Kilauea, Piparo i tragedia na wulkanie Kilimandżaro

                                                            

W nocy z 23 na 24 grudnia br. miał miejsce 39 epizod erupcyjny w kalderze Halemaumau wulkanu tarczowego Kilauea (Hawaii). Maksymalna wysokość fontanny lawy z południowego otworu erupcyjnego to 420 metrów, a z północnego 280 metrów. Cykl erupcyjny najaktywniejszego hawajskiego wulkanu w toku. Zakładam wręcz, że w 2026 roku będą miały miejsce kolejne erupcje w jego kalderze.

Wulkan błotny Piparo (Trynidad i Tobago) zaczął wybuchać wyrzucając błoto na niską wysokość. W drodze na zachód od Piparo pojawiły się pęknięcia. Do dużej erupcji tego błotnego wulkanu doszło 22 lutego 1997 roku. Jej nagranie poniżej:

https://www.youtube.com/watch?v=mCYTPWIIsdo

Około 17.30 w dolinie Barafu (wysokość około 4700 metrów), południowo-wschodnia strona wulkanu Kilimandżaro (Tanzania) rozbił się śmigłowiec ratunkowy należący do KiliMedAir. Śmigłowiec spadł kilka minut po starcie z lądowiska Barafu i stanął w płomieniach w momencie uderzenia o ziemię. Zginęło 5 osób: młode małżeństwo z Czech, pilot z Zimbabwe, lekarz i lokalny przewodnik. 

W nocy 25 grudnia rozpoczęła się aktywność strombolijska w NE sycylijskiego wulkanu Etna. Delikatny opad popiołu zarejestrowano w Linguaglossa. 

Wieści z Etiopii. Tomasz próbuje zorganizować wyprawę na stratowulkan Alu-Dalafilla (miejsce erupcji szczelinowej w 2008 roku), ale na razie bez powodzenia. Nikt jeszcze do tego wulkanu wcześniej nie dotarł. Trzymam kciuki. Temperatura w masywie Erta Ale sięga obecnie 50 stopni C, więc jest ultra-gorąco.

Umiarkowana erupcja freatyczna wulkanu Bulusan

Wczoraj o godzinie 07.36 rano miała miejsce umiarkowana erupcja freatyczna wulkanu Bulusan. Lokalizacja erupcji: południowo-wschodni otwór erupcyjny wulkanu. Wysokość wygenerowanej kolumny erupcyjnej: 1 km. Zdj. Drew Zuniga.

Odciski stóp na płaskowyżach mułowych w pobliżu wioski Engare Sero (blisko tanzańskiego wulkanu Ol Doinyo Lengai) zostały datowane przez badaczy na około 19 100 lat. Ludzie którzy zostawili te odciski poruszali się dość szybko, o czym świadczą niektóre z odcisków. Inne wskazują na grupę dzieci i kobiet wędrujących razem. Do określenia wieku odcisków posłużyło badanie najmłodszych kryształów za pomocą technik geochronologicznych. Najstarsze odciski stóp po Australophitecus afarensis znajdują się w Lateola (także Tanzania) i liczą ok. 3.6 miliona lat. Zdjęcie odcisków Engare Sero - Robert Clark/ National Geographic.

http://news.nationalgeographic.com/2016/10/ancient-human-footprints-africa-volcano-science/

Październik bardzo kiepski (pomijając dość niespodziewaną erupcję wulkanu Aso), jeśli chodzi o aktywność wulkaniczną. Dlatego też piszę na blogu sporadycznie. Nie ma sensu gdybym dzień w dzień opisywał co się dzieje z każdym aktywnym wulkanem (robią to inne zagraniczne strony). Tutaj skupię się jedynie na bardziej znaczących erupcjach, których w tym roku praktycznie nie ma.

Oprócz wulkanów lubię tzw. eksplorację miejskich przestrzeni. To dość niebezpieczna aktywność (jednocześnie niosąca za sobą spory ładunek emocji i adrenaliny), acz nie tak kosztowana jak odwiedzanie rozsianych po świecie wulkanów. Polecę zatem wywiad, który zrobiłem ze sietrą, wielbicielem Urban Exploration ze Śląska:

http://bartkrawczyk.natemat.pl/192459,urban-exploration-w-poszukiwaniu-zapomnianych-przestrzeni-wywiad

Pojawił się zwiastun do "Into the Inferno" (2016) Wernera Herzoga. Premiera via Netflix 28.10.2016 roku.

https://www.youtube.com/watch?v=xqcZOhhL7Bw&sns=fb

Erupcja wulkanu Meru w Tanzanii? Nie, jednak wulkan płonie

Czyżby kolejna niespodzianka w roku 2015 po Cotopaxi w Ekwadorze? Wygląda na to, że po 105 latach drzemki wczoraj obudził się wulkan Meru w Tanzanii. Widziano obłok erupcyjny sięgający wysokości 1 km. Miejsce [potencjalnej erupcji: boczny otwór erupcyjny na północnym zboczu Meru w pobliżu miasta Arusha. Brak raportów o zniszczeniach czy ofiarach śmiertelnych. Czekam na więcej informacji, bo póki co nie ma potwierdzenia tego wybuchu.

