Mariany

ALAMAGAN - Alamagan (744 m) to masywny stratowulkan w centralnym archipelagu Marianów. Wyspa, którą tworzy ma wymiary 9.5 x 6 km. Wierzchołek wulkanu Bandeera Peak wieńczy kaldera o szerokości 2 km. Duży bazaltowo-andezytowy wylew lawy rozciąga się do północnego wybrzeża wyspy. W 1999 roku ewakuowano pięciu mieszkańców wyspy po wzmożeniu aktywności fumarolicznej wulkanu na skutek obfitych opadów deszczu. Daty erupcji wulkanu Alamagan: 540 plus minus 75 lat, 870 plus minus 10 lat, 1864?, 1887?. Erupcja w roku 870 miała siłę 4 w skali VEI i wyprodukowała spływy piroklastyczne.

Mariany

GUGUAN - Stratowulkan Guguan (287 m) tworzy wysepkę o szerokości 2.8 km w centralnym archipelagu Marianów. Na wyspie znajduje się kaldera i post-kalderowy stożek. Jedyną erupcję wulkaniczną na Guguan odnotowano w latach 1882-84, gdy wylewy lawy i spływy piroklastyczne dotarły do morza. Wyspa nie jest zasiedlona przez ludzi.

Argentyna

PAYUN MATRU - Wulkan tarczowy Payun Matru jest zlokalizowany w zachodniej Argentynie. Posiada alkaliczną kalderę o wymiarach 8 x 10 km powstałą 168 000 lat temu. Bazaltowe erupcje post-kalderowe uformowały ponad 300 centr erupcyjnych wzdłuż szczelin odchodzących z wulkanu. Stratowulkan Payun Matru (3860 m) znajduje się na południowo-zachodnim zboczu tarczy. Plejstoceński wylew lawy pahoehoe Pampas Onduladas osiągnął długość aż 181 km. Płynne wylewy lawy aa zwane Los Volcanes były z kolei długie na ponad 10 km. Data ostatniej erupcji Payun Matru nieznana.

USA

RAINIER - Masywny stratowulkan (4392 m) zlokalizowany 87 km na południowy wschód od Seattle i zarazem najwyższy szczyt Gór Kaskadowych. Uchodzi za bardzo niebezpieczny - jego przyszła erupcja może spowodować stopienie lodowców i lahary. Mount Rainier posiada 26 głównych lodowców oraz dwa kratery o średnicy 300 metrów. Ciepło geotermalne wulkanu powoduje, iż krawędź krateru jest wolna od lodu i śniegu. W zachodnim kraterze na wysokości 4329 metrów mieści się małe jezioro kraterowe. Mount Rainier jest mocno zerodowany i zbudowany przede wszystkim z andezytu. W trakcie przeszłej aktywności wulkanicznej z Mount Rainier schodziły lawiny gruzu i ogromne lahary (potoki błota), które docierały do Puget Sound, 48 km od wulkanu. Około 5000 lat temu kolosalna lawina gruzu z wulkanu przyczyniła się do powstania potoku błota Osceola, który dotarł do miejsca, gdzie obecnie znajduje się miasto Tacoma. 500 metrów góry uległo sproszkowaniu. Przyszła erupcja Mount Rainier może wywołać katastrofalne skutki dla gęsto zaludnionych obszarów otaczających wulkan. Zagrożenie stwarzają lahary, lecz Rainier może wyprodukować także spływy piroklastyczne i wylewy lawy. Wspinaczka na wulkan jest trudna i wymaga doświadczenia w poruszaniu się po lodowcach. W 1981 roku zginęło na Mount Rainier 11 wspinaczy wskutek opadania lodu. Rainier słynie z lodowych tuneli o łącznej długości 2.4 km odkrytych po raz pierwszy w 1870 roku.

Daty erupcji Mount Rainier: 6800 p.n.e, 5400 p.n.e, 5300 p.n.e, 4900 p.n.e, 4400 p.n.e, 3650 p.n.e, 3600 p.n.e, 3400 p.n.e, 520 p.n.e plus minus 200 lat, 300 p.n.e, 1825?, 1843?, 1854?, 1858?, 1870?, 1879?, 1882?, 1894.

USA

ADAMS - Mount Adams to drugi najwyższy stratowulkan Gór Kaskadowych o wysokości 3742 metry, znajdujący się 50 km na wschód od Mount Saint Helens (stan Waszyngton). Jego płaski wierzchołek został uformowany wskutek erupcji budujących stożki z odrębnych otworów erupcyjnych. Mount Adams jest czasem mylony z tego względu z pobliskim wulkanem Mount Rainier. Pomimo że Adams nie wybuchł od 1400 lat to uchodzi za wulkan uśpiony. 2.5 % powierzchni wulkanu pokrywają lodowce. Na zboczach Mount Adams jest ich dziesięć, natomiast wierzchołek wulkanu pokrywa lodowa czapa. Do wysokości 2000 metrów Adams jest obficie zalesiony. W pobliżu Mount Adams znajdują się dwie wioski Trout Lake i Glenwood. Latem na wulkan wspina się wielu przyjezdnych turystów. Wylewy lawy z Mount Adams mają długość 10 km. Ostatnia erupcja wulkanu spowodowała opad tefry i wyprodukowała mały wylew lawy. W pobliżu Mount Adams znajdują się pozostałości zerodowanego stratowulkanu Goat Rocks. Badania nad polodowcową aktywnością Adams wykazują, iż przyszłe erupcje wulkanu mogą mieć charakter strombolijski, freatyczny i freatomagmowy. Może dojść do katastrofalnego zapadnięcia się części głównego stożka.

Daty erupcji Mount Adams: 2650 p.n.e plus minus 300 lat, 1850 p.n.e, 550 p.n.e plus minus 1000 lat, 400 p.n.e?, 300 p.n.e?, 200?, 950?.

Kamczatka

BOLSHOI-KEKUNAYSKY - Na masyw wulkaniczny Bolshoy-Kekunaysky znajdujący się w centralnej Kamczatce (200 km od aktywnego wulkanu Szywiełucz) składają się dwa wulkany tarczowe: Bolshoi (1301 m) oraz Kekunaysky (1401 m). Wylewy lawy z obu wulkanów i ich stożków żużlowych zatamowały dwa jeziora: Bolshoye Goltsovoye i Maloye Goltsovoe. Eksplozywny krater Kekuk (na zdjęciu) o średnicy 1 km znajduje się na niższym północnym zboczu wulkanu Kekuynasky. Ostatnia erupcja wulkanu miała miejsce z krateru Kekuk ok. 7200 lat temu. Kekunaysky posiada liczne stożki żużlowe na północno-wschodnim zboczu.

Staw lawy w kraterze Pu`u `O`o

Warto od czasu do czasu zajrzeć na Hawaje i przekonać się, jak aktywne są jeziora lawy wulkanu Kilauea. Na zdjęciach z HVO fluktuujący staw lawy w kraterze Pu`u `O`o.

Wyspy Salomona

SIMBO - Wyspa Simbo w archipelagu wysp Salomona słynie przede wszystkim z tzw. domów czaszek. W XIX wieku zamieszkiwali ją łowcy głów i kanibale. Ciałom zmarłych ucinano głowy, przechowywano je na wyspie, a resztę zwłok chowano w morzu. Simbo (Wyspa Czaszek, Skull Island) jest upstrzona ołtarzami sakralnymi i domami - nierzadko zbudowanymi z setek ludzkich czaszek. Jednym z takich miejsc jest Kundu Hite. Wyspa jest także sklasyfikowana jako stratowulkan (335 m) z dowodami efuzji lawy. Na południowym zachodzie Simbo znajduje się słonowodne jezioro Ove o zielonkawej wodzie. Na jego południowym krańcu odnajdziemy źródło termalne. Krater Ove znajduje się na północny zachód od Mount Matindingi i jest aktywny fumarolicznie. Na południu wyspy znajdują się dwa wulkaniczne stożki Mount Matindingi i Mount Patukio. Na północy wyspy w starym kraterze wulkanicznym mieści się jezioro Pughele. 2 kwietnia 2007 roku na skutek silnego trzęsienia ziemi w wyspę Simbo uderzyło 12-metrowe tsunami. Zniszczeniu uległy dwie wioski na północnej stronie wyspy. Zginęło 10 osób. Mieszkańcy Simbo wyczuwali wówczas odór siarki. Obawiano się wybuchu wulkanu, do którego jednak nie doszło. Ostatnia erupcja na wyspie miała miejsce we wczesnych latach XX wieku. Spowodowała ona ewakuację mieszkańców wiosek w pobliżu eksplozywnego krateru Ngusunu.

Erytrea

ALID - Stratowulkan Alid (904 m) znajduje się w depresji Danakil w pobliżu Morza Czerwonego. Został uformowany pod wodą na co wskazuje obecność wapnia na jego wschodniej stronie. Alid posiada krater na zachodniej stronie o średnicy 1500 metrów i głębokości 100 metrów. Północna część wulkanu odznacza się obszarami termalnymi (fumarole, wrzące baseny) na wysokościach od 460 do 600 metrów. Baseny termalne na Alid są umiarkowanie kwasowe. Kwas powstaje na skutek rozpuszczania otaczających skał przez kwas siarkowy pochodzący z wyziewów fumarolicznych i gazów. Data ostatniej erupcji Alid nieznana.

Indonezja

ILIBOLENG - Stratowulkan Iliboleng (1659 m) znajduje się na południowo-wschodnim krańcu wsypy Adonara, 25 km na wschód od Flores. Posiada pięć kraterów i nieregularny kształt zmodyfikowany przez wylewy lawy. Iliboleng jest czynnym wulkanem. Pierwszą jego erupcję eksplozywną odnotowano w 1885 roku. Jedynie erupcji z 1888 roku towarzyszyły wylewy lawy. 17 listopada 1982 roku chmura czarnego popiołu nad wulkanem sięgała wysokości 1 km. 11 maja, 22 września i 24 listopada 1983 roku - kolejne słabe erupcje eksplozywne Iliboleng. 3 stycznia i 13 kwietnia 1984 roku - emisje czarnego popiołu do wysokości 1 km. 28 maja 1986 roku - erupcja wulkanu Iliboleng z deszczem popiołu opadającym na wioski Lamalota, Dua Muda, Tuawolo, Kiwangona, ewakuacja 570 ludzi. Erupcje popiołu kontynuowane 18 lipca, 10 listopada, 24 listopada ze słupem popiołu sięgającym wysokości 1 km. 2 października 1987 roku na skutek erupcji Iliboleng popiół opada na pobliskie wioski. 3 i 15 listopad 1991 roku - słabe erupcje eksplozywne wulkanu.

Daty erupcji Iliboleng: 1885, 1888, 1904, 1909, 1925, 1927, 1944, 1948, 1949, 1950, 1951, 1973-74, 1982, 1983-84, 1986, 1987, 1991.

Jawa, Indonezja

LUSI - W przypadku Lusi mamy do czynienia z wulkanem błotnym w pobliżu miasta Surabaya (wschodnia Jawa). Lusi zaczął wybuchać w maju 2006 roku. Dziennie wyrzucał z siebie 100 000 metrów sześciennych mułu. W wyniku jego erupcji ewakuowano ponad 11 000 ludzi. Obszar o powierzchni 10 km kwadratowych wokół wulkanu pokrył muł, który kompletnie zdewastował miasto Sidoarjo oraz 12 wiosek. Zginęło 13 ludzi. Geolodzy szacują, iż erupcja wulkanu błotnego Lusi potrwa jeszcze 27 lat.

Data erupcji: 2006-2013

Alaska

GARELOI - Znajdujący się 150 km na zachód od Adak stratowulkan Gareloi (1573 m) jest jednym z najaktywniejszych wulkanów aleuckich. Gareloi posiada dwa wierzchołki oddzielone przez 500 metrowe siodło: Północny i Południowy, oba z kraterami (Północny: wymiary 300 x 350 metrów, głębokość 100 metrów; Południowy: szerokość 300 metrów plus aktywne fumarole). Do silnej erupcji szczelinowej Gareloi doszło w 1929 roku. Uformowała ona 13 kraterów włączając Południowy. Południowa część wyspy została pokryta wielometrowym opadem tefry. Wylewy lawy uformowały niższe zbocza wulkanu. 8 sierpnia 1980 roku zaobserwowano chmurę popiołu nad Gareloi. 15 stycznia 1982 roku doszło do eksplozywnej erupcji wulkanu poprzedzonej trzęsieniem ziemi dzień wcześniej. 4 września 1987 roku z Północnego Szczytu Gareloi zszedł wylew lawy. Inne umiarkowane erupcje eksplozywne Gareloi miały miejsce 17 sierpnia 1989 roku i 27 września 1996 roku. Wyspa Gareloi jest niezamieszkana. Gnieździ się na niej 600 000 morskich ptaków.

Daty erupcji Gareloi: 1760?, 1790, 1791, 1792, 1828-29?, 1873, 1922, 1927?, 1929-30, 1950, 1952, 1980, 1982, 1987, 1989, 1996.

Chile

GUAYAQUES - Na granicy Chile z Boliwią znajduje się łańcuch ryodacytowych kopuł lawowych Guayaques (5076 m) o długości 18 km. Obejmuje on także wylewy lawy o długości dochodzącej do 3 km z dobrze zachowanego krateru. Aktywność wulkaniczna w holocenie.

Kenia

KOROSI - Wulkan tarczowy Korosi (1446 m) znajduje się na północnym krańcu jeziora Baringo. Nie posiada centralnej kaldery, ale na północnych zboczach znajdują się kopuły lawowe i stożki scorii/pumeksu. Korosi cechuje się aktywnymi fumarolami oraz obszarami parującej gleby na wierzchołkach stożków i północno-zachodnim zboczu. Wylewy lawy Korosi: trachitowe i bazaltowe. Na zdjęciu krater Getang (Kinyach) o szerokości 600 metrów i głębokości 120 metrów. Data ostatniej erupcji Korosi nieznana.

Wulkaniczne niusy

Media takie jak Sydney Morning Herald wypisują bzdury o erupcji Puyehue-Cordón Caulle żerując na sensacji. Uwaga: geolodzy twierdzą, iż od wtorku pojawił się 'korek' z lawy, który zablokował więcej lawy od wydostania się z krateru i doprowadził do narastania wewnątrz wulkanu ciśnienia. Gazeta, a za nią inne grzmi: doprowadzi to do ogromnej eksplozji, zatem wskazane jest objąć Puyehue-Cordón Caulle czerwonym alarmem. Ja zdaję sobie sprawę, że media uwielbiają nas straszyć zagrożeniem, lecz czasem zakrawa to o przesadę. 20 czerwca zaobserwowano szeroki na 50 metrów wylew lawy z chilijskiego wulkanu.

W dnach 16-20 czerwca wulkan Batu Tara na wyspie Komba (Indonezja) wyprodukował chmury popiołu sięgające wysokości 2.4 km.

Zdjęcie NASA ukazuje jezioro w centrum erupcyjnym Grímsvötn powstałe ze stopionego lodowca po majowej erupcji islandzkiego wulkanu.

Galeria: Gunung Tambora na wyspie Sumbawa

Gunung Tambora - wulkan na indonezyjskiej wyspie Sumbawa, który zasłynął 10 kwietnia 1815 roku najpotężniejszą erupcją wulkaniczną w ciągu ostatnich 10 000 lat. Miała siłę 7 w skali VEI i przyczyniła się do śmierci 91 000 ludzi oraz tzw. roku bez lata. Na zdjęciach monstrualna kaldera wulkanu Tambora. To był największy kataklizm wulkaniczny w czasach historycznych.