Niewielka erupcja u wybrzeża wyspy wulkanicznej Iwojima

                                                               

Przynajmniej od 28 stycznia br. trwa niewielka erupcja podmorska blisko wybrzeża Okinahama japońskiej wyspy wulkanicznej Iwojima (Ioto, Wyspy Ogasawara). Erupcja wyrzuca pumeks, który formuje tzw. pumeksowe tratwy przy wybrzeżu Ioto. Iwojima jest jednym z najniebezpieczniejszych wulkanów Japonii, o czym wspominam we wcześniejszym artykule:

https://wulkanyswiata.blogspot.com/2023/11/erupcja-blisko-wybrzeza-wyspy.html

Zdj. NHK News. Jestem ciekaw czy znowu zostanie uformowana nietrwała wysepka wulkaniczna. To pierwsza erupcja blisko wybrzeża Okinahama od 21 lipca 2024 roku. 

Raport z tej erupcji poniżej:

https://www.data.jma.go.jp/vois/data/report/monthly_v-act_doc/tokyo/25m01/329_25m01.pdf

Wylew lawy u podnóża krateru Bocca Nuova sycylijskiego wulkanu Etna osiąga już długość 2 km. I nie zagraża obszarom zabudowanym. Słabe emisje popiołu mają miejsce z SE Crater. 

EDIT 12 lutego: Wyciek lawy osiąga już długość 3 km. Jego czoło znajduje się na wysokości 1900 metrów. Aktywność eksplozywna nasila się w SE Crater. 

Od przynajmniej roku trwa aktywność sejsmiczna wulkanu Mount Spurr (Alaska) zlokalizowanego niedaleko stolicy Alaski, Anchorage. Wulkan ten wybuchł eksplozywnie z bocznego krateru Crater Peak w latach 1953 i 1992 przysypując kilkumilimetrową warstwą popiołu Anchorage. Wulkanolodzy z Alaska Volcano Observatory uważają że w 2025 roku może dojść do jego erupcji (50 procent szans na erupcję). Przelot naukowców z AVO nad Mount Spurr w dniu 7 lutego br. ujawnił topienie się warstwy śniegu i lodu na wierzchołku wulkanu, zmniejszenie się jego jeziora kraterowego; rejestrowana jest też deformacja gruntu.

Erupcja Mount Spurr w 1992 roku została poprzedzona 10 miesiącami aktywności sejsmicznej.

Od 23 grudnia 2024 roku trwają krótkie (trwające kilkanaście godzin bądź kilka dni) erupcje w kalderze Halemaumau wulkanu tarczowego Kilauea (Hawaii). W trakcie ostatniego 9 już epizodu erupcyjnego fontanny lawy sięgnęły wysokości 100 metrów.  Po osiągnięciu szczytu intensywności te erupcje lawowe słabną i ustają. 

Cóż, czekam na 10 epizod oraz na pierwszy w 2025 roku wypływ lawy na półwyspie Reykjanes, który może wystąpić jeszcze w lutym br. 

Deformacja powierzchni wykryta w kalderze Santorini

Wczoraj wieczorem wykryta została deformacja powierzchni w kalderze greckiego wulkanu Santorini. Nieco wcześniej lokalni rybacy raportowali o wypiętrzeniu klifów bezludnej wyspy Anydros na wysokość 30-40 cm. Wykrycie deformacji przez pomiary radarowe satelity Sentinel-2 i sieć GNSS wskazuje na możliwą intruzję magmy. Zatem do erupcji wulkanicznej może dojść (choć nie musi) w niedalekiej przyszłości. Należy pamiętać, że nie każda intruzja magmowa kończy się wypływem lawy na powierzchnię. Ostatnia erupcja w kalderze Santorini miała miejsce na Nea Kameni w 1950 roku. Zatem nie wykluczam możliwości erupcji gdzieś w obrębie kaldery (np. na Nea Kameni czy w jej okolicy) albo w obrębie podmorskiego wulkanu Kolumbo, który stanowi kompleks ponad 20 podmorskich stożków wulkanicznych. Już zarejestrowane oznaki wypiętrzenia klifów Andyros należy potraktować z pełną powagą. Nawet jeśli założymy, że rój trzęsień ziemi jest tektoniczny nikt na sto procent nie może wykluczyć, że w ową aktywność sejsmiczną magma jest w jakiś sposób zaangażowana. 

Podobny (długi i intensywny kryzys sejsmiczny) naukowcy zaobserwowali na wschód od wyspy Majotta w latach 2018-19. W ciągu roku zarejestrowano wówczas 32 trzęsienia ziemi o magnitudzie powyżej 5, w tym najsilniejsze o magnitudzie 5.9. Z czasem odkryto potężną emisję lawy na dnie oceanu i powstanie nowego podmorskiego wulkanu. 

Ruch magmy może spowodować kryzys sejsmiczny, a migrujące trzęsienia wulkaniczno-tektoniczne (czy aby na pewno kryzys sejsmiczny na Santorini ma podłoże tylko tektoniczne?) mogą być wiarygodnym zwiastunem erupcji. Intensywnej aktywności sejsmicznej często towarzyszy deformacja powierzchni (inflacja gruntu, powierzchnia puchnie). To mogą być markery intruzji magmatycznej. 

Tak czy owak, rój trzęsień ziemi blisko Santorini nadal trwa. Drgania są odczuwane przez mieszkańców wyspy. Na Santorini dotarło już greckie wojsko. W gminie Thira ogłoszono stan nadzwyczajny. 

Wraz z Czarkiem z cenionego fanpejdża Kataklizmy w Polsce i na Świecie napisaliśmy artykuł o sytuacji na Santorini. Chciałem w nim z grubsza ukazać historię aktywności wulkanicznej kaldery Santorini i podmorskiego wulkanu Kolumbo. Starałem się w nim być rzetelny. Kilka osób mnie skrytykowało za jego 'sensacyjność', gdyż rozważam (podkreślam) w nim możliwość erupcji wulkanicznej obok innych scenariuszy np. ustania roju, silnego tektonicznego trzęsienia ziemi i tsunami, itp. Wygląda jednak na to, że nie myliłem się i intruzja magmowa ma miejsce. Link do artykułu:

https://www.rmf24.pl/fakty/swiat/news-niepokoj-budzi-podmorski-wulkan-kolumbo-ekspert-o-sytuacji-w,nId,7906915#crp_state=1

Od 10 miesięcy trwa aktywność sejsmiczna wulkanu Spurr na Alasce, co świadczy o ruchu magmy. Do przyszłej erupcji może dojść z otworu erupcyjnego Crater Peak, który wybuchł eksplozywnie w latach 1953 i 1992. 

Na zdjęciu niezamieszkana wysepka Anydros będąca swoistą sejsmiczną dystopią, centrum migrującego roju trzęsień ziemi blisko Santorini.

Erupcja piroklastyczna filipińskiego wulkanu Kanlaon

                                                            

Dziś, to jest o godzinie 15.03 po południu 9 grudnia br. doszło do erupcji eksplozywnej filipińskiego wulkanu Kanlaon (Negros, Filipiny). Obłok popiołu sięgnął wysokości 3-5 km. Z wulkanu zszedł spływ piroklastyczny, co wywołało panikę w pobliskich miejscowościach. Barangay Pula jest najbliższym barangay od Kanlaon. Opad popiołu zarejestrowano m.in. w mieście Bayo na Negros. 

Także dziś o godzinie 07.33 rano płytkie trzęsienie ziemi o magnitudzie 3.6 targnęło wulkanem Roccamonfina (prowincja Caserta, Włochy). Roccamonfina to wulkan wygasły, nieaktywny od przynajmniej 50 000 lat. Zamknięte zostały szkoły w miejscowościach blisko wulkanu. 

