Kamczatka, Rosja

MUTNOVSKY - aka Mutnowska Sopka. Wulkan złożony o wysokości 2322 metrów leżący w południowej części Kamczatki. Składa się z czterech zespojonych stratowulkanów i kraterów erupcyjnych o szerokości do 1.3 km. Wschodnia część Mutnowsky zawiera dwa wulkany w typie Somma-Wezuwiusza. Południowy wulkan Mutnovsky ma szeroki na 400 metrów eksplozywny krater. Aktywny krater znajduje się na północnym wulkanie i ma wymiary 440 x 100 metrów oraz głębokość 180 metrów. W północno-zachodniej części krateru znajduje się obszar aktywnych gazowych fumarol. Erupcje: 1) 1848 - silna erupcja połączona z 'zapadnięciem się wulkanu' 2) 1898 - w kwietniu i maju erupcje strombolijskie 3) 2 kwietnia 1904 roku efuzywno-eksplozywna erupcja Mutnovsky, jedyna odnotowana w czasach historycznych 3) 1960-61 - eksplozywne erupcje w dniu 31 grudnia 1960 roku 4) 30 czerwca 2000 roku - dwie niewielkie freatyczne erupcje w północnym kraterze Mutnovsky, w październiku erupcje gazowo-parowe z obłokami sięgającymi wysokości 1 km.

Daty erupcji: 1650, 1750, 1848, 1852, 1853, 1898, 1904, 1916, 1917, 1927, 1928, 1929, 1938, 1939, 1945, 1960-61, 2000.

Merapi update

Merapi wciąż wybucha, choć intensywność erupcji jest znacznie zredukowana. Wzrasta liczba ofiar śmiertelnych wulkanu: obecnie wynosi 283. Wczoraj wulkan zakrywały chmury; spadł niewielki deszcz. Emisje popiołu sięgały wysokości 600 metrów.

Argentyna

CERRO EL CONDOR - Ogromny stratowulkan o wysokości 6411 metrów jest położony w północno-zachodniej Argentynie. Na wierzchołku El Condor znajduje się kilka stożków wulkanicznych i kraterów. Wylewy lawy z El Condor dotarły 10 km na zachód w kierunku wulkanu Peinado. Brak danych o erupcjach Cerro el Condor.

Kongo

NYAMURAGIRA - Bazaltowy wulkan tarczowy Nyamuragira (Nyamulagira) o wysokości 3056 metrów jest najbardziej aktywnym wulkanem Afryki. Jego wierzchołek zawiera kalderę o wymiarach 2 x 2.3 km i głębokości 100 metrów. Wulkan jest niemal idealnie symetryczny, a na zboczach posiada liczne pasożytnicze stożki żużlowe i szczeliny. Od 1865 roku do 2004 Nyamuragira wybuchał 40 razy. Niektóre wypływy lawy dotarły aż do jeziora Kivu. Jedynie erupcja w latach 1912-13 spowodowała ofiary śmiertelne wśród ludzi. Od 1980 roku erupcja wulkanu następuje mniej więcej co dwa lata. 24 marca 1971 roku erupcja rozpoczęła się ze stożka Rugarama. 16 lipca 1986 roku miała miejsce erupcja Kitazungurwa z południowego zbocza góry - strumień lawy z wulkanu o szerokości 1 km i wysokości 2 metrów popłynął na południe. Ta erupcja trwała 36 dni. Między 1976 a 1989 rokiem miało miejsce kilka erupcji Nyamuragira typu hawajskiego: bocznych, efuzywnych, z wylewami lawy. 2 stycznia 2010 roku o godzinie 4.58 w nocy lokalnego czasu zaczęła się erupcja Nyamuragira. Po 4 dniach aktywności lawa dotarła na odległość 21 km czyli niemal do granic Parku Narodowego Virunga. Na początku erupcji aktywne były cztery kratery. Zagrożone zostały szympansy zamieszkujące w pobliżu wulkanu.

W latach 20 i 30-tych XX wieku wulkan Nyamuragira posiadał aktywne jezioro lawy, które ewentualnie uległo wydrenowaniu w latach 1938-40.

Erupcje Nyamuragira: 1865, 1882, 1894, 1896, 1899, 1901, 1902, 1904, 1905, 1906?, 1907, 1908, 1909, 1912-13, 1920, 1921-38, 1938-40, 1948, 1951, 1951-52, 1954, 1956, 1957, 1958, 1967, 1971, 1976-77, 1980, 1981-82, 1984, 1986, 1987-88, 1989, 1991-93, 1994, 1996, 1998, 2001, 2002, 2004, 2006, 2010, 2011-12.