EDIT: Ku mojemu rozczarowaniu erupcji Meru nie ma. Fałszywy alarm. Od wczoraj olbrzymi pożar trawi północne zbocze Meru. Las deszczowy podpalili farmerzy na Meru po dyspucie z lokalnymi strażnikami leśnymi, którzy weszli na ich tereny. Władze Parku Narodowego Arusha nie stanęły na wysokości zadania i go nie ugasiły. Płomienie dotarły aż na wierzchołek Meru z powodu wyschnięcia źródeł wody na wulkanie. Płoną cedry i zawarty w nich olej. Ponad 200 mieszkańców wiosek Olosinoni i Kisimiri bierze udział w gaszeniu płomieni. Ogień dotarł już na stronę Little Meru i zagraża lasom Momella. Ludzie niszczą własne dziedzictwo.

Moje dotychczasowe wulkaniczne wypawy: http://volcanic-landscapes.blogspot.com/

UPDATE: Pożar, który rozpoczął się 20 września na północnym zboczu wulkanu Meru w Tanzanii znajduje się dzisiaj (22.IX) pod kontrolą. Trudności w walce z płomieniami sprawiają porywiste wiatry i trudny teren. Już ponad 1000 ludzi próbuje ugasić pożar, który wywołali farmerzy nielegalnie wspinający się na Meru.

Ol Doinyo Lengai i Chirinkotan

- Chirinkotan (Kuryle) - 3 lipca słaba emisja gazu i pary, 4 lipca anomalia termiczna zaobserwowana satelitarnie. Erupcja?
- Ol Doinyo Lengai (Tanzania) - Wulkan jest aktywny i produkuje wylewy karbonatytowej lawy, które stopniowo wypełniają jego krater (na zdjęciu). Na zachodniej stronie krateru wulkanu formuje się stożek karbonatytowy. W 2008 roku seria silnych eksplozji wulkanu zniszczyła poprzednią terasę wypełniającą północny krater - słynną z obecności hornitos z białej i czarnej lawy. Na północno-zachodniej krawędzi krateru znajdują się szczeliny, z których wydobywają się gazy. Miejscowi wskazują na zwiększoną liczbę trzęsień ziemi. Erupcja w przyszłości?
- Suwanose-jima (Japonia) - mała chmura popiołu sięgająca wysokości 1.5 km w dniu 9 lipca. Przypuszczalnie silniejsza eksplozja strombolijska. Silniejszą aktywność erupcyjną wykazuje też japoński wulkan Sakurajima.

Tolbachik, Ol Doinyo Lengai i inne wulkany

Erupcja Plosky Tolbachik traci na intensywności. Dwa kanałowe wylewy lawy wypływają z krateru stożka żużlowego usytuowanego na południowej szczelinie. W kraterze ma miejsce aktywność strombolijska z fontannami lawy. Chmura gazu i pary sięga wysokości 3 km. Ogromna anomalia termiczna jest widoczna na północnym obszarze Tołbaczik, co pokazują zdjęcia satelitarne.