Od 8 grudnia trwa rój trzęsień ziemi (zapewne tektonicznych) na południowy zachód od wyspy Adak (Alaska, Aleuty). Liczne silne trzęsienia ziemi o magnitudach 6.3, 5.8, 6.3, 6.1 i 5.7. Teoretycznie taki rój trzęsień ziemi może być zwiastunem potężnego tektonicznego trzęsienia ziemi takiego jak w 1964 roku (magnituda 9.2), choć oczywiście nie musi. Czytając ostatnio o podmorskiej erupcji lawowej 50 km od wyspy Majotta (lata 2018-19) zacząłem się zastanawiać (spekulować) czy nie jest to oznaka przebudzenia jakiegoś aleuckiego podmorskiego wulkanu. 

Z południowo-zachodniego zbocza wulkanu Mawson Peak (Wyspa Heard) schodzi wylew lawy o długości 800 metrów, co zarejestrowały satelity obserwacyjne. 

7 grudnia br. miałem sposobność po raz pierwszy uczestniczyć w ósmej edycji Śląskiego Festiwalu Nauki w Katowicach, na której wygłosiłem wykład dotyczący wulkanicznych zagrożeń i sposobów im przeciwdziałania. Niestety musiałem nieco go okroić, bo nie wystarczyło mi czasu, by opowiedzieć o wszystkim, co chciałem. Ale poznałem kilka osób, które podobnie jak ja są zafascynowane wulkanami (Ela, Maciej, Kuba, wreszcie Kacper i jego rodzice z peja Kacper i wulkany), co dostarczyło mi motywacyjnego kopa, by czasem występować na żywo jako mówca. Toczyłem wulkaniczne pogawędki z Tomaszem Lepichem, który niebawem wybiera się do Etiopii, by eksplorować tamtejsze słabo zbadane wulkany (obszerna relacja z jego odkryć będzie jeszcze w grudniu na blogu!) Razem poszliśmy na seans "Nosferatu wampira" (1979) Wernera Herzoga w kino-kawiarni Rialto w Katowicach. Szkoda, że nie mogłem zostać przez kolejne dni w Katowicach, ale rozważam swój ponowny udział w ŚFN 2025. 

Dziękuję wszystkim tym, z którymi troszkę porozmawiałem już po wykładzie. 

Zdj. Maciej Fliegel, Phivolcs/Rappler. 

Rój trzęsień ziemi w pobliżu wulkanu Fentale

Od drugiej połowy września trwa rój trzęsień ziemi w pobliżu stratowulkanu Fentale z kalderą (Oromia, Etiopia). Trzęsienia ziemi (w tym np. najsilniejsze o magnitudach 4.9 i 4.6) uszkadzają budynki i skutkują powstawaniem pęknieć w gruncie. Kilka dni temu mogło dojść do erupcji freatycznej w pobliżu Fentale, tudzież uformowania się nowego gejzeru. Zastanawiam się czy nie ma miejsca intruzja ryolitowej magmy na północny wschód od Fentale, która będzie skutkować w przyszłości erupcją eksplozywną (choć, rzecz jasna, nie musi).

Ostatnia erupcja szczelinowa Fentale miała miejsce w roku 1820 w kalderze wulkanu i z jego zboczy obejmując wylewy trachitowej i obsydianowej lawy. Możliwa może okazać się także reaktywacja pobliskiego systemu szczelin i stożków zwanego Dofen. Zdj. Tomasz Lepich. 

Warto dodać, że Oromia nie jest zbyt bezpiecznym regionem Etiopii do podróżowania.

Podwyższenie stopnia alarmu przez wulkanologów z AVO dla alaskańskiego wulkanu Mount Spurr z powodu wzrostu aktywności sejsmicznej, rejestrowanej deformacji gruntu oraz uformowania się latem 2024 roku szczytowego jeziora kraterowego. Pamiętna erupcja Spurr w 1953 roku obsypała Anchorage popiołem. 

Ze względu na wzrost aktywności sejsmicznej podniesiony został także stopień alarmu dla indonezyjskiego wulkanu Iya (Flores). Do jego ostatniej erupcji generującej spływy piroklastyczne i kolumnę popiołu o wysokości 5 km doszło w 1969 roku. 

13 października doszło do wulkaniańskiej eksplozji japońskiego wulkanu Sakurajima. 

Trwa aktywność erupcyjna dwóch kongijskich wulkanów Nyamuragira i Nyiragongo (aktywność jeziora lawy). Wulkan tarczowy Nyamuragira (Nyamulagira) emituje znaczny obłok SO2. 

Do niewielkich emisji popiołu doszło z filipińskiego wulkanu Kanlaon (Negros, Filipiny) w dniu 18 października br.

Trwają słabe i umiarkowane eksplozje wulkaniańskie kopuły lawowej Caliente wulkanu Santiaguito w Gwatemali. Kopuła lawowa Caliente zapada się generując niewielke spływy piroklastyczne. 

Stromboli i Etna we Włoszech oraz Home Reef w Tonga

                                              

Dzisiaj krótka notka związana z aktywnością wulkaniczną na Ziemi i ciekawostkami związanymi z wulkanami. 

3 lipca 2024 roku o godzinie 18.46 z wulkanu Stromboli wskutek zawalenia się części aktywnego stożka hornito zszedł Sciara del Fuoco spływ piroklastyczny, który dotarł do linii brzegowej. Potem miał miejsce (po osuwisku) niewielki wyciek lawy. 

4 lipca o godzinie 16.10 lokalnego czasu z otworu szczelinowego na wysokości 700 metrów pod północnym obszarem krateru zaczął spływać Sciara del Fuoco niewielki wylew lawy, który dotarł do morza i zaczął formować małą lawową deltę. O godzinie 18.18 miał miejsce spływ piroklastyczny, który pomknął w dół Sciara del Fuoco. Wcześniej, bo o godzinie 14.11 doszło do eksplozji z południowo-zachodniego obszaru krateru. Zdj. spływu piroklastycznego ze Stromboli docierającego do morza Domenico D'Ambra.

Po godzinie 16 lokalnego czasu rozpoczął się pierwszy w tym roku paroksyzm erupcyjny wulkanu Etna z krateru Voragine. Obłok popiołu sięgnął wysokości 4.5 km. Opad lapilli miał miejsce m.in. w Zafferana Etnea, Fiumefreddo di Sicilia oraz w Katanii. W związku z zamknięciem sektora przestrzeni powietrznej B2 niektóre loty pasażerskie z lotniska w Katanii są opóźnione. W chwili gdy piszę te słowa o godzinie 23.30 czasu polskiego erupcja sycylijskiego wulkanu wciąż trwa (fontanny lawy mają miejsce z krateru Voragine). Zdj. z wioski Profetina Dagmara.

EDIT: Rankiem 5 lipca paroksyzm erupcyjny z wulkanu Etna ustał. Trwał 12 godzin.

6 lipca doszło do erupcji wulkanu błotnego Wandan (Tajwan), który znajduje się blisko świątyni. Miała miejsce emisja mułu, doszło do samozapłonu gazów.

Jak informują wulkanolodzy z AVO (Alaska Volcano Observatory) pomiędzy 15 maja a 15 czerwca w kraterze wulkanu Spurr (Alaska) pojawiło się jezioro kraterowe, prawdopodobnie wskutek niewielkiej intruzji magmy, która nie doprowadziła do wybuchu. Do erupcji Spurr doszło m.in. 18 sierpnia 1992 roku z pasożytniczego krateru Crater Peak. 

Erupcja wulkanu Home Reef (Tonga) w toku. Lawa powiększa powierzchnię najmłodszej obecnie wysepki na Ziemi. Nie wiedzę tutaj potencjału na niszczycielską erupcję a la Hunga Tonga-Hunga Ha'apai ze stycznia 2022 roku, niemniej jednak fascynują mnie nowo powstałe/powstające wyspy wulkaniczne na naszej planecie. Zdj. kapitana Mike'a Fa'asolo. 

No i zachęcam do rozważenia jednorazowego bądź okresowego wsparcia WŚ, jeśli podoba Wam się mój sposób popularyzacji wulkanów w Polsce. Z góry dziękuję, pozdrawiam i podaję linki wsparciowe.

https://buycoffee.to/wulkanyswiata

https://patronite.pl/wulkanyswiata

W czerwcu wpłynęły mi 33 kawy, a na Patronite mam obecnie 17 Patronów.

 

EDIT: W nocy 7 lipca zintensyfikowała się aktywność strombolijska w kraterze Voragine i rankiem tego samego dnia rozpoczął się drugi paroksyzm erupcyjny wulkanu Etna z wysoką kolumną popiołu i fontannami lawy. Opad popiołu miał miejsce m.in. w Milo, Giarre, Acireale i Zafferana Etnea. Tym razem międzynarodowe lotnisko w Katanii nie zostało zamknięte. 

Od razu info dla dziennikarzy piszących artykuły o aktywności erupcyjnej sycylijskiego wulkanu: te silniejsze erupcje wulkanu Etna (tzw. paroksyzmy) z jego kraterów centralnych póki co nie stwarzają zagrożenia dla ludzi ani dla okolicznych miasteczek. Miejscowi jedynie narzekają, że czeka ich dużo sprzątania.

Obecnie nowy stożek uformowany przez oba paroksyzmy erupcyjne jest prawdopodobnie najwyższym punktem Etny. Krater Bocca Nuova (zachodni krater centralny) wypełnia lawa z obu tych erupcji, wyciek lawy objął także zachodnie zbocze sycylijskiego wulkanu.  

Wyciek lawy z wulkanu Stromboli (Wyspy Liparyjskie) dociera do morza formując lawową deltę u podnóża Sciara del Fuoco.

Niewielka eksplozja aleuckiego wulkanu Korovin

27 marca 2024 roku o godzinie 03.36 czasu UTC doszło do krótkiej eksplozji wulkanu Korovin na wyspie Atka (Alaska, Aleuty). Wulkan został objęty przez naukowców z Alaska Volcano Observatory żółtym stopniem alarmu. To pierwszy przejaw aktywności erupcyjnej Korovin od 2006 roku. Na zdjęciu Petera Kelly z lipca 2019 roku jezioro kraterowe wulkanu Korovin.

Wulkan Marapi na Sumatrze kontynuuje aktywność erupcyjną z krateru Verbeek. 27 marca o godzinie 00.13 czasu lokalnego wyemitował obłok popiołu o wysokości 4.4 km. Bomby wulkaniczne opadły na skraj jego krateru. 

Trwa także stabilna erupcja systemu wulkanicznego Reykjanes-Svartsengi - obecnie aktywne pozostają trzy kratery. Świeży wyciek lawy pokrywa poprzednie warstwy lawy. Niewykluczone, że obecna erupcja szczelinowa na półwyspie Reykjanes potrwa jeszcze kilka tygodni. Moje prognozy co do jej trwania dzień-dwa dni okazały się błędne.

W przypadku przyszłej reaktywacji innego islandzkiego systemu wulkanicznego, czyli Krysuvik lawa może zagrażać obszarowi stolicy Islandii.

Niewielki rój trzęsień ziemi miał miejsce w północno-zachodniej części kaldery Askja (Islandia). 

Od 23 marca miał także miejsce rój trzęsień ziemi na wulkanie (kompleksie kopuł lawowych) Cerro Machin w Kolumbii. Ten niepozorny wulkan w przypadku przebudzenia jest zdolny do silnych erupcji eksplozywnych i generowania masywnych spływów piroklastycznych. 

Od przynajmniej 28 marca trwa efuzja lawy z południowego zbocza stożka wulkanu Barren Island (Andamany, Indie). Oszacowana wysokość kolumny popiołu to 2.4 km.

Przypominam o możliwości wsparcia WŚ w dwojaki sposób (kawowe wsparcie bądź poprzez patronat na Patronite), jeśli macie ochotę i sposobność. Będę ogromnie wdzięczny.  

https://buycoffee.to/wulkanyswiata

https://patronite.pl/wulkanyswiata

Trzecia w bieżącym roku erupcja wulkanu Kilauea

Kryzys sejsmiczny i deformacja gruntu zaowocowały trzecią w bieżącym roku erupcją hawajskiego wulkanu tarczowego Kilauea, która rozpoczęła się 10 września 2023 r. o godzinie 03.15 pm w kalderze Halemaumau. Otworzyła się szczelina erupcyjna, miały miejsce niewysokie fontanny i wylewy lawy. Erupcję można śledzić na żywo na YouTube:

https://www.youtube.com/watch?v=tBh-ZhIB1Nk

11 września efuzja lawy w kalderze Halemaumau osłabła. Fontanny lawy osiągały wysokość 10-15 metrów. Nie zarejestrowano żadnej aktywności w obu strefach ryftu wulkanu. Wylewy lawy pahoehoe płyną obecnie w kierunkach zachodnim i północnym. Zdj. USGS.

EDIT: Erupcja wulkanu tarczowego ustała po 6 dniach trwania (rankiem 16 września). 

10 września uaktywnił się także wulkan Anak Krakatau (Indonezja).

Aktywna pozostaje kopuła lawowa aleuckiego wulkanu Great Sitkin - słaba efuzja lawy.

Umiarkowana aktywność strombolijska trwa na wulkanach Kluczewska Sopka (Kamczatka) i Lewotolo (Lembata, Indonezja). 

12 września doszło do silnych emisji popiołu ze stożka Yasur (Tanna, Vanuatu). Opad popiołu miał miejsce na obszarze Whitesands.

15 września dane hydroakustyczne zarejestrowały erupcję podmorskiego wulkanu Ruby (Mariany). Erupcja tego wulkanu w 1995 roku zabiła ryby i spowodowała wrzenie wody. 

Także 15 września miał miejsce paroksyzm erupcyjny wulkanu Shishaldin (Alaska, Aleuty). Emisje popiołu nad alaskańskim wulkanem sięgnęły wysokości 12 km. W kolumnie erupcyjnej zarejestrowano wulkaniczne błyskawice.

W planach mam dłuższy tekst o indonezyjskich wulkanach. Tomaszowi udało się wejść na wulkan Tambora (Sumbawa, Indonezja) i odwiedzić wiele interesujących miejsc związanych z tym wulkanem. Jak wiadomo Gunung Tambora zasłynął potężną erupcją wulkaniczną w kwietniu 1815 roku (7 w skali VEI). Będzie na pewno o indonezyjskim wulkanie Paluweh (Rokatenda).

Silna aktywność erupcyjna aleuckiego wulkanu Shishaldin

5 września 2023 roku doszło do kolejnego już paroksyzmu erupcyjnego alueckiego wulkanu Shishaldin. O godzinie 08.42 rano obłok popiołu nad wulkanem mógł sięgnąć wysokości 9.7 km. Miały miejsce fontanny lawy o wysokości kilkuset metrów z centralnego krateru. O godzinie 19.00 czasu UTC erupcja znacznie osłabła, emisje popiołu sięgały wówczas 4.5 km. Wulkan został objęty czerwonym kodem awiacji. 

Trwa aktywność strombolijska wulkanu Villarrica w Chile. Niektóre wyrzuty lawy osiągają wysokość 60 metrów. 3 sierpnia miały miejsce niewielkie emisje popiołu.

29 sierpnia kurylski wulkan Ebeko wyemitował obłok popiołu o wysokości 1.6 km.Wulkanolodzy z KVERT sfotografowali przecinającą go wulkaniczną błyskawicę.

Koniec islandzkiej erupcji Litli Hrutur

                                                  

Dzisiaj o godzinie 15.00 erupcja Litli Hrutur ustała. Stuprocentowej pewności jeszcze nie ma, ale zapewne to już jej koniec. Krater nie żarzy się, ulega jedynie odgazowaniu.  To była fajna erupcja do monitoringu, którą chciałem zobaczyć na żywo i liczyłem na to, że potrwa na tyle długo, że to zrobię. Jednak stało się inaczej. Trudno. Mam jednak miłe wspomnienia z erupcji Geldingadalsgos w 2021 roku, którą widziałem w lipcu tamtego roku. Ciekawe czy w 2024 roku doczekamy się czwartej erupcji systemu wulkanicznego Fagradalsfjall. Zdj. erupcji Litli Hrutur Tomasz Lepich, 1 sierpnia 2023 r.

Przy okazji sporządziłem dziś spis islandzkich erupcji w XX i XXI wieku. 

2023 Fagradalsfjall (erupcja Litli Hrutur)

2022 Fagradalsfjall (erupcja Meradalir)

2021 Fagradalsfjall (erupcja Geldingadalsgos)

2014-2015 Bardarbunga (krater Baugur)

2011 Grímsvötn

2010 Eyjafjallajökull

2004 Grímsvötn

2000 Hekla

1998 Grímsvötn

1996 Gjálp

1991 Hekla

1984 Krafla

1983 Grímsvötn

1981 Krafla 2 erupcje

1981 Hekla

1980 Hekla

1980 Krafla 3 erupcje

1977 Krafla 2 erupcje

1975 Krafla

1973 podmorska erupcja 5 km na południe od wybrzeża Landeyjar

1973 Heimaey (Eldfell)

1970 Hekla

1963-1967 Surtsey

1961 Askja

1947-1948 Hekla

1938 Grímsvötn

1934 Grímsvötn

1933 Grímsvötn

1929 Askja

1927 Askja

1926 erupcja na północny wschód od Eldey

1924 Askja

1923 Askja

1922 Askja 2 erupcje

1922 Grímsvötn

1921 Askja

1918 Katla

1913 Hekla

1910 Þórðarhyrna

1903 Þórðarhyrna

1902 Grímsvötn

 

4 sierpnia aleucki wulkan Shishaldin wyemitował obłok popiołu na wysokość 9 km. Kod awiacji czerwony. Shishaldin to jeden z najaktywniejszych wulkanów Alaski, opisany przeze mnie w "Sekretach wysp wulkanicznych". Wybucha całkiem regularnie emitując obłoki popiołu i wylewy lawy. To jeden z najpiękniejszych wulkanów na Ziemi.

 

EDIT: Pragnę jeszcze poinformować, że ciało polskiego podróżnika i eksploratora wulkanów Grzegorza Gawlika zostało skremowane, a 7 sierpnia jego prochy rozrzucono blisko jednej ze świątyń przy wulkanie Ontake. Żegnaj, Przyjacielu. Miło było pokazywać Twoje wyprawy wulkaniczne na Wulkanach Świata. Byłeś prawdziwym pasjonatem wulkanów i inspirowałeś.

Dodałem miejsca wulkaniczne z 2023 roku do obu tabelek Grzegorza, te z Mauritius, Reunion i Japonii. Tabela główna 100 Wulkanów rozrosła się do 63 wulkanów, gdyż zakładam że po zdobyciu Ontake Greg by umieścił ten wulkan w tabeli głównej. Niestety los chciał inaczej. I tutaj ciekawe spostrzeżenie. Tragiczna erupcja Ontake 27 września 2014 roku uśmierciła 63 osoby.

 

Pozostałe miejsca z wulkanem Piton de la Fournaise trafiły do drugiej tabeli, gdyż założyłem, że dla Grega ten wulkan, choć aktywny byłby za małym wyzwaniem. Ta tabela kończy się na 188 miejscach wulkanicznych (ostatnie: kompleks wulkaniczny Hakone).

 

Swoją drogą efuzja lawy z wulkanu Piton de la Fournaise ustała rankiem 10 sierpnia.

Erupcja indonezyjskiego wulkanu Dempo i inne wieści wulkaniczne

25 lipca o godzinie 21.15 lokalnego czasu sumatrzański wulkan Dempo wyemitował obłok popiołu o wysokości 5.2 km. Erupcja była krótka, ale warto ją wzmiankować, gdyż w tym roku Gunung Dempo był spokojny. 

Eksplozje wulkaniańskie tragają innym indonezyjskim wulkanem, a mianowicie Ibu (Halmahera). Emisje popiołu mają miejsce ze stożka żużlowego w kalderze na wysokość 2 km.

25 lipca aleucki wulkan Shishaldin emitował popiół na wysokość około 6 km. Obecnie jak informują wulkanolodzy z Alaska Volcano Observatory wulkan się uspokoił. Ten piękny symetryczny wulkan charakteryzuje się umiarkowaną aktywnością eksplozywną. 

Od maja 2023 roku trwa płytki rój trzęsień ziemi 4 km na północ od innego alaskańskiego wulkanu Trident. Trzęsienia ziemi mają miejsce na głębokości 5 km pod wulkanem. Może dojść do erupcji Trident w bliższej lub dalszej przyszłości, która uformuje nowe stożki czy kopuły. Ostatnia erupcja Trident miała miejsce w latach 1953-74. 

Rozpoczęła się erupcja efuzywna w południowym pit crater wulkanu Erta Ale w Etiopii. Aktywny pozostaje stożek hornito na północno-zachodniej krawędzi krateru. 

Aktywny pozostaje stożek rozbryzgowy (spatter cone) wulkanu Piton de la Fournaise, który osiągnął wysokość 30 metrów i powstał na głównej południowo-wschodniej szczelinie. Lawa przemieszcza się tubami lawowymi. Aktywność sejsmiczna jest niska. 

Trwają eksplozje wulkaniańskie peruwiańskiego wulkanu Ubinas emitujące popiół na wysokość 6-7 km. Opad popiołu ma miejsce w dystryktach Ubinas, Yunga, Chojata i Lloque. 

W otworze erupcyjnym erupcji Litli Hrutur (Islandia) mają miejsce piękne fontanny lawy. Nowe pole lawowe rozrasta się zasilane przez wyciek lawy ze stożka. Materiałów zdjęciowych i filmowych z tej erupcji jest od groma. Sam zastanawiam się nad wylotem na Islandię, ale nie wiem czy mi się uda w te wakacje. Na razie erupcja trwa i być może potrwa jeszcze kilka tygodni/miesięcy. Zdj. Isak Finnbogason. 

Rośnie nowa kopuła lawowa kamczackiego wulkanu Szywiełucz. 28 lipca wulkan wyemitował popiół na wysokość 4.5 i 7.5 km. Naukowcy z KVERT objęli Szywiełucz czerwonym kodem awiacji.

Także 28 lipca kolumbijski wulkan Nevado del Ruiz wyemitował obłok popiołu na wysokość ponad 6 km.

Erupcja Litli Hrutur stabilna/ Intensywne emisje popiołu z wulkanu Shishaldin

                                             

Wróciłem z festiwalu Castle Party 2023 w Bolkowie, zatem najwyższa pora na nowy wpis. Erupcja Litli Hrutur na Islandii jest stabilna. 19 lipca 4.11 rano częściowo zawaliła się zachodnia krawędź aktywnego krateru i wylana lawa zaczęła płynąć w kierunku wzniesienia Litli Hrutur (kierunek południowo-zachodni).   

Niestety na skraju pola lawowego zemdlał zagraniczny turysta. Odtransportowano go helikopterem do szpitala, w którym zmarł. Nie mam jednak obecnie pojęcia czy do śmierci przyczyniły się toksyczne gazy obecne na miejscu erupcji. Zawsze obserwując wybuch wulkanu warto mieć przy sobie maskę przeciwgazową. Pytanie jak się zachowają Islandczycy - czy znowu nie zamkną/ograniczą dostępność erupcji? I faktycznie dzisiaj miejsce erupcji zostaje zamknięte na pewien czas.

Tak czy owak niektórzy turyści zachowują się nieodpowiedzialnie np. 17 lipca mimo obecności toksycznych gazów grupa ludzi próbowała się wspiąć na aktywny krater, czyli przedostała się do niebezpiecznej strefy no-go. 

Sama erupcja jest 2-3 razy intensywniejsza niż erupcja Gedlingadalsgos w 2021 roku. Czoło wylewu lawy przemieszcza się codziennie na odległość 300-400 metrów, natomiast maksymalna grubość wylewu wynosi 20 metrów, przeciętna 10 metrów. Aktywny krater osiągnął wysokość 22 metrów.

Czerwony kod awiacji dla aleuckiego wulkanu Shishaldin. 18 lipca emisje popiołu sięgnęły wysokości 6-9 km i pojawiły się wylewy lawy na zboczach wulkanu. Już 19 lipca aleucki wulkan zredukował aktywność erupcyjną emitując popiół na wysokość 3 km. Zdj. AVO.

Trwają liczne erupcje freatyczne na wyspie wulkanicznej Anak Krakatau.

Oczywiście wieści z Papui Nowej Gwinei docierają do mnie z opóźnieniem. Od 7 lipca trwają emisje popiołu z wulkanu Bagana (Wyspa Bougainville, na zdj.) Chmura popiołu kilkakrotnie sięgnęła wysokości 16-18 km, czyli stratosfery. Opad popiołu kontaminuje zasoby wody, niszczy ogrody, etc. Obecnie ewakuowano ponad 8000 osób z 10 wiosek blisko wulkanu. Czyli sytuacja kryzysowa, o której niewiele się mówi.

Badania tuby lawowej wulkanu Fagradalsfjall oraz wulkanu Edgecumbe

                                                                             

Piszę ten artykuł z niewielkim opóźnieniem, ale o tych dwóch wyprawach badawczych warto choćby krótko wspomnieć. 

Koniec maja i początek czerwca 2023 roku - interesująca eksploracja tuby lawowej wulkanu Fagradalsfjall (Islandia) przez grupę mikrobiologów z Włoch i Islandii. Temperatura w jednej z jaskiń lawowych jeszcze pół roku temu sięgała 400 stopni Celsjusza. Pierwsze analizy mikroskopowe wykazały obecność w niej kolonii mikroorganizmów. Czekam na wyniki ekstrakcji DNA i sekwencjonowania genomów tych ekstremofilów, by się dowiedzieć więcej szczegółów.

W czerwcu 2023 roku miała także miejsce wyprawa badawcza na wulkan Edgecumbe (Alaska, Wyspa Kruzof) i w jego okolice. Dla przypomnienia wulkan ten jest aktywny sejsmicznie przynajmniej od 2018 roku. Wulkanolodzy lądowali helikopterem w okolicy wulkanu oraz na skraju jego krateru i wykonywali m.in. pomiary rozcieńczonego CO2 (dwutlenku węgla) - próbki te zostaną później poddane analizie izotopowej. Słynący z pewnego znamienitego prima aprilisowego żartu Edgecumbe jest wulkanem rzadko zdobywanym z uwagi na obecność niedźwiedzi grizzly w jego okolicach.

22 czerwca zarejestrowano niewielkie emisje popiołu z wulkanu Ubinas w Peru (na wysokość 1 km). Być może to początek dłuższej aktywności erupcyjnej tego czynnego wulkanu.

Także 22 czerwca rozpoczęła się słaba centralna aktywność erupcyjna kamczackiego wulkanu Kluczewska Sopka. 

26 kwietnia miał miejsce wylew lawy z wulkanu Tinakula (Wyspy Salomona, na zdjęciu satelitarnym Sentinel2).

Na zdjęciu Japońskiej Straży Przybrzeżnej z 15 czerwca odgazowanie japońskiej wyspy wulkanicznej Nishinoshima - jednego z moich ulubionych wulkanów.

Trzeci stopień alarmu dla filipińskiego wulkanu Mayon

Jestem w rozjazdach, zatem dzisiaj krótko. Trzeci stopień alarmu dla filipińskiego wulkanu Mayon. Kopuła lawowa tego wulkanu zintensyfikowała w ostatnich dniach swoją aktywność. Rankiem 8 czerwca z wulkanu zeszły trzy małe spływy piroklastyczne docierając na odległość 1 km (wąwozami Bonga i Basud).

W związku z tym, że Mayon jest jednym z najniebezpieczniejszych filipińskich wulkanów zapadła decyzja o prewencyjnej ewakuacji 6000 mieszkańców z tzw. Permanent Danger Zone, 6-kilometrowej strefy wokół wulkanu. Pytanie czy w kolejnych godzinach wulkan zostanie objęty 4 stopniem alarmu i ewakuacje obejmą kolejne tysiące ludzi. Zdj. Ralph Jethro.

Już 7 czerwca Mayon wyemitował obłok popiołu na wysokość 3.3 km. 

EDIT: 12 czerwca z kopuły lawowej wulkanu Mayon schodzi rozgałęziający się na dwie części wylew lawy docierając do wąwozów Milsi i Basud. Póki co erupcja filipińskiego wulkanu to spokojna erupcja efuzywna (lawowa). Kopuła lawowa w wewnętrznym kraterze Mayon w nocy żarzy się. Spadają z niej rozżarzone lawiny.

Także 7 czerwca eksplozja wulkanu Sakurajima z krateru Minamidake wyemitowała popiół na wysokość 2.5 km.

Inną ciekawostką jest rozpoczęcie erupcji efuzywnej w kalderze Halemaumau hawajskiego wulkanu Kilauea, które miało miejsce 7 czerwca o godzinie 04.44 czasu HST. Otworzyły się szczeliny, powierzchnię kaldery zaczęła pokrywać lawa, miały miejsce niewysokie fontanny lawy. Póki co nie zanosi się na erupcję ze szczelin na zboczach tego słynnego wulkanu tarczowego. 

6 czerwca w rocznicę potężnej erupcji Katmai/ Novarupta (Alaska) w 1912 roku miał miejsce kryzys sejsmiczny na wulkanie Iliamna. 

8 czerwca o godzinie 15.37 czasu WIB doszło do erupcji indonezyjskiego wulkanu Anak Krakatau, która wyemitowała popiół na wysokość 1 km. 

Także w kolejnych dniach stożek żużlowy wulkanu Anak Krakatau (189 m. wysokości) emitował popiół np. 11 czerwca na wysokość 3.7 km. 

Nadal nie ruszyły poszukiwania Grzegorza Gawlika, który zaginął (prawdopodobnie zginął) na japońskim wulkanie Ontake 7 kwietnia 2023 r. Śladów Grega poszukiwała załoga śmigłowca 16 maja, ale bez rezultatu. Mam nadzieję, że zostaną wkrótce wznowione, o czym nie omieszkam tutaj poinformować.

Andrew H. Knoll "Ziemia" (2021) - recenzja

                                                                     

W ośmiu rozdziałach "Ziemi" profesor historii naturalnej Andrew H. Knoll w sposób przenikliwy i zajmujący omawia ponad 4 miliardy lat istnienia Ziemi oraz ewolucji biologicznej i geologicznej, która owemu istnieniu towarzyszyła. Specjalizacjami Knolla są paleontologia oraz biogeochemia, jednakże wśród jego licznych zainteresowań znajdziemy także paleobotanikę oraz masowe wymierania, w tym oczywiście ogromne wymieranie permskie spowodowane intensywnym wulkanizmem 252 milionów lat temu. Zresztą to Knoll wraz z zespołem współpracowników jako jedni z pierwszych badaczy zaczęli spekulować, że do kluczową rolę w tym wymieraniu odegrała gigantyczna emisja dwutlenku węgla do atmosfery, której oczywistymi skutkami były globalne ocieplenie, zakwaszenie oceanów i spadek stężenia tlenu w oceanicznych głębinach. Obecnie również mamy do czynienia z globalnym ociepleniem, jednakże tym razem narastającym w ciągu ostatnich dwóch wieków wskutek spalania paliw kopalnych przez człowieka. Zmianami klimatycznymi, które nie są wywołane przez erupcje wulkaniczne, bo ludzkość (na szczęście) nigdy nie doświadczyła tak gigantycznych wypływów lawy jak np. trapy syberyjskie czy trapy Dekanu. Póki co moje urodzone w latach 80-tych XX-wieku pokolenie nie doświadczyło nawet naprawdę potężnej erupcji wulkanicznej o sile 7 w skali VEI, która mogłaby przynajmniej okresowo schłodzić klimat na Ziemi za sprawą emisji SO2 do atmosfery. Przypominam (co jest też wzmiankowane) w "Ziemi", że ostatnia taka erupcja miała miejsce w kwietniu 1815 roku na indonezyjskiej wyspie Sumbawa. Wybuchł wówczas wulkan Tambora, czego konsekwencją oprócz częściowego zniszczenia stożka była uporczywa anomalia klimatyczna zwana "Rokiem bez lata".

Aby głębiej zrozumieć historię naturalną naszej planety od jej powstania 4.5 miliarda lat temu aż do dziś nie należy skupić się tylko i wyłącznie na roślinności i zwierzętach. Należy się także choćby pobieżne zapoznać z prostymi mikroorganizmami: bakteriami, archeanami, algami, sinicami oraz sposobami ich funkcjonowania. To chociażby bakterie odpowiadają za obrót węgla, siarki, wodoru czy fosforu na Ziemi. Mimo wszystko naukowcy nadal nie wiedzą kiedy i w jakich okolicznościach powstało życie na Ziemi. Póki co możemy na ten temat jedynie spekulować. Czy biologiczne życie narodziło się w podmorskich głębinach, wśród pól kominów hydrotermalnych? A może w grę wchodzi spekulatywna teoria panspermii? Na pewno mogły to być najprostsze drobnoustroje, acz zdolne do wzrostu i namnażania się oraz podlegające prawidłom darwinowskiej ewolucji. Knoll zastanawia się także jaki może być przepis na życie na Ziemi obowiązkowo przytaczając słynny eksperyment prebiotycznej zupy Ureya i Millera z lat 50-tych XX wieku. 

Tlen, którym oddychamy zawdzięczamy chociażby fotosyntetyzującym mikroorganizmom, gdyż wczesna, obmywana przez oceany magmy Ziemia była tego tlenu pozbawiona. Natomiast nadal nie wiemy czy powstanie biologicznego życia na Ziemi było przypadkiem w naszym Układzie Słonecznym. A może jednak proces powstawania biologicznego życia jest powtarzalny w odmętach Wszechświata? Być może już za kilka/kilkanaście lat dowiemy się czy życie mikrobiologiczne istnieje w podlodowych oceanach Europy, Ganimedesa, Enceladusa czy w węglowodorowych jeziorach Tytana. Ja przynajmniej chciałbym poznać realną odpowiedź na pytanie: czy jesteśmy w kosmosie rzeczywiście sami? A może (całkowicie hipotetycznie) odpowiedzi na wiele doniosłych pytań o początki życia na Ziemi przybliży nam kiedyś sztuczna inteligencja? 

W fascynującej, przystępnie napisanej i dość krótkiej książce Knolla zaintrygowały mnie dwie przykładowe ciekawostki. Primo, trzęsienia ziemi New Madrid w Missouri w latach 1811-12, których geologiczną przyczynę sejsmolodzy wciąż próbują dokładnie zrozumieć. Kolejną ciekawostką wzmiankowaną w książce jest potężna erupcja alaskańskiej kaldery Okmok w 43 r. p.n.e, która za sprawą anomalii klimatycznych z nią związanych (ekstremalny spadek temperatur, przenikliwy chłód) mogła przyczynić się do ostatecznego upadku rzymskiej republiki. 

Na zdj. ISS aleucka kaldera Okmok w 2014 roku. Zdj. Oleg Artemyev.

Potwierdzenie aktywnego wulkanizmu na Wenus

Na obrazach radarowych sondy Magellan widoczne są dowody na to, że na Wenus może dochodzić co roku do erupcji wulkanicznych. Kaldera wenusjańskiego wulkanu tarczowego Maat Mons zmieniła kształt (powiększyła się, prawdopodobnie wypełnia ją jezioro lawy) i widoczny jest prawdopodobny wylew lawy. Zatem na Wenus może dochodzić do erupcji lawowych takich jak na Hawajach, Reunion czy na Wyspach Galapagos. Czyli do trwających tygodnie, miesiące erupcji szczelinowych.

Porównanie dwóch obrazów radarowych misji Magellan: luty i październik 1991 roku. Więcej o wulkanizmie na Wenus przeczytacie w książce Robina Andrewsa "Supervolcanoes" (premiera w Polsce w maju), do której kupna już zachęcam. 

20 marca 2023 roku kolumbijski wulkan Nevado del Ruiz wyemitował obłok popiołu o wysokości 2.7 km.  

Trwa aktywność eksplozywno-efuzywna (strombolijska) wulkanu Sangay w Ekwadorze.

20 marca wulkanolodzy z AVO podnieśli stopień alarmu dla wulkanu Semisopochnoi (Alaska, Aleuty) z uwagi na umiarkowane eksplozje, emisje pary i popiołu ze stożka North Cerberus (obecnie Mount Young).

Oczywiście wciąż zachęcam do kupna "Sekretów wysp wulkanicznych", gdyż książka jest nadal dostępna w księgarniach. 

https://bonito.pl/produkt/wulkany-sekrety-wysp-wulkanicznych 

Silna erupcja piroklastyczna jawajskiego wulkanu Merapi

                                                              

11 marca 2023 roku (dwunasta rocznica trzęsienia ziemi i tsunami w Japonii) o godzinie 12.12 czasu WIB doszło do erupcji piroklastycznej jawajskiego wulkanu Merapi (jednego z najgroźniejszych wulkanów Indonezji).  To wulkan zdolny do generowania niebezpiecznych spływów piroklastycznych ze względu na aktywność kopuł lawowych. W każdym razie około godziny 12.12 południowo-zachodnim zboczem Merapi zszedł masywny spływ piroklastyczny, który dotarł na odległość 7 km. Opad popiołu miał miejsce we wioskach na południowym zboczu wulkanu. W wioskach blisko wulkanu wybuchła panika. Póki co nie mam jednak informacji o rannych czy ofiarach śmiertelnych. 

Kolejny spływ piroklastyczny zszedł południowo-zachodnim zboczem Merapi o godzinie 15.03 czasu WiB.

Opad popiołu zarejestrowano m.in. w wioskach Mangunsuko, Shaman, Patent, Sengi, Wonolelo, Krogowanan, Klakah i Tlogolele.

Pytanie czy to przedsmak intensywniejszej aktywności piroklastycznej Merapi w najbliższych miesiącach. Poczekamy zobaczymy. 

Od kilku dni trwa intensywny rój trzęsień ziemi pod wulkanami Tanaga i Takawangha na aleuckiej wyspie Tanaga. Opisałem ją w "Sekretach wysp wulkanicznych" (książka popularnonaukowa jest nadal do kupienia - poniżej link). Wulkanolodzy z AVO podnieśli alarm dla kompleksu wulkanicznego Tanaga na pomarańczowy. Jednak czy dojdzie do erupcji z któregoś z dwóch wulkanów nie wiadomo. 

Trwa słaba aktywność eksplozywna wulkanu Tinakula (Wyspy Salomona).

Na zdjęciach Michelle Coombs i M.Itsnaini wodospad Falls Point na północnej stronie wyspy wulkanicznej Tanaga oraz dzisiejsza erupcja jawajskiego wulkanu Merapi. 

https://bonito.pl/produkt/wulkany-sekrety-wysp-wulkanicznych

EDIT: W nocy 13 marca 2023 roku zaobserwowano żarzenie się wulkanu tarczowego Nymauragira (DRK). Obserwatorium Wulkanologiczne Goma potwierdziło obecność erupcji w kalderze wulkanu. Póki co nie mam informacji o wypływie lawy w Parku Narodowym Virunga.

Status erupcji wulkanu Mauna Loa na Hawaii

Pierwsza od 1984 roku erupcja wulkanu tarczowego Mauna Loa w toku. Aktywne były trzy szczeliny erupcyjne w północno-wschodniej strefie ryftu. Dwie wyżej położone szczeliny zamarły, aktywna pozostaje niżej położona szczelina erupcyjna emitująca wyciek lawy. 28 listopada najwyższe fontanny lawy sięgały oszacowanej wysokości 30-60 metrów. Póki co nie ma zagrożenia dla Saddle Road oraz infrastruktury wojskowej. Droga Saddle Road oferuje natomiast fajny punkt widokowy na wypływ lawy.

Naukowcy z USGS uważają, że nie dojdzie do erupcji w południowo-zachodniej strefie ryftu, a co za tym idzie zamieszkane przez ludzi wybrzeże Kona nie jest zagrożone. 

Nie wiadomo jak długo obecna erupcja szczelinowa na Hawaii potrwa. Mogą to być dni, 2-3 tygodnie, a nawet pół roku. Nie będę tutaj spekulował. Erupcja efuzywna Mauna Loa w latach 1880-81 trwała 9 miesięcy, inna w latach 1855-56 - 16 miesięcy.

Wpis będzie aktualizowany w ciągu najbliższych dni, jeśli wydarzy się coś istotnego. Zdj. USGS, DLNR. 

Tak czy owak erupcja Mauna Loa w 2022 roku była dla mnie pewnym zaskoczeniem, choć wulkan był od dłuższego czasu w stanie podwyższonej aktywności sejsmicznej.

28 listopada na wierzchołku wyspiarskiego wulkanu Late (Tonga) zostały odkryte nowe pęknięcia i niskotemperaturowe fumarole. Nie świadczy to o rychłym przebudzeniu Late, ale warto ten fakt odnotować, gdyż wskazuje na obecność płytkiej magmy.  

EDIT 30 listopada, godz. 12 - Obecnie aktywne pozostają dwie szczeliny erupcyjne wulkanu Mauna Loa - nr 3, która emituje największy i najdłuższy wyciek lawy oraz nr 4. 29 listopada fontanny lawy ze szczeliny nr 3 sięgały wysokości 40-50 metrów. Lawa pokryła już drogę prowadzącą do obserwatorium klimatu Mauna Loa Observatory (trwające od 1958 roku ciągłe pomiary koncentracji CO2 w ziemskiej atmosferze, tzw. Krzywa Keelinga) i obecnie znajduje się w odległości 7.5 km od Saddle Road. Przemieszcza się jednak bardzo powoli. Fontanny i potoki lawy emitują obłoki gazu. Kamery USGS: 

https://www.usgs.gov/media/webcams/m5cam-mauna-loa-fissure-3-eruption-northeast-rift-zone

https://www.usgs.gov/media/webcams/m6cam-mauna-loa-northeast-rift-zone-uprift-view-wsw 

EDIT: 2 grudnia, godz. 12.30 - Erupcja wulkanu Mauna Loa bez większych zmian. Wylew lawy osiąga już imponującą długość ponad 15.5 km, front głównego wylewu ma szerokość aż 600 metrów. Lawa przemieszcza się jednak z ospałą prędkością 40 metrów na godzinę i znajduje się obecnie w odległości 5.2 km od Saddle Road. Być może przetnie drogę w ciągu tygodnia. 

Stratoulkan Pavlof (Alaska) emituje krótki wylew lawy. 

Reaktywował się niewielki wypływ lawy u podnóża SE Crater wulkanu Etna.  

Aktywne pozostają jezioro lawy w kraterze Santiago wulkanu Masaya (Nikaragua) oraz staw lawy w kraterze szczytowym chilijskiego wulkanu Villarrica (temp. 1043 stopni C). Chilijski wulkan ulega intensywnemu odgazowaniu. 

1 grudnia trzęsienie ziemi o magnitudzie 5.6, któremu towarzyszyły wstrząsy wtórne miało miejsce w pobliżu kaldery (superwulkanu) Taupo (Nowa Zelandia). Być może w jego wyniku powstało niewielkie tsunami na jeziorze kalderowym, które wdarło się 20-30 metrów na brzeg i uszkodziło kilka małych łodzi.

Spływ piroklastyczny z wulkanu Stromboli

9 października o godzinie 09.23 lokalnego czasu doszło do zawalenia się niewielkiego fragmentu terasy kraterowej wulkanu Stromboli i w konsekwencji do powstania spływu piroklastycznego, który pomknął Sciara del Fuoco w dół do morza. Powstało mini-tsunami o wysokości 2 cm. Doszło do wycieku lawy docierającego do morza oraz do kolejnych spływów piroklastycznych. 

EDIT 12 października: nadal mają miejsce wyciek lawy oraz sporadyczne spływy piroklastyczne ze Sciara del Fuoco wulkanu Stromboli. Malownicza erupcja nie zagraża jednak mieszkańcom wyspy.

Z górnego wschodniego zbocza wulkanu Pavlof (Alaska) schodzi niewielki wylew lawy. Wyciek lawy ma także miejsce z krateru kurylskiego wulkanu Ałaid.

Aktywność eksplozywna i efuzywna wulkanów Reventador i Sangay (Ekwador) w toku.

Silne emisje popiołu mają miejsce z wulkanu Nishinoshima (Japonia, na zdjęciu). Kolumna popiołu jest całkiem okazała. Przydałyby się jakieś zdjęcia od Japan Coast Guard.

Kilka dni temu ktoś prawdopodobnie zaprószył ogień w okolicy krateru wygasłego wulkanu Rano Raraku na Wyspie Wielkanocnej. Niestety płomienie dotarły do kamieniołomu i kamiennych posągów moai. Ślady ognia są widoczne na niektórych moai. Nieodwracalnemu uszkodzeniu uległo ok. 30 posągów. To ogromny cios dla dziedzictwa kulturowego Rapa Nui.

6 października zakończyła się erupcja szczelinowa wulkanu Piton de la Fournaise, a 5 października erupcja Home Reef w Tonga. Wciąż czekam na niesatelitarne zdjęcia nowej wyspy wulkanicznej. 

Przeprowadzone zostały nowe pomiary wysokości wierzchołków kraterów wulkanu Etna - i tak SE Crater - 3347 m., NE Crater - 3315 m.

Na zdj. mknfcreatives widok z miasta Goma na żarzenie się wulkanu Nyiragongo w Kongo w nocy 11 października 2022 roku.

Zagadka potężnej erupcji wulkanicznej w 1809 roku

W pierwszej połowie 1809 (albo pod koniec 1808 roku) roku doszło do potężnej erupcji wulkanicznej (6 w skali VEI) do tej pory niezidentyfikowanego wulkanu, która doprowadziła do globalnego schłodzenia klimatu. Ta erupcja miała miejsce na 6 lat przed kolosalnym wybuchem indonezyjskiego wulkanu Tambora w kwietniu 1815 roku (7 w skali VEI), który przyczynił się do okropnie zimnego, wilgotnego i deszczowego Roku bez lata (1816 rok) i wulkanicznej zimy trwającej przynajmniej do 1818 roku. Obok Tambora była to zapewne druga najpotężniejsza erupcja wulkaniczna XIX wieku, która za sprawą potężnej emisji SO2 do stratosfery wywołała liczne anomalie klimatyczne. Przykładowo wiosna i lato w UK w 1812 roku były bardzo zimne i deszczowe, a zima niezwykle surowa. W Londynie zamarzła Tamiza.

Pod koniec 1808 roku w Kolumbii i w Peru zaobserwowano dziwną (być może wulkaniczną) mgiełkę. W kwietniu 1809 roku miały miejsce krwistoczerwone zachody słońca w Londynie. Który zatem wulkan wybuchł z potworną siłą na 6-7 lat przed Tambora i kiedy dokładnie to uczynił? 

Na początku XIX wieku (około roku 1810) wybuchł silnie stratowulkan Putana w Chile. Być może to jego erupcja przyczyniła się do powstania wulkanicznej mgiełki zaobserwowanej w Limie i Bogocie. Najbardziej prawdopodobne daty potężnej erupcji, o której mowa w niniejszym wpisie to zatem albo koniec roku 1808 albo pierwsza połowa roku 1809. Być może sprawcą tej erupcji jest któryś z odizolowanych geograficznie wulkanów na Pacyfiku. Tonga? Papua Nowa Gwinea? Vanuatu? Wyspy Kermadec?

Na zdjęciu NIWA wrak statku na wyspie wulkanicznej Raoul (Wyspy Kermadec).

W latach 1452-53 doszło do potężnej erupcji kaldery Kuwae (Vanuatu), która również wywołała szereg anomalii klimatycznych na Ziemi (trwającą przez 3 lata wulkaniczną zimę). Badania antarktycznych i arktycznych rdzeni lodowych pod względem obecności siarki wskazują na przynajmniej dwa potężne wybuchy wulkaniczne w tym okresie. Alternatywnym kandydatem jest także kaldera Tofua w Tonga.

Silny sygnał wulkaniczny został zarejestrowany także w latach 1459-65. Z siłą 7 w skali VEI wybuchł do tej pory niezidentyfikowany, być może tropikalny wulkan. Średniowieczne raporty (nie zawsze wiarygodne) mówią o licznych globalnych anomaliach klimatycznych w latach 1450-61 tj. spadek temperatur, przeraźliwy chłód, niebieskie słońce, smog, tzw. sucha mgła, nieustanny deszcz wywołujący powodzie. Plony były kiepskie i ludzie umierali z głodu. 

Natomiast to potężna erupcja kaldery Okmok na Alasce około roku 43 p.n.e mogła przyczynić się do upadku antycznej republiki rzymskiej oraz ptolomejskiego Egiptu właśnie poprzez szereg perturbacji klimatycznych i cywilizacyjnych, które wywołała: zimno i chłód, brak plonów, niedobory żywności, głód, epidemie i w konsekwencji niepokoje społeczne. Badacze z USA w 2020 roku przeanalizowali geochemicznie tefrę obecną w arktycznych rdzeniach lodowych (z Rosji i Grenlandii) i wskazali, że formująca kalderę erupcja Okmok mogła trwać 2 lata. Wykryli też silną erupcję nieznanego wulkanu około roku 45 p.n.e. Erupcja Okmok II była jedną z najpotężniejszych erupcji wulkanicznych ostatnich 2500 lat.

Zawsze powtarzam, że skutki potężnych erupcji wulkanicznych np. formujących kaldery mogą łatwo stać się globalne. Czas pokaże kiedy i gdzie dojdzie do kolejnej 6 albo 7 w skali VEI. Jedną już w XXI wieku mieliśmy  - Hunga Tonga-Hunga Ha'apai 15 stycznia 2022 roku. 

EDIT: Przy okazji zapraszam do wsparcia (trwalszego bądź okresowego) na Patronite i dziękuję wszystkim moim dotychczasowym Patronom. Niestety odeszło mi kilku Patronów, co jest zrozumiałe, szczególnie w czasach inflacji (drożyzny) i chaosu. Mnie również inflacja pożera oszczędności, które staram się mieć i ich zbytnio nie roztrwaniać. W tym roku ze względu na konieczność oszczędzania chyba nie wybiorę się na żadną dalszą wyprawę wulkaniczną. Ale nadal będę monitorował wulkany i dzielił się o nich wiedzą, bo uwielbiam to robić. 

https://patronite.pl/wulkanyswiata

https://buycoffee.to/wulkanyswiata 

Zapraszam też do kontaktu, współpracy, wymiany opinii, przesyłania mi zdjęć z waszych wypraw wulkanicznych i dzielenia się doświadczeniami na krawczykbart@yahoo.com. Jestem też obecny od jakiegoś czasu na Twitterze i Instagramie. 

https://www.instagram.com/wulkanyswiatablog/

Erupcja na La Palmie słabnie

Erupcja wulkanu Cumbre Vieja na La Palmie słabnie i być może zakończy się przed 2022 rokiem. Wulkanolodzy badający erupcję zarejestrowali spadek liczby i intensywności drgań wulkanicznych. Jednak mam świadomość, że z takimi prognozami należy być ostrożnym. Lawa wciąż przemieszcza się tunelami czasem przedostając się na powierzchnię i niszcząc nowe zabudowania, pola uprawne.

Ostatnio schwytano 4 osoby na zorganizowanej wycieczce w strefie wykluczenia. Grozi im kara finansowa w wysokości 30 000-60 000 euro. Nie żartuję. Dlatego między innymi nie chciałem lecieć obecnie na La Palmę, bo bez zdobycia zezwolenia nie zostałbym wpuszczony do strefy wykluczenia. A jako pasjonat (citizen scientist) na pewno bym takiego pozwolenia nie uzyskał.

W porównaniu do erupcji na La Palmie erupcja Geldingadalsgos na Islandii była otwarta i dostępna.

Na zdjęciu Emilio Morenatti stadko zdziczałych kotów w strefie wykluczenia. Zwierzęta są karmione i pojone, ale nie zostały zabrane do schronisk. 

6 grudnia po trzech dniach przerwy wznowiła się erupcja lawowa w kalderze Halemaumau wulkanu tarczowego Kilauea na Big Hawaii.

Nieznaczne emisje popiołu mają miejsce z New SE Crater wulkanu Etna na Sycylii. Wciąż jednak czekam na silniejszy paroksyzm erupcyjny, do których Etna przyzwyczaiła w tym roku.

Trwa aktywność erupcyjna wulkanu Sangay w Ekwadorze. Obłoki popiołu sięgają wysokości 7-10 km. Wylew lawy ma miejsce na północnym zboczu tego pięknego wulkanu.

Pomiędzy wrześniem a listopadem 2021 roku zarejestrowano deformację gruntu w kalderze wulkanu Okmok na Alasce. Wskazywała ona na intruzję świeżej magmy na głębokości 2-4 km pod kalderą. Ostatnia erupcja Okmok w lipcu-sierpniu 2008 roku uformowała stożek Ahmanilix w kalderze.

11 grudnia zarejestrowano emisję popiołu ze stożka North Cerberus aleuckiego wulkanu Semisopochnoi. Oszacowana wysokość kolumny popiołu to ok. 1.5 km.

Podwyższenie stopnia alarmu dla innego aleuckiego stratowulkanu nazwanego Davidof z uwagi na rój  trzęsień ziemi (najsilniejsze trzęsienie ziemi o magnitudzie 4.2). Pytanie czy ten rój ma charakter wulkaniczny czy tektoniczny.

11 grudnia bilans ofiar śmiertelnych tragicznej grudniowej erupcji wulkanu Semeru na Jawie wynosi 46. Oczywiście może jeszcze wzrosnąć.

Przy okazji podniesiony został stopień alarmu dla jednego z najgroźniejszych indonezyjskich wulkanów, czyli Awu na wyspie Sangihe ze względu na aktywność sejsmiczną.

Sporadyczne eksplozje z krateru Minamidake targają wulkanem Sakurajima (Kiusiu, Japonia).