Ile des Cendres (Wyspy Popiołów): podmorski wulkan Wietnamu

Hon Tro (Ile des Cendres), czyli po polsku Wyspy Popiołów to podmorski wulkan zlokalizowany 60 km na południe od wyspy Phu Quy. W wyniku erupcji w 1923 roku uformował nietrwałą (efemeryczną) wyspę wulkaniczną, która poddana erozji morskiej szybko przestała istnieć. 

Po południu 2 marca 1923 roku załoga japońskiego parowca "Wakasa Maru" płynącego z Hong Kongu do Singapuru ujrzała kolumnę białego dymu unoszącego się z morza (głębokość około 90 metrów). Kapitan Horikawa myślał, że płonie jakiś statek, zatem zadecydował, by podpłynąć parowcem bliżej. Okazało się, że ma miejsce podmorska erupcja, która przedarła się na powierzchnię. Kapitan opisywał "dużą kolumnę gazu pojawiającą się na powierzchni morza, rozciągającą się i rosnącą, wyglądającą niczym chmura cumulus, sięgającą wysokości 2.1 km" 8 marca 1923 roku rozpoczęła się emisja lawy. Po południu tego samego dnia brytyjski statek HMS "Carliste" płynący z Hong Kongu do zatoki Dai Bang podpłynął blisko miejsca erupcji. Nowa wyspa wulkaniczna miała kształt podkowy i emitowała kolumnę pary i popiołu na wysokość 1.6 km. 15 marca erupcja ustała, by zacząć się na nowo 20 marca. Nowa wyspa wulkaniczna nazwana została Hon Tro i osiągnęła długość 457 metrów. Jej południowo-zachodni kraniec sięgał wysokości 24-30 metrów. Pomiary batymetryczne wykazały, że jest bardzo stroma. W odległości 3.7 km od Hon Tro uformowała się jeszcze jedna wysepka wulkaniczna o wysokości 12 metrów, która była w stanie erupcji jeszcze 13 maja 1923 roku. 

W lutym 1923 roku mieszkańcy wyspy Phu Quy odczuwali trzęsienia ziemi. Czy Wyspy Popiołów kiedyś się przebudzą? Niewykluczone. Po Hon Tro pozostały jedynie wspomnienia i dawne naukowe zapiski. Zdj. Phuc Lap (wysepka satelicka przy Phu Quy uformowana przez dawny wybuch wulkanu). 

27 grudnia 1927 roku zaczął się rodzić wulkan Anak Krakatau (Indonezja). Narodziny tej słynnej wyspy wulkanicznej zostały udokumentowane fotograficznie i filmowo. Nie ma natomiast żadnych zdjęć Hon Tro. 

EDIT: Erupcja na półwyspie Reykjanes (NE od Stora-Skogfell, Islandia) jest stabilna. W ciągu minionej doby lawa przemieściła się na odległość 170 metrów i obecnie znajduje się w odległości 3.6 km od drogi Reykjanesbraut. Jej przepływ spowolnił. Na jej drodze staną liczne szczeliny, które wypełni. 

Miejsce erupcji szczelinowej pozostaje zamknięte dla turystów i osób postronnych za wyjątkiem naukowców i akredytowanych dziennikarzy & droniarzy. Wiem jednak, że niektórzy łamią zakaz zbliżania się do miejsca erupcji. 

Geneza tsunami Hunga Tonga-Hunga Ha'apai

                                              

Zastanawiam się jaka była geneza powstania fal tsunami w trakcie erupcji Hunga Tonga-Hunga Ha'apai 15 stycznia 2022 roku. Ciekawą teorię mają naukowcy z Geonet. Erupcja z 14 stycznia rozerwała część wulkanu pod wodą, toteż woda dostała się do ekstremalnie gorącego otworu erupcyjnego. Zatem do erupcji 15 stycznia doszło pod wodą (przez ocean), co skutkowało powstaniem fal tsunami na Pacyfiku. W trakcie erupcji w grudniu wyspa poszerzyła się w południowej części. Najpierw (14 I) miał miejsce niewielki kolaps, który zaowocował malutkim tsunami, potem 15 I duży, czego skutkiem była gwałtowna interakcja świeżej magmy z wodą i wielka erupcja podmorska. Warto tutaj dodać, że fale tsunami na otwartym oceanie mogą przemieszczać się z prędkością 400-800 km/h, a na wybrzeżu 10-30 km/h. Być może rację ma wulkanolog Shane Cronin, który twierdzi, że doszło do erupcji w kalderze, a nie na jej krawędziach (mniejsze erupcje Hunga Tonga-Hunga Ha'apai w latach 2009 i 2014-15). Wulkan Hunga Tonga-Hunga Ha'apai jest częściowo podmorski, mierzy 1800 metrów wysokości, a jego szerokość wynosi 20 km. W wyniku silnej erupcji takiej jak ta z 15 stycznia kaldera zapada się, pogłębia. Do potężnej erupcji Hunga Tonga-Hunga Ha'apai z kaldery doszło ostatni raz około 1100 roku. Także 15 stycznia musiały zostać wyemitowane z kaldery (średnica 4-6 km) duże ilości świeżej, bogatej w gaz magmy. Być może teraz wulkan się uspokoi, być może dojdzie do kolejnego epizodu erupcyjnego. Czas pokaże. 

Tsunami uderzające w zachodnie wybrzeże wysp Tongatapu, 'Eua i Ha'apai mogło osiągnąć wysokość nawet 15 metrów. Uszkodzony został podmorski kabel światłowodowy, co oznacza odcięcie od internetu na wyspach Tonga. Czynione są wysiłki, by przywrócić komunikację. Potwierdzono na razie trzy ofiary śmiertelne: 50-letnia Brytyjka ratująca psy ze swojego schroniska, 65-letnia kobieta z wyspy Mango i 49-letni mężczyzna z wyspy Nomuka. Problemem jest także kontaminacja zasobów wody pitnej na wyspie przez popiół. Tsunami zniszczyło wszystkie domy na wyspie Mango (populacja 50 osób), na wyspie Fonoifua ocalały jedynie dwa, wyspy Nomuka i Atata (populacja 100 osób) także zostały zdewastowane. Ewakuowani są mieszkańcy wysp Nomuka, Atata i Fonoifua, a także mieszkańcy zachodniej części Tongatapu.

Systemy ostrzegania dobrze sprawdzają się w przypadku najczęstszych tsunami spowodowanych przez tektoniczne trzęsienia ziemi, jednak tym razem nie obyło się bez zaskoczenia, ponieważ wulkaniczne tsunami są znacznie rzadszym zjawiskiem.

Podmorskie kable światłowodowe to tzw. infrastruktura krytyczna. Ich uszkodzenie oznacza lokalną, regionalną, a nawet globalną katastrofę. Od 1989 roku pociągnięto ponad 885 000 km podmorskich kabli światłowodowych. Są one wrażliwe na podmorskie trzęsienia ziemi, podwodne osuwiska, erupcje wulkanów i tsunami. Jeśli zostaną uszkodzone ich naprawa może zająć tygodnie w zależności od głębokości ich położenia i dostępności. Wiele z tych podmorskich kabli znajduje się blisko czynnych i drzemiących wulkanów (także podmorskich) czy w strefach aktywności sejsmicznej. Dużo map infrastruktury krytycznej poniżej:

https://personalpages.manchester.ac.uk/staff/m.dodge/cybergeography/atlas/cables.html 

https://www.submarinecablemap.com/

Podam jeden, może dwa przykłady. W głębinach Morza Południowochińskiego oraz w wodach cieśniny Luzon jest gęsto od podmorskich kabli światłowodowych. W odległości 120-150 km od południowo-wschodniego wybrzeża Wietnamu znajdują się podmorskie wulkany Veteran i Ile des Cendres (ostatnia erupcja w 1923 roku) oraz grupa wulkanów Lý Sơn (Cul Lao Re, możliwe erupcje w holocenie). To całkiem możliwe że kiedyś się obudzą. Cieśnina Luzon to liczne wulkany m.in. częściowo podmorski Didicas, który wyłonił się w 1952 roku, nienazwany podmorski wulkan blisko niezamieszkanej wyspy Ibugos z ostatnią erupcją w 1854 roku czy stratowulkany Babuyan Claro (ostatnia potwierdzona erupcja wulkanu w 1860 roku), Iraya (ostatnia erupcja w 1454 roku) czy Camiguin de Babuyanes (ostatnia erupcja, być może częściowo podmorska w 1857 roku). W Europie warto zwrócić uwagę choćby na podmorski wulkan Marsili oddalony od Neapolu o 175 km. Jego przyszła erupcja może teoretycznie doprowadzić do niszczycielskich fal tsunami, które uderzą w śródziemnomorskie wybrzeża. To tylko nieliczne przykłady. Uszkodzenie kabla podmorskiego Tonga Cable System (długość 827 km, zarządza nim konsorcjum Digicel Tonga) przez erupcję Hunga Tonga-Hunga Ha'apai z 15 stycznia powinno być lekcją na przyszłość choćby dla ekspertów od zarządzania kryzysowego. Taka sytuacja prędzej czy później może się powtórzyć z jeszcze bardziej dotkliwym skutkiem.

Zdj. Adam Platform

EDIT: Nowe informacje. Oszacowana wysokość kolumny erupcyjnej wyemitowanej przez wulkan Hunga Tonga-Hunga Ha'apai to aż 39 km. Odgłosy erupcji były słyszane na Alasce w odległości około 9600 km od jej miejsca, zatem była to najgłośniejsza erupcja wulkaniczna od czasu erupcji wulkanu Krakatau w 1883 roku. Oszacowana moc wybuchu to aż 10 megaton TNT, czyli detonacja pierwszej bomby wodorowej Ivy Mike 1 listopada 1952 roku w atolu Eniwetok. Dla porównania eksplozja saletry amonowej w Bejrucie 4 sierpnia 2020 roku to ekwiwalent "zaledwie" 08-1.1 kiloton TNT, natomiast eksplozja 27-tonowej termojądrowej Car Bomby (Nowa Ziemia, 30 października 1961 roku) to 50 megaton, czyli równoczesna detonacja 3800 bomb atomowych zrzuconych na Hiroszimę. Fala uderzeniowa z erupcji w Tonga już trzykrotnie obiegła glob.

Naprawa podmorskiego kabla światłowodowego uszkodzonego przez erupcję zajmie przynajmniej 4 tygodnie, nie dwa tak jak pierwotnie zakładano. Brak łączności uniemożliwia precyzyjne oszacowanie strat i zniszczeń. Nie ustają wysiłki oczyszczenia lotniska na Tongatapu z warstwy popiołu. 

Nadal trwają oszacowania co do wysokości przypominającej parasol kolumny erupcyjnej. Według oszacowań badacza Simona Prouda wysokość chmury erupcyjnej to 35 km, a jej najwyższy punkt mógł sięgnąć niewiarygodnej wysokości aż 55 km, czyli do mezosfery ponad stratosferą i troposferą, co oznacza że wyemitowany materiał wulkaniczny przemieszczał się z prędkością bliską prędkości dźwięku (czyli około 1225 km/h). Warto dodać, że w ciągu kilku godzin aktywności erupcyjnej Hunga Tonga-Hunga Ha'apai w dniach 14-15 stycznia 2022 zarejestrowano 400 000 wulkanicznych błyskawic w chmurze erupcyjnej czy uderzających w ziemię/ocean. To absolutny rekord. Dla porównania: erupcja Anak Krakatau w grudniu 2018 roku wygenerowała 340 000 wulkanicznych błyskawic w ciągu tygodnia, a nie kilku godzin.

Peruwiańscy wulkanolodzy informują o możliwości zapadnięcia się południowo-wschodniej części krateru czynnego wulkanu Ubinas wskutek przyszłej erupcji bądź ulewnego deszczu. Może to skutkować ogromnym spływem piroklastycznym mknącym w dół doliny Ubinas i zagrożeniem dla kilku miejscowości. Ubinas to obok Sabancaya najaktywniejszy wulkan w Peru.

16 stycznia 2022 roku zarejestrowana została emisja gazu i popiołu z objętego drugim stopniem alarmu wulkanu Ambae (Vanuatu).

Artykuł niniejszy dedykuję wspierającym mnie w przeszłości i obecnie Patronom oraz wszystkim tym, których erupcja w Tonga zafascynowała. Dziękuję za wsparcie na Patronite.

Finalnie tekst do poczytania:

https://www.nationalgeographic.com/science/article/the-science-behind-the-tonga-eruption-and-tsunami

Chư Đăng Ya - śliczny wygasły stożek w zachodnim Wietnamie

Wygasły stożek wulkaniczny Chư Đăng Ya znajduje się w dystrykcie Chu Pah, 30 km na północny wschód od centrum miasta Pleiku, zachód Wietnamu. Posiada dobrze zachowany kolisty krater i pokryty jest malowniczymi polami uprawnymi słodkich ziemniaków, dyń, kukurydzy i rzędami pięknych dzikich kwiatów canna. Nieaktywny od milionów lat stożek mierzy 982 metry wysokości. Szczególnie pięknie wygląda w kwietniu i maju, gdy roślinność bujnie kwitnie. Warto spędzić tam kilka dni na szlaku Thong Road - Bien Ho Tea Garden - Chu Dang Ya Volcano.

 https://vnexplorer.net/chu-dang-ya-volcano-wildly-beautiful-between-seasons-a202031233.html

Zdj. Nguyen Ngoc Hoa (Hoa Carol)

Umiarkowane emisje popiołu z wulkanu Sinabung mają miejsce codziennie. Obłoki popiołu nad sumatrzańskim wulkanem sięgają wysokości 1-2 km. 14 sierpnia ze zbocza wulkanu zszedł mały spływ piroklastyczny. 

W dniu dzisiejszym o godzinie 18.23 czasu WiB pionowa kolumna erupcyjna nad wulkanem Sinabung sięgnęła wysokości 4 km ponad krater.


16 sierpnia 2020 roku pasażerowi samolotu udało się sfotografować erupcję wulkanu Nishinoshima (Japonia, Ogasawara). Na zdjęciach z 14 sierpnia 2020 roku widać że krater aktywnego stożka piroklastycznego poszerzył się.

Jeśli chcielibyście wesprzeć finansowo moją pasję to zapraszam na mój profil Patronite, który założyłem w lutym 2020. Zawsze to dodatkowy kop motywacyjny, by nadal pisać i dzielić się wiedzą. Dzięki że śledzicie temat wulkanów. Dziękuję wszystkim, w tym oczywiście moim Patronom.

https://patronite.pl/wulkanyswiata

Białe plamy: Wulkany Wietnamu i Malezji

Wulkany Wietnamu i Malezji również są słabo poznane. Ba, kiedy zakładałem niniejszego bloga w 2010 roku to nie miałem pojęcia, iż w obu tych państwach można znaleźć jakieś struktury wulkaniczne. Ano można. Niestety są kiepsko zbadane i sfotografowane albo nie ma w ogóle ich zdjęć. Ciekaw jestem jak niektóre z nich wyglądają.

Wulkany Wietnamu: 1) Cù-Lao Ré - 4 bazaltowe sub-arealne i 9 podmorskich stożków wulkanicznych formujących wyspy Cù-Lao Ré (trzy z nich) oraz Cù-Lao Bo Bai (pojedynczy stożek). Lokalizacja wysp: 150 km od wybrzeża centralnego Wietnamu. Daty erupcji w holocenie. Ich zdjęcia można znaleźć w sieci.
2) Toroeng Prong - niewielki bazaltowy stożek (800 m. wysokości) na południowy zachód od miasta Quang Ngai na który składają się jezioro kraterowe i trzy otwory erupcyjne. Dobrze zachowany. Erupcje w holocenie. Zdjęć w sieci zero.
3) Haut Dong Nai - zwany także Płaskowyżem Djiring. Obejmuje stożki wulkaniczne i wylewy lawy. Lokalizacja: na północny wschód od miasta Ho Szi Mina (Sajgon). Wymiary: 70 x 150 km, erupcje w holocenie.
4) Bas Dong Nai - drugi z obszarów wulkanicznych w Wietnamie, inaczej płaskowyż Xuan Loc, na wschód od Sajgonu. Obejmuje m.in. dobrze zachowany bazaltowy stożek Suzanna Mount o wysokości 180 metrów. Daty erupcji nieznane.
5) Ile des Cendres - grupa podmorskich wulkanów (Wyspy Popiołów) składająca się z dwóch stożków żużlowych i dwóch stożków lawowych. Erupcja Ile des Cendres rozpoczęła się 2 marca 1923 roku i uformowała dwie efemeryczne wysepki i stożek - obecnie zerodowane i znajdujące się pod wodą.
6) Innym podmorskim wulkanem w obrębie Wietnamu jest Veteran, 34 km na południe południowy wschód od Grand Catwick Rock. Możliwa erupcja (zniknięcie rafy) w 1882 roku, możliwa aktywność fumaroliczna w 1928 roku.

Pytanie czy te dwa wymienione wietnamskie obszary wulkaniczne nie są zaminowane?

Wulkany w Malezji: 1) Bombalai Hill - lokalizacja: Sabah, Borneo, blisko wybrzeża Cowie i granicy z Indonezją, na północ od wyspy Sebatik. Wysokość 531 metrów, obficie zalesiony stożek piroklastyczny z dobrze zachowanym kraterem o szerokości 300 metrów. Holoceńska ekstruzja lawy - dwa wylewy lawy docierają prawie do wybrzeża. Możliwe erupcje 27 000 lat temu.

Czy ktoś z rodaków przebywających (na stałe?) w Wietnamie bądź Malezji mógłby sfotografować dla mnie owe wulkany? Na zdjęciu lawowe wybrzeże wysepki Cù-Lao Bo Bai (Wietnam).

W dniu wczorajszym dwie małe eksplozje popiołu miały miejsce z krateru Bocca Nuova wulkanu Etna. Trwa umiarkowana aktywność eksplozywna wulkanu Tungurahua w Ekwadorze z emisjami popiołu. Częste eksplozje mają też miejsce na innym ekwadorskim wulkanie Reventador z chmurami popiołu sięgającymi wysokości 1-2 km oraz małymi spływami piroklastycznymi. Rośnie centralna kopuła lawowa tego wulkanu.

EDIT: Od 9 kwietnia niewielkie roje trzęsień ziemi są mierzone 6-10 km na południe od islandzkiego wulkanu Hekla. Zważywszy na to, że prekursory erupcji Hekli prawie nie istnieją (poza niewielką ilością trzęsień ziemi) erupcja tego wulkanu w 2015 roku nie byłaby zaskoczeniem. Po blisko dwóch tygodniach pauzy 14 kwietnia uaktywnia się znowu kamczacki wulkan Kluczewska Sopka - umiarkowane eksplozje strombolijskie i niewielkie emisje popiołu z centralnego krateru.

Wietnam

CU-LAO RE - Obszar wulkaniczny Cù-Lao Re obejmuje cztery lądowe i dziewięć podmorskich stożków 150 km od wybrzeża centralnego Wietnamu. Trzy stożki wulkaniczne formują wyspę Cù-Lao Re (największy z nich zwie się Mount Thoi Loi - 181 metrów wysokości), natomiast jeden formuje wyspę Cù-Lao Bo Bai. Aktywność w holocenie. W trakcie wojny w Wietnamie na wyspie Cù-Lao Re zainstalowano amerykański radar.