Poza tym:
1) Kizimen (Kamczatka) - wypływy lawy z wierzchołka wulkanu oraz wschodniego zbocza, rozżarzone lawiny z kopuły lawowej na południowym zboczu.
2) Kluczewska Sopka (Kamczatka) - centralna aktywność strombolijska.
3) Szywiełucz (Kamczatka) - formacja kopuły lawowej, produkcja wylewu lawy, obłok pary. Spodziewane eksplozje.
4) Lokon-Empung (Indonezja) - eksplozje popiołu miały miejsce z krateru Tompaluan w dniach 3, 6, 7, 9 i 11 grudnia i produkowały chmury popiołu do wysokości 3-5 km.
5) Manam (Papua Nowa Gwinea) - 6-8 grudnia chmury popiołu nad wulkanem sięgają wysokości 3-3.6 km.
6) Chirpoi (Kuryle) - obłok gęstej pary unosi się nad wierzchołkiem Snow wulkanu Chirpoi.
7) Ol Doinyo Lengai (Tanzania) - wylewy karbonatytowej lawy zaobserwowane przez turystów w głębokim kraterze centralnym.
8) Kilauea (Hawaje) - wylewy lawy docierają do oceanu w okolicach Kupapa`u. Jeziora lawy w kraterach Halema'uma'u oraz Pu'u 'O'o pozostają aktywne.
9) Popocatepetl (Meksyk) - aktywność umiarkowana, okazjonalne słabe emisje popiołu. 7-8 grudnia silny obłok pary.
10) Fuego (Gwatemala) - aktywność umiarkowana, głównie efuzywna. Słabe eksplozje, odgazowanie, wylew lawy o długości 700 metrów w kierunku kanionu Ceniza.
11) Santiaguito (Gwatemala) - kopuła lawowa Caliente karmi kilka wylewów lawy, które powodują rozżarzone lawiny z jej południowego zbocza. Ciągły niewielki obłok pary.
12) Sakurajima (Japonia) - 5 grudnia 2012 roku 5 umiarkowanych eksplozji z obłokami popiołu sięgającymi wysokości do 3 km, obecnie 1-2 umiarkowane eksplozje w ciągu dnia.
13) Ulawun (Papua Nowa Gwinea) - 30 listopada chmura popiołu i pary rozciągała się z krateru centralnego wulkanu Ulawun, który wykazuje aktywność erupcyjną już od XVII wieku. W sąsiedztwie Ulawun znajduje się wulkan Bamus - Ulawun znaczy tyle, co "Ojciec", a Bamus "Syn Południowy". 
14) Reventador (Ekwador) - zmniejszenie aktywności erupcyjnej, słabe eksplozje, niewielkie emisje popiołu.
15) Nevado del Ruiz (Kolumbia) - okazjonalne wstrząsy wulkaniczne i małe erupcje popiołu.

Śniegi Kilimandżaro topnieją

Kilimandżaro, najwyższy szczyt Afryki to swoista enigma. Kontynent afrykański słynie z upałów, a wierzchołek malowniczego wulkanu pokrywa śniegowa czapa. Niestety od wielu lat hemingwayowskie "nieśmiertelne śniegi Kilimandżaro" zanikają. Czyżby zanik lodowców stanowił symptom globalnego ocieplenia? Tak też twierdził Al Gore. Obecnie lód na szczycie wulkanu stanowi zaledwie 15% jego ilości w roku 1912 (na zdjęciu). W tej tylko dekadzie wulkan utracił 26% lodu. Przyczynia się do takiego stanu rzeczy systematyczne wylesianie zboczy Kilimandżaro. Wzrost temperatury spowodowałby topnienie lodowców, ale na szczycie tanzańskiego wulkanu nadal utrzymują się minusowe temperatury. Co więcej, długotrwała wycinka drzew na zboczach Kilimandżaro powoduje zmniejszenie obiegu wilgotności, wierzchołek wulkanu staje się tym samym coraz bardziej suchy, a lód podlega ewaporacji w drodze sublimacji. Mimo wszystko dowody naukowe jednoznacznie wskazują na wzrost przeciętnych ziemskich temperatur, co powoduje zmniejszanie się czap lodowych np. w Alpach. Wygląda na to, że Kilimandżaro w ciągu najbliższych lat straci swój słynny biały szczyt.

Lawa karbonatytowa i Ol Doinyo Lengai

Ol Doinyo Lengai w Tanzanii jest jedynym czynnym karbonatytowym wulkanem na Ziemi. Temperatura lawy Lengai wynosi zaledwie 500-600 stopni Celsjusza, co sprawia, że lawa w blasku promieni słonecznych jest czarna. Dla porównania temperatura 'zwykłej' lawy bazaltowej wynosi 1100 stopni Celsjusza. W nocy lawa karbonatytowa z Ol Doinyo Lengai mieni się na czerwono. Wkrótce po erupcji wylewy karbonatytowej lawy krzepną i wskutek reakcji z atmosferyczną wodą stają się białe. Obok Dallol w Etiopii Ol Doinyo Lengai zasługuje na miano najdziwniejszego wulkanu na Ziemi.

Tanzania

IGWISI HILLS - Trzy kimberlitowe, asymetryczne stożki tufu znajdujące się w prowincji Tabora w zachodniej Tanzanii. Z północno-wschodniego stożka schodzi wylew lawy o wymiarach 800 x 800 metrów i głębokości 3 metrów. Krater wspomnianego stożka jest największy, o średnicy 370 metrów, dobrze zachowany. Daty erupcji nieznane.

Tanzania

NGOZI - Kaldera Ngozi o szerokości 3 km znajduje się w północnej Tanzanii. Zawiera jezioro kalderowe o wymiarach 1.5 x 2.5 km oraz morfologicznie młode piroklastyczne stożki. Ostatnia erupcja w roku 1450 ± 50 lat wyprodukowała spływ piroklastyczny, który pomknął 10 km na południe.

Tanzania

RUNGWE - Stratowulkan Rungwe (2961 m) znajduje się 54 km na północny zachód od jeziora Malawi, 14 km na północ od Takuyu. Składa się z niezerodowanych stożków pumeksu, kopuł lawowych oraz eksplozywnych kraterów mieszczących się w trachitowej kalderze o szerokości 4 km. Ostatnia jego erupcja miała miejsce przypuszczalnie 1200 lat temu, silna erupcja eksplozywna targnęła wulkanem 4000 lat temu. W 2003 roku na zboczach wulkanu Rungwe odkryto nowy gatunek małp afrykańskich - mangaby górskie. Ich populacja liczy zaledwie 500-1000 osobników.

Tanzania

MERU - Stratowulkan Meru o wysokości 4565 metrów zlokalizowany 50 km na zachód od Kilimandżaro jest dziesiątym najwyższym szczytem Afryki. Meru składa się z kaldery o średnicy 3.5 km i wulkanicznego stożka o średnicy 25 km. Pierwsza aktywność erupcyjna Meru miała miejsce 1.5 miliona lat temu, natomiast jego główny stożek powstał w okresie pomiędzy 160 000 a 60 000 lat temu. Centralna aktywność erupcyjna wulkanu rozpoczęła się 74 000 lat temu i trwała 20 000 lat. 7800 lat temu na skutek zapadnięcia się krateru i wschodniej strony Meru powstały lahary, które pomknęły w kierunku Kilimandżaro. Doszło do gwałtownej erupcji pliniańskiej wulkanu. Ostatnia umiarkowana erupcja Meru miała miejsce w 1910 roku.

Daty erupcji: 5850 p.n.e, 1878, 1886?, 1910.

Tanzania

KILIMANJARO - Kilimandżaro jest najwyższym szczytem Afryki. Mierzy 5895 metrów i wznosi się w północnej Tanzanii. Kilimandżaro posiada trzy wulkaniczne stożki: najmłodszy Kibo (Uhuru, 5895 m), Mawenzi i Shiwa. Fumarole gazowe są zlokalizowane w kraterze Kibo na wierzchołku. Ten ogromny stratowulkan zaczął się formować milion lat temu na skutek wylewu lawy. Mawenzi i Shira są wygasłe, natomiast Kibo uchodzi za drzemiący i może wybuchnąć znowu. Ostatnia erupcja Kibo miała miejsce 360 000 lat temu, ostatnia aktywność zaledwie 200 lat temu. W 2003 roku naukowcy zmierzyli, iż płynna magma znajduje się 400 metrów pod kraterem Kibo. Krater wewnętrzny Reusch na wierzchołku Kibo jest zlokalizowany w kalderze o wymiarach 2.5 km. Otacza go niemal całkowicie 400-metrowa wydma popiołu. Podobnie jak w przypadku Mount Everest obecnie Kilimandżaro stanowi popularny obiekt turystyczny i alpinistyczny.

Tanzania

OL DOINYO LENGAI - Stratowulkan Ol Doinyo Lengai (2960 metrów) położony w Tanzanii jest jedynym na świecie czynnym wulkanem karbonatytowym. Temperatura jego lawy jest najniższa na Ziemi i wynosi zaledwie 510-600 stopni Celsjusza. Lawa z Ol Doinyo Lengai jest czarna w blasku słońca i bardzo płynna. W pobliżu Ol Doinyo Lengai znajduje się wygasły wulkan karbonatytowy Mount Homa. W czerwcu 1917 roku doszło do silnej erupcji Lengai. Popioły z wulkanu dotarły na odległość 47 km. Umarły zwierzęta pastewne należące do lokalnego plemienia Masajów, którzy uznają Lengai za święte miejsce (Góra Boga w języku Masajów). Erupcja w latach 1940-41 trwała 6 miesięcy, a popiół opadł w odległości nawet 100 km od Lengai. Pomiędzy 25 marca a 5 kwietnia 2006 roku odnotowano największy wylew karbonatytowej lawy w historii wulkanu. W lipcu 2007 roku seria płytkich wstrząsów sejsmicznych poprzedziła erupcje popiołu we wrześniu i październiku. W kwietniu 2009 roku w kraterze wulkanu dostrzeżono dwa małe stożki lawowe. Wspinaczka na wulkan jest trudna ze względu na groźbę erupcji.

Erupcje wulkanu w latach 1880, 1882-83, 1914-15, 1916-17, 1921, 1926, 1940-41, 1954, 1955, 1958, 1960-66, 1967, 1969?, 1983-93, 1994-98, 2001-06, 2007-09, 2010.

Tanzania

KIEYO - Trachitowy stratowulkan (2175 m) położony 36 km na północny zachód od jeziora Malawi. Na wulkanie znajdują się gorące źródła. Jego erupcja w 1800 roku nastąpiła z dwóch pasożytniczych stożków Sarabawe i Fiteko wyrastających wzdłuż północno-zachodniej szczeliny. W jej trakcie strumienie lawy dotarły do kilku wiosek.