Kamczatka, Rosja

KIZIMEN - Stratowulkan Kizimen (2376 m) morfologicznie przypomina japoński wulkan Unzen. Niewielką eksplozywną erupcję wulkanu zaobserwowali w latach 1927-28 lokalni myśliwi. 1 marca 2004 roku trzy tektoniczne wstrząsy o sile mniejszej niż 3.7 w skali Richtera miały miejsce na wulkanie. Największe erupcje eksplozywne Kizimien miały miejsce 10 000 i 8300 lat temu. Kizimen od połowy 2010 roku pozostaje aktywny i jeszcze zapewne o nim usłyszymy. Daty erupcji: 1927-28, 2010-12.

Etna, Kizimen, Chaiten, Merapi i Soufriere Hills

Liczba zabitych przez wulkan Merapi sięga już 275. Ewakuowani stopniowo wracają do swoich domów z racji ograniczenia strefy zagrożenia przez lokalne władze. W dniach 14, 15 i 16 listopada chmury popiołu nad wulkanem sięgnęły wysokości 6.1-7.6 km.

Emisje popiołu w dniach 14-15 listopada z Północno-wschodniego Krateru (Northeast Crater) sycylijskiej Etny sięgające wysokości paruset metrów.

Odnotowano pióropusze popiołu nad kamczackimi wulkanami Kluczewska Sopka, Szywiełucz i Karymsky. Budzi się do życia kolejny kamczacki wulkan Kizimen. 11 listopada chmura gazów i pary nad wulkanem sięgnęła wysokości 4 km.

Aktywność kaldery Chaiten w Chile. 17 listopada emisja gazu i pary sięga wysokości 2 km.

Nowa kopuła lawowa na wierzchołku Soufriere Hills może się zawalić. Jej ekstruzja zakończyła się 9 miesięcy temu. Niewielkie spływy piroklastyczne zeszły z wulkanu w dniach 6 i 9 listopada.

Na zdjęciu aktywna kopuła lawowa Chaiten.

Anak Krakatau update

Aktywność Merapi powoli zamiera, Anak Krakatau zaś ciągle trwa. Niewielkie erupcje wulkanu w cieśninie Sundajskiej są słyszane na zachodnim brzegu Jawy. W piątek naliczono 933 wstrząsy spowodowane eksplozjami Anak Krakatau. Do wybuchającego wulkanu wolno się zbliżać na nie więcej niż 3 kilometry.

Merapi i Bulusan update

Oba wulkany uspokoiły się. W przypadku Merapi lokalne władze ograniczyły strefę zagrożenia od 20 do 10 km. W ciągu ostatnich paru dni zmniejszyły się emisje dwutlenku siarki z wulkanu. Niektórzy ewakuowani zaczęli wracać do swoich domów, co wcale nie jest rozsądne, gdyż może to być cisza przed kolejnym cyklem erupcyjnym. Liczba zabitych w wyniku erupcji jawajskiego wulkanu i przez lahary wynosi obecnie 270.

Bulusan także spokojniejszy. Wulkanem wciąż jednak targają freatyczne eksplozje i nadal istnieje zagrożenie laharami.

Nigeria, no właśnie... W ubiegłym tygodniu w dystrykcie Mkomoh miało rzekomo dojść do wulkanicznej erupcji, która uśmierciła dwie osoby, w tym niejakiego Shaakan Aja. Problem tkwi w tym, iż w Nigerii nie ma czynnych wulkanów. I co się okazało? "Wulkaniczna erupcja" w Nigerii to... uwaga... lawina błota. No bo czy to jest lawa (dolne zdjęcie)? Ręce opadają. Poziom nigeryjskiej prasy równa się zero.

Papua Nowa Gwinea

ULAWUN - Jeden z najbardziej aktywnych wulkanów Papui Nowej Gwinei Ulawun (2334 m) znajduje się na Nowej Brytanii, 130 km na południowy zachód od wulkanu Rabaul. Erupcje wulkanu centralne, strombolijskie, peleańskie, typ: bazaltowo-andezytowy stratowulkan. Pierwsza erupcja odnotowana w czasach historycznych: 1700 rok przez kapitana Williama Dampiera. Silna erupcja Ulawun w 1915 roku spowodowała opad popiołu grubości 10 cm w Toriu, 50 km na północny wschód od wulkanu. Następstwem dużej erupcji z 1970 roku były wylewy lawy i gorejące chmury. Północno-zachodnie zbocze wulkanu zostało zdewastowane, krater zmodyfikowany. W trakcie erupcji w 1980 roku chmura popiołu sięgnęła wysokości 60 000 stóp, a ze wszystkich zboczy wulkanu zeszły spływy piroklastyczne. 14-15 lutego 2010 roku emisje popiołu z krateru Ulawun sięgnęły wysokości 3.7 km i dotarły na odległość 95 km. Erupcje Ulawun w latach 1700, 1878, 1898, 1915, 1918, 1919, 1927, 1937?, 1941, 1951?, 1958, 1960-62, 1963, 1967, 1970, 1973, 1978, 1980, 1983-84, 1984, 1984-85, 1985, 1989, 1993, 1994, 2000-08, 2010, 2012, 2013.

Filipiny

HIBOK-HIBOK - 9 km na północ od wyspy Mindanao znajduje się niewielka wysepka Camiguin z czterema stratowulkanami oraz z subsydiarnymi otworami erupcyjnymi. Mount Mambajao jest największym i drugim najmłodszym wulkanem na wysepce. Hibok-Hibok (1332 m) na północnym zachodzie jest najmłodszy, bardzo niebezpieczny i aktywny. Erupcja Hibok-Hibok z 1862 roku zabiła na wyspie 326 ludzi. W sierpniu 1948 roku miały miejsce trzęsienia ziemi, które poprzedziły eksplozję centralną Hibok-Hibok 1 września 1948 roku. Z północno-wschodniej strony wulkanu zeszły lahary i spływy piroklastyczne dewastując wszystko na swojej drodze. W maju 1949 roku rozpoczął się wzrost kopuły lawowej. W tym roku na skutek lawin wulkanicznych zginęło 79 ludzi. 4 grudnia 1951 roku doszło do tragedii: spływ piroklastyczny z wulkanu dotarł na przedmieścia Mambajao zabijając 3000 ludzi. Erupcje Hibok-Hibok peleańskie, wzrost kopuły lawowej i gorejące chmury. Lata erupcji: 1827, 1862, 1871-75, 1948-53. Hibok-Hibok posiada trzy jeziora kraterowe (Kanangkaan Crater, Itum Crater i Ilihan Crater) i sześć gorących źródeł.

Na jednym ze zdjęć ofiary katastrofalnej erupcji Hibok-Hibok z 1951 roku.

Dziennikarskie lapsusy

W trakcie czytania relacji z wybuchu Merapi uderzyła mnie liczba błędów popełnionych przez niedouczonych dziennikarzy, którzy najczęściej nie mają pojęcia, o czym piszą. Oto niektóre z nich: 1) schodzące z Merapi spływy piroklastyczne określane były chmurami gorącego gazu. Zaraz, zaraz! Przecież na spływ piroklastyczny składa się tzw. materiał piroklastyczny czyli gorący popiół, gazy i odłamki skał pędzące z ogromną prędkością. 2) notoryczne mylenie magmy z lawą - magma, która wydostaje się w trakcie erupcji na powierzchnię to lawa. Uff, jakie to trudne! 3) wulkan Merapi "dymił" - chmura erupcyjna składa się z gazu, popiołu i fragmentów skalnych. Nie zachodzi proces spalania, w związku z czym nie ma mowy o dymie. 4) wielkie zaskoczenie, gdy erupcja wulkanu trwa i trwa - wybuch wulkanu może trwać zarówno przez kilka godzin, jak i przez kilka lat np. Kilauea na Hawajach wybucha już 27 lat (od 1983 nieustannie).

Na fotce wygasły wulkan Ostrzyca (501 m) na Pogórzu Kaczawskim.

25 rocznica tragedii Armero

Dokładnie 25 lat temu (13 listopada 1985 roku) na skutek erupcji kolumbijskiego wulkanu Nevado del Ruiz, po stopieniu śniegu i lodu z wierzchołka powstał gigantyczny lahar, który pogrzebał pod 30-40 metrowymi zwałami błota miasteczko Armero zabijając 23 000 ludzi. Obok erupcji Soufriere w 1902 roku na Martynice była to najtragiczniejsza erupcja wulkaniczna XX wieku.Tragedii tej można było zapobiec, gdyby mieszkańcy zostali w porę zawiadomieni o śmiertelnym zagrożeniu i wspięli się na wzniesienie. O tej hekatombie ofiar już szerzej pisałem (Nevado del Ruiz). W czasie katastrofalnej erupcji Merapi na Jawie warto zatem pamiętać, jak śmiertelne zagrożenie niosą lahary.

Zapiski ze spalonego domu

Opuszczona bursa w Spale (mazowieckie). Byłem tam w Halloween 31 października. W tym domu w latach 1927-39 mieścił się zakład wychowawczy dla osieroconych dzieci.

Merapi update

Erupcja jawajskiego Merapi wkracza w trzeci tydzień. Ilość ofiar Merapi sięga już 206. Prezydent Susilo Bambang Yudhoyono określił wybuch Merapi mianem sytuacji kryzysowej. Drzewa kokosowe i tzw. salak pondoh (snake fruit trees) umierają od popiołu. 20 kilometrowa strