukałem. Co ciekawe, jest mowa o tym, że grupa turystów z owego statku wspięła się na stożek Perboewatan opisywany jako 'niskie wzgórze z płaskim wierzchołkiem'. Inne statki i wyczarterowane łodzie także przepływały przez cieśninę Sunda.

3) 26 sierpnia o godzinie 12.53 eksplozja stożka Perboewatan wygenerowała obłok erupcyjny o wysokości 24 km (inne źródła mówią o kolumnie erupcyjnej o wysokości 36 km). Być może komin wulkaniczny stożka został zatkany i w wyniku eksplozji ciśnienie w komorze magmowej zostało gwałtownie uwolnione.

4) 27 sierpnia 1883 roku dochodzi do czterech potężnych eksplozji, w wyniku których stożki Perbuatan i Danan zapadają się do morza, a stożek Rakata zostaje częściowo zniszczony. Potężna erupcja freatomagmowa obejmująca interakcję świeżej magmy z wodą wygenerowała spływy piroklastyczne. Powstałe wskutek kolapsu wulkanu fale tsunami o wysokości sięgającej 30 metrów dotarły do wybrzeża Jawy i Sumatry niszcząc 165 nadmorskich wiosek, uszkadzając 132 i zabijając 32 000 ludzi. Dzieła zniszczenia dopełniły spływy piroklastyczne, które zabiły około 4400 ludzi.

5) Huk eksplozji Krakatau był słyszany w Perth (Australia, 4500 km od Krakatau) i na wyspie Rodrigues (Ocean Indyjski, odległość 4653 km od wulkanu). Wybuch indonezyjskiego wulkanu miał siłę 6 w skali VEI i był przynajmniej 10 razy silniejszy od słynnej erupcji Mount Saint Helens w 1980 roku. Wytworzył ogromne tratwy pumeksu - jedna z nich we wrześniu 1884 roku dotarła aż do Durbanu w RPA, a także dwie okresowe wyspy Steers i Calmejer, które później zostały zerodowane przez morze. Pył wulkaniczny z erupcji Krakatau znalazł się w stratosferze i w ciągu dwóch tygodni okrążył świat. W okolicy wulkanu przez przynajmniej trzy dni panowała atramentowa ciemność. Barografy wokół globu zarejestrowały fale uderzeniowe w atmosferze okrążające ziemię przynajmniej siedem razy. Dwie trzecie wyspy Krakatau przestało istnieć.

Warto jeszcze dodać, że trzecia eksplozja wulkanu Krakatau 27 sierpnia o godzinie 10.02 była niesłychanie głośna - 172 decybeli w odległości 160 km od źródła. Niewiarygodnie głośny hałas - około 130 decybeli to granica ludzkiej wytrzymałości. Brytyjski statek "Norham Castle" przepływał w odległości 64 km od Krakatau. Kapitan napisał w dzienniku pokładowym: "Tak silna to była eksplozja, że uszkodziła bębenki uszne połowy mojej załogi. Moje ostatnie myśli krążą wokół żony. Jestem przekonany o nadejściu Dnia Sądu Ostatecznego."

6) Za sprawą emisji aerozoli siarkowych do stratosfery w Europie pojawiły się krwistoczerwone zachody słońca, jakby nie z tego świata. Inspirujące licznych malarzy, w tym Edwarda Muncha i Williama Ascrofta. Munch o kulisach powstania "Krzyku" (1893) - przepiękny, wyrazisty opis po angielsku, nawet nie chcę podejmować się jego tłumaczenia: 

"I was walking along the road with two friends — then the sun set — all at once the sky became blood red — and I felt overcome with melancholy. I stood still and leaned against the railing, dead tired — clouds like blood and tongues of fire hung above the blue-black fjord and the city. My friends went on, and I stood alone, trembling with anxiety. I felt a great, unending scream piercing through nature."

7) W 1927 roku narodził się wulkan Anak Krakatau - przez wiele lat stożek rósł w trakcie aktywności erupcyjnej po to, by 22 grudnia 2018 roku wskutek gwałtownej erupcji częściowo zapaść się do morza. Powstałe wówczas niszczycielskie tsunami spowodowało liczne zniszczenia w okolicy wulkanu i zabiło ponad 200 ludzi. Jak widać historia lubi się powtarzać.

Tyle o Krakatau. Akurat we wczorajszą rocznicę erupcji indonezyjskiego wulkanu doszło do spektakularnej erupcji wulkanu błotnego na Jawie. Wybuchł wulkan błotny Kesongo, o którym lokalni mieszkańcy mówią, że uaktywnia się w porze deszczowej. Średnica krateru to aż 1.2 km. W pobliżu Kesongo znajduje się mniejszy wulkan błotny Anak Kesongo. Miejsce rzadko odwiedzane przez turystów, ale na pewno ciekawe. Według zdobytych informacji 4 osoby musiały zostać przewiezione do szpitala wskutek zatrucia gazami, zginęło też kilka zwierząt hodowlanych.

Z wulkanu Sangay w Ekwadorze schodzą w ostatnich dniach liczne spływy piroklastyczne i mają miejsce emisje popiołu. 

Jeśli chcecie się dowiedzieć czegokolwiek o wulkanach, przeprowadzić ze mną wywiad albo podzielić ze mną wrażeniami z wypraw wulkanicznych to piszcie na ten adres: krawczykbart@yahoo.com 

Jeśli chcielibyście wesprzeć finansowo moją pasję to zapraszam na mój profil Patronite, który założyłem w lutym 2020. Zawsze to dodatkowy kop motywacyjny, by nadal pisać i dzielić się wiedzą. Dzięki że śledzicie temat wulkanów. Dziękuję wszystkim, w tym oczywiście moim Patronom.

https://patronite.pl/wulkanyswiata

Surtsey w lipcu 2020 roku - galeria zdjęć i opisy od biologa Pawła Wąsowicza

Wyspa wulkaniczna Surtsey w archipelagu Vestmannaeyjar to najmłodsza wyspa Islandii. Powstała w trakcie erupcji wulkanicznych w latach 1963-67. Przez wiele lat jej powierzchnia była redukowana przez morską erozję. Od 1965 roku Surtsey stanowi rezerwat naturalny, co umożliwia naukowcom badania kolonizacji nowego lądu przez roślinność i zwierzęta. Wstęp na wyspę mają zatem tylko nieliczni, przede wszystkim biolodzy i geolodzy. Otrzymałem dzisiaj zdjęcia biologa Pawła Wąsowicza, który jest jedynym Polakiem, który jako biolog może uczestniczyć w wyprawach badawczych na Surtsey. Tym bardziej takie zdjęcia są dla mnie unikatowe, gdyż dostanie się na tą wyspę wulkaniczną byłoby dla mnie bardzo trudne, by nie rzec niemożliwe. Swoistymi odpowiednikami Surtsey są dwie japońskie wyspy wulkaniczne, na które wstęp mają wyłącznie naukowcy: Torishima i Nishinoshima.

Na zdjęciach Pawła Wąsowicza począwszy od góry odpowiednio widok z Surtsey na inne wyspy archipelagu Vestmannaeyjar, pole lawowe w południowej części wyspy, paliki używane przez biologów badających Surtsey - ten z roku 1978, rośliny kolonizujące północy półwysep, Mertensia maritima, jeden z głównych gatunków znajdowanych w pobliżu morza na Surtsey, trawa Leymus arenarius, a w tle stożki palagonitu, storczyk Plathanthera hyperborea - na Surtsey są obecnie 2 takie rośliny, niezapominajki, tefra słabo skolonizowana przez rośliny, chatka używana przez naukowców prowadzących badania na Surtsey, odwierty geologiczne, powierzchnia stożków palagonitu, większy z kraterów - Surtungur, mniejszy krater - Surtur, pozostałość po dawnej latarni morskiej w najwyższym punkcie wyspy oraz widok na północny półwysep ze stożka palagonitu, na którego szczycie znajdują się aktywne geotermalne szczeliny. Na dokładkę stara widokówka przedstawiająca erupcję Surtsey w 1964 roku.

Tutaj wywiad z Pawłem Wąsowiczem, z którego dowiedziecie się wszystkiego co chcielibyście wiedzieć o wyspie Surtsey (Surtra). :-) Zapraszam do lektury.

http://wulkanyswiata.blogspot.com/2020/05/kolonizacja-biologiczna-wyspy-surtsey.html

Jeśli chcielibyście wesprzeć finansowo moją pasję to zapraszam na mój profil Patronite, który założyłem w lutym 2020. Dzięki że śledzicie temat wulkanów. Dziękuję wszystkim, w tym oczywiście moim Patronom.

https://patronite.pl/wulkanyswiata