Etna, Pinacate i Fudżi na Liście Światowego Dziedzictwa UNESCO

21 czerwca sycylijski wulkan Etna, jeden z najaktywniejszych wulkanów na Ziemi znalazł się na Liście Światowego Dziedzictwa UNESCO. Obradujący w Phnom Penh (Kambodża) komitet stwierdził: "Zróżnicowane i dostępne nagromadzenie wulkanicznych form włączając w to kratery centralne, stożki żużlowe, wylewy lawy, jaskinie lawowe i depresję Valle del Bove uczyniło z Etny wiodącą destynację dla badań i edukacji. Mount Etna jako jeden z najbardziej studiowanych wulkanów na Ziemi wpływa na rozwój wulkanologii, geofizyki i innych nauk o Ziemi. Sława Etny, jej naukowe znaczenie oraz walory edukacyjne i kulturowe mają znaczenie globalne." Na liście Światowego Dziedzictwa UNESCO oprócz Etny znalazły się masyw górski Pamir, rezerwat biosfery i obszar wulkaniczny El Pinacate y Gran Desierto de Altar w Meksyku oraz wulkan Fudżi.

Aktywność wulkaniczna na początku lutego

Luty wita nas brzydko i deszczowo. A wulkany... co się z nimi dzieje?
1) ekstruzja lawy kamczackich wulkanów Plosky Tolbachik, Kizimen, Bezymianny oraz Szywiełucz, okazjonalne erupcje eksplozywne wulkanu Karymsky, aktywność strombolijska Kluczewskiej Sopki, silne odgazowanie wulkanu Gorely.
2) rój trzęsień ziemi pod wulkanem Iliamna (Alaska), małe lokalne wstrząsy sejsmiczne na wulkanach Kanaga i Spurr.
3) w Meksyku po wtorkowej erupcji wulkanu Colima, która rozniosła kopułę lawową wulkanem targają słabe eksplozje. Z powstałego krateru sączy się strumień lawy. Ekshalacje gazu i popiołu mają też miejsce na wulkanie Popocatepetl. 2 lutego chmura dwutlenku siarki rozciąga się 1200 km na południowy wschód.
4) w Gwatemali ekstruzja lawy wulkanów Santiaguito (kopuły lawowej) i Fuego (w tym drugim przypadku okazjonalne emisje popiołu).
5) wulkaniczne drgania na wulkanach San Cristobal i Masaya (Nikaragua) oraz San Miguel (Salwador).
6) w Kolumbii małe trzęsienia ziemi mierzone na wulkanach Nevado del Ruiz, Machin i Galeras.
7) w Ekwadorze ciągłą aktywność eksplozywną wykazuje wulkan Reventador (na zdjęciu termalnym). Z jego górnych zboczy schodzą wylewy lawy (wypływ na południowo-wschodnim stoku Reventador ma szerokość 350 metrów i długość 1.1 km). Od przebudzenia wulkanu w listopadzie 2002 roku Reventador wyprodukował 20 nowych wylewów lawy - głównie północnych, południowych i południowo-wschodnich stokach. Wysoki poziom wulkanicznych drgań i trzęsień ziemi (zarówno wulkanicznych, jak i tektonicznych), kopuła lawowa w kraterze Reventador rośnie. Wulkan Tungurahua wykazuje aktywność sejsmiczną. Kolumna pary sięga wysokości 100 metrów.
8) wulkan Copahue na granicy Chile i Argentyny podlega odgazowaniu, niski poziom wulkanicznych drgań.
9) Nowa Zelandia - obłoki pary i erupcje błotne w jeziorze kraterowym White Island, ciągłe wulkaniczne drgania i trzęsienia ziemi. Niska aktywność sejsmiczna wulkanów Tongariro i Ruapehu.
10) Etna - 8 epizod erupcyjny (strombolijski) od początku 2013 roku z kraterów Bocca Nuova i New SE Crater. 
11) dwa jeziora lawy w kraterze wulkanu Erebus (Antarktyda). Pięknie!

Aktywność erupcyjna wulkanu Ibu

Anomalie termiczne są widoczne na wulkanie Ibu na indonezyjskiej wyspie Halmahera i wskazują na potencjalną aktywność erupcyjną tego aktywnego wulkanu związaną ze wzrostem kopuły lawowej w centralnym kraterze, który ma miejsce od 2000 roku.

Poza tym spokojnie. Wulkan Manam (Papua Nowa Gwinea) wyprodukował 15 października obłok popiołu sięgający wysokości 3 km.

Inny indonezyjski wulkan Raung (Jawa) został objęty drugim stopniem alarmu (Waspada) w związku ze wzrostem aktywności sejsmicznej. Ostatni raz Raung (3323 m) wybuchł w 2008 roku.

Na zdjęciu Martina Rietze erupcja wulkanu Ibu 1 września 2009 roku.

Przy okazji wszystkim czytelnikom mojego bloga polecam wypad do kin na dokument "Samsara" z 2011 roku. Nie tylko dla magicznych wprost kadrów i muzyki połowy duetu Dead Can Dance, czyli Lisy Gerrard, ale też dlatego, że występuje w nim fantastyczny footage potoków lawy z wulkanu Kilauea toczących bój z oceanem oraz zbieraczy siarki w kraterze wulkanu Ijen na Jawie.

Recenzja: http://bartkrawczyk.natemat.pl/36149,samsara-narodziny-smierc-odrodzenie-recenzja

Gwałtowny wulkanizm na Io

Io jest jednym z 64 księżyców gazowego olbrzyma Jowisza i najbardziej aktywnym wulkanicznie ciałem niebieskim Układu Słonecznego. Tuziny czynnych wulkanów i wylewów lawy znaczą jego powierzchnię. Geologiczna mapa przygotowana przez US Geological Survey obejmuje paterae (przypominające kaldery depresje), pola lawowe, tholi (kopuły wulkaniczne), wysokie góry i rozległe płaskowyże siarkowe. Na mapie oznaczono 425 paterae (indywidualnych struktur wulkanicznych). Natomiast, co znamienne, na powierzchni Io nie ma kraterów impaktowych (astroblemów) powstałych po impaktach meteorytów czy asteroid. Jest to jedyny obiekt Układu Słonecznego nie posiadający tychże. Co prawda Io jest 25 razy bardziej aktywny wulkanicznie od Ziemi (zaiste istne piekło), ale większość długotrwałych zmian powierzchniowych ogranicza się do 15% powierzchni księżyca - intensywnym zmianom podlegają pola lawy pokrywające 28% powierzchni Io czy struktury paterae pokrywające zaledwie 3% powierzchni Io. Temperatura procesów erupcyjnych na Io dochodzi do 1527 stopni Celsjusza, a chmury erupcyjne sięgają wysokości 60-300 km, zatem można je zaobserwować przez Kosmiczny Teleskop Hubble'a. Dla przykładu aktywne centra wulkaniczne na Io noszą nazwy Loki, Prometheus, Culann, Marduk, Volund, Zamama, Maui i Amirani - przypuszcza się także, że ogromne chmury erupcyjne na Io tworzą się na skutek interakcji wylewów lawy z bogatymi w SO2 (ditlenek siarki) materiałami na powierzchni, analogicznie gdy lawa z wulkanu Kilauea dociera do oceanu.

Mapa geologiczna Io jest do pobrania tutaj:

http://pubs.usgs.gov/sim/3168/

Aktywność Bezymianny na Kamczatce

Kamczacki wulkan Bezymianny otrzymał Czerwony kod awiacji, który oznacza, że popiół i gazy wyrzucone przez niego do atmosfery mogą stwarzać zagrożenie dla samolotów. Według KVERT 2 marca 2012 roku zwiększyły się rozmiar i temperatura anomalii termicznej obserwowanej przez satelity. Możliwa erupcja eksplozywna wulkanu w ciągu 2 tygodni z obłokami popiołu sięgającymi wysokości do 13 km. 40 km od Bezymianny znajduje się społeczność Klyuchi. Od 1965 roku odnotowano 41 eksplozywnych erupcji Bezymianny. Aktywność wykazują także kamczackie wulkany Kizimen, Szywiełucz i Karymsky.

Aktywność Marapi na Sumatrze i Semeru na Jawie

Wczesnym rankiem w środę 29 lutego 2012 roku doszło do dwóch małych erupcji wulkanu Marapi znajdującego się na Sumatrze w pobliżu miast Bukittinggi, Padang Panjang i Batusangkar. Pierwsza erupcja Marapi trwała 15 minut i wyrzuciła popiół na wysokość 200 metrów na południe od krateru, druga zaś miała miejsce nieco później, trwała 10 minut, a emisja pary sięgnęła wysokości 100 metrów. Od sierpnia 2011 roku aktywność Gunung Marapi nasiliła się. Sejsmometry zainstalowane na wysokościach 1500 i 2000 metrów monitorują wszelkie przejawy aktywności sumatrzańskiego wulkanu. Gunung Marapi pozostaje objęty II stopniem alarmu.

Aktywny sejsmicznie pozostaje jawajski wulkan Semeru. W dniu dzisiejszym miało na nim miejsce 38 wstrząsów. Drgania następują co 15-20 minut. Mieszkający w pobliżu wulkanu wieśniacy obawiają się, że jego nagła erupcja zniszczy ich domostwa. Semeru jest objęty III stopniem alarmu.

Przyhamowanie neutrino przez CERN

Wczoraj miałem okazję przeczytać popularno-naukowy tekst na portalu Tomasza Lisa natemat.pl o pomyłce pomiarowej w trakcie eksperymentu CERN z przekraczającymi prędkość światła neutrinami. Poluzowanie kabla miało zaowocować błędną interpretacją wyników i zapierającym dech w piersiach ogłoszeniem przełomu w fizyce cząstek we wrześniu 2011 roku. Piętnaście razy eksperyment potem powtarzano i wyniki wciąż były takie same. Ci z fizyków doświadczalnych i miłośników nauki, którzy zachowali zdrowy sceptycyzm mogą z czystym sumieniem wymyślać dowcipy o neutrinach podróżujących szybciej od światła. Takie jak te.

"Nie obsługujemy tutaj neutrin szybszych niż światło" oznajmił barman. Neutrino wkracza do baru.
Einstein: "Czy zdajesz sobie sprawę jak szybko się poruszałeś?" Neutrino: "Nie. Czy bardzo przyśpieszyłem?"
Neutrino. Puk puk.
Hipsterzy kochali neutrina zanim one przybyły.
Prędkość światła to liberalna ściema.
Neutrina na sterydach. Dyskwalifikacja.

Wracamy do wulkanów. Dwa ekwadorskie wykazują aktywność. 18 lutego 2012 roku chmura popiołu nad wulkanem Reventador sięgała wysokości 100 metrów. W dniu 12 lutego zaobserwowano wylew lawy na północno-wschodnim zboczu wulkanu. Aktywność wykazuje także wulkan Tungurahua z emisjami popiołu i pary sięgającymi wysokości 6 km.

Emisje Popocatépetl

Meksykański wulkan Popocatépetl często gości na łamach mediów wszelkiej maści z uwagi na jego położenie blisko wielomilionowej stolicy Meksyku. Lokalne media meksykańskie wspominają o 14 emisjach gazu, pary wodnej i popiołu odnotowanych we wtorek 31 stycznia po południu, w środę 1 lutego o późniejszej porze i w czwartek 2 lutego wczesnym rankiem. Istnieje obawa większej erupcji wulkanu, która stworzy realne zagrożenie dla Mexico City i innych pobliskich miast. Na górnej fotografii erupcja Popo w czerwcu 1997 roku.

Najaktywniejsze wulkany na Ziemi - galeria

Z racji na to, iż z niecierpliwością wyczekuje informacji o erupcjach wulkanów, a póki co niewiele się dzieje oto najaktywniejsze wulkany na Ziemi - skromny wykaz: nazwa, kraj położenia i odkąd trwa aktywność do dnia dzisiejszego.

1. Erebus (Antarktyda, Wyspa Rossa) - od 1972 roku
2. Sangay (Ekwador) - od 1934 roku
3. Soufriere Hills (Montserrat) - od 1995 roku
4. Fuego (Gwatemala) - od 1992 roku
5. Santa Maria (Gwatemala) - od 1922 roku
6. Popocatepetl (Meksyk) - od 2005 roku
7. Colima (Meksyk) - od 1997 roku
8. Kilauea (Hawaje) - od 1983 roku
9. Szywiełucz (Kamczatka) - od 1999 roku
10. Karymsky (Kamczatka) - od 2001 roku
11. Sakurajima (Japonia) - od 1955 roku
12. Suwanosejima (Japonia) - od 2004 roku
13. Bagana (Papua Nowa Gwinea) - od 2000 roku
14. Tinakula (Wyspy Salomona) - od 2008 roku
15. Ambrym (Vanuatu) - od 2008 roku
16. Yasur (Vanuatu) - od 1774 roku
17. Dukono (Halmahera, Indonezja) - od 1933 roku
18. Ibu (Halmahera, Indonezja) - od 2008 roku
19. Semeru (Jawa, Indonezja) - od 1967 roku
20. Nyiragongo (Kongo) - od 2002 roku
21. Erta Ale (Etiopia) - od 1967 roku
22. Stromboli (Włochy) - od 1934 roku, mówi się, że Stromboli jest aktywny od co najmniej 2500 lat

Warto wspomnieć także o wulkanach Poas, Batu Tara, Nevado del Huila, Kizimen i Villarrica, których aktywność przy odrobinie szczęścia można zobaczyć na żywo.

Na zdjęciach od góry wulkany Tinakula, Stromboli, Szywiełucz, Soufriere Hills, Semeru, Sangay, jezioro lawy Nyiragongo, Nevado del Huila, krater indonezyjskiego Dukono i Bagana.

Sakurajima i liczby erupcji

Japoński wulkan Sakurajima, który 1 stycznia 2012 roku przywitał kolejną erupcją w 2011 roku wybuchł 996 razy, z czego 994 z tych erupcji miały miejsce z krateru Showa, a zaledwie dwie z otworu erupcyjnego Minamidake. Położony na wysokości 800 metrów krater Showa po raz pierwszy od 58 lat uaktywnił się w czerwcu 2006 roku. Erupcje z krateru Showa są jednak póki co niewielkie i nie stwarzają zagrożenia dla mieszkańców prefektury Kagoshima. Chcecie trochę liczb i statystyki. Proszę bardzo.

Liczba erupcji Sakurajima w latach:

2011 - 996
2010 - 896
2009 - 548
1985 - 474 (rekord trzykrotnie pobity w ciągu trzech ubiegłych lat).

Nieźle, jak na jeden wulkan. :-) No, ale włoski Stromboli też nie próżnuje.

Na górnej archiwalnej fotografii silna erupcja Sakurajima w 1914 roku (skala VEI = 4)

Erebus - piękno lodowatego piekła

Od dawna fascynował mnie najbardziej aktywny wulkan Antarktydy - Erebus na wyspie Rossa. Erebus jest klasyfikowany jako poligenetyczny stratowulkan, a to oznacza, iż jego dolna połowa stanowi tarczę, a górna strato-stożek. W kraterze tego olbrzyma (3794 metry wysokości) znajduje się aktywne jezioro lawy - monitorowane od 1972 roku. Jego aktywność obejmuje umiarkowane eksplozje oraz erupcje strombolijskie z bombami wulkanicznymi wyrzucanymi ponad krawędź krateru. Lecz już w momencie odkrycia w 1841 roku przez Sir Jamesa Clarka Rossa wulkan był w stanie erupcji. Wyspa Rossa jest uformowana przez cztery wulkany, z których jedynie Erebus uchodzi za czynny. Obecnie na wyspie znajdują się nowozelandzka baza Scott i amerykańska stacja badawcza McMurdo.

Aktywność wulkanu Fuego...

...wzrosła. W pobliżu Fuego znajdują się społeczności Panimaché, Morelia, Sangre de Cristo i Santa Sofía, które zostały zaalarmowane. Z powodu eksplozji targających wulkanem strefa zagrożenia wynosi obecnie 20 km. Od 2002 roku Fuego jest niemal nieprzerwanie aktywny z częstymi erupcjami, którym niekiedy towarzyszą groźne spływy piroklastyczne.

Chile

NEVADOS DE CHILLAN - Wulkan złożony Nevados de Chillan znajdujący się w środkowym Chile jest wulkanem aktywnym. Składa się z trzech stratowulkanów uformowanych w trzech kalderach: 1) andezytowego Cerro Blanco (3212 m) zlokalizowanego na północno-zachodnim krańcu grupy 2) Volcán Viejo (3089 m), aktywnego w XVII-XIX wieku, południowo-wschodni kraniec grupy oraz 3) uformowanego pomiędzy wymienionym wulkanami w latach 1906-45 kompleksu kopuł lawowych Volcán Nuevo. Erupcje Cerro Blanco w latach 1861-65 uformowały pole lawy Santa Gertrudis. Do silnej erupcji wulkanu doszło 18 sierpnia 1861 roku. Wyrzucane bomby wulkaniczne widoczne były nocą z Chillan, 80 km na zachód od wulkanu. 22 sierpnia zaczęła płynąć lawa. Od lutego 1862 do 1863 roku miały miejsce erupcje strombolijskie z małymi fontannami lawy.

Daty erupcji Nevados de Chillán: 1650, 1750-51, 1752, 1860-61, 1872, 1877, 1883, 1891, 1898, 1906, 1923, 1929, 1934, 1945, 1946-48, 1965, 1972, 1973-86, 2003, 2009.

Chile

LLAIMA - Llaima (3125 m) to jeden z najaktywniejszych wulkanów Chile zlokalizowany w południowej części kraju 80 km od miasta Temuco. Charakteryzują go zazwyczaj krótkie acz gwałtowne erupcje. Wulkan posiada dwa historycznie aktywne kratery: centralny oraz Pichillaima znajdujący się na południowym wschodzie. Erupcje Llaima eksplozywne, z okazjonalnymi wylewami lawy odnotowano od XVII wieku. 15 października 1979 roku - początek erupcji wulkanu - emisja popiołu na wysokość 1 km ponad krater. 24 listopada dwie eksplozje produkują chmurę popiołu sięgającą wysokości 2 km. 20 kwietnia 1984 roku - erupcja Llaima z centralnego krateru, ewakuacja ludzi z okolic wulkanu. 25 luty 1990 roku - mała eksplozja targnęła wulkanem. 23 sierpień - 2 wrzesień 1992 roku - trzy eksplozje wulkanu w tym okresie.

17 maja 1994 roku - strombolijska i subpliniańska erupcja wulkanu. Emisja popiołu na wysokość 8 km. Opad popiołu na miasta Cutral-Co i Zapala. Wylewy lawy topią śnieg i produkują lahary, które niszczą pięć mostów na Rio Calbuco. W 1997 roku i w kwietniu 1998 roku miały miejsce małe erupcje wulkanu.

1 stycznia 2008 roku - erupcja wulkanu Llaima, której towarzyszą emisja popiołu, fontanny lawy a la Etna oraz wylewy lawy. 10 lipca mają miejsce erupcje strombolijskie wulkanu. Trwa ewakuacja ludzi. 21 sierpnia 2008 roku wulkanem targają trzy eksplozje.

Daty erupcji Llaima: 1640, 1751-52, 1759, 1822, 1852-53, 1862, 1864, 1866, 1869, 1872, 1874?, 1875-76, 1887, 1889, 1892, 1893-94, 1895-96, 1903, 1907-08, 1912, 1914, 1917, 1922, 1927, 1929, 1930, 1932, 1932-33, 1937, 1938, 1941, 1942, 1944, 1945, 1946, 1949, 1955-57, 1964, 1971-72, 1979, 1984, 1990, 1992, 1994, 1995, 1997, 1998, 2003, 2007-09.

Ekwador

GUAGUA PICHINCHA - Dwa stratowulkany Guagua Pichincha (4784 m) oraz starszy plejstoceński Rucu Pichincha formują wulkaniczny masyw 8 km na zachód od stolicy Ekwadoru, Quito. Historyczne erupcje wulkanu obejmowały silne wybuchy eksplozywne produkujące kolumny pliniańskie, periodyczny wzrost i anihilację kopuły lawowej oraz gorejące chmury. Po 100 latach uśpienia młodszy stratowulkan Guagua Pichincha wybuchł freatycznie w roku 1981. Od tej pory stał się jednym z najaktywniejszych wulkanów Ekwadoru. Na jego zachodniej stronie mieści się aktywna kaldera.

28 października 1660 roku doszło do silnej erupcji Guagua Pichincha (skala VEI = 4). Kolumna pliniańska nad wulkanem rozniosła popiół i pumeks nad Quito, w mieście zapanował mrok. Z południowej i wschodniej krawędzi krateru wulkanu schodziły spływy piroklastyczne. Trzęsienia ziemi towarzyszące erupcji spowodowały panikę w Quito. Straty ekonomiczne w rejonie były ogromne. Quito pokryte zostało 30-centymetrową warstwą popiołu. Odnotowano opad popiołu w odległości nawet 1000 km od wulkanu.

W 1981 roku po 100 latach drzemki Guagua Pichincha przebudził się. Erupcji freatycznej towarzyszyły emisja popiołu i gazów. W sierpniu 1998 roku erupcje freatyczne Guagua Pichincha miały miejsce codziennie. 12 marca 2000 roku o 11.46 eksplozja freatyczna w kraterze centralnej kopuły lawowej Guagua Pichincha zabiła dwóch wulkanologów, którzy mimo ostrzeżenia na niej przebywali. 18 marzec, 31 marzec i 25 maj 2001 roku - w tych dniach emisje popiołu, 25 maja chmura popiołu nad wulkanem sięga wysokości 8.5 km. 11 października 2002 roku po kilku dniach silnych opadów deszczu Guagua Pichincha targnęły cztery eksplozje freatyczne. Bloki skalne były wyrzucane na odległość 100-200 metrów. Do 17 października trwały wulkaniczno-tektoniczne wstrząsy. 1 lutego 2008 roku - siedem erupcji freatycznych Guagua Pichincha poprzedzonych trzęsieniem ziemi 6 grudnia 2007 roku.

Daty erupcji Guagua Pichincha: 1533?, 1534?, 1535?, 1538?, 1539?, 1560?, 1566, 1575, 1577?, 1580?, 1582-98, 1660, 1830, 1831, 1868, 1868, 1869, 1869, 1881, 1981-82, 1985, 1990, 1993, 1997, 2000, 2001, 2002, 2003, 2008, 2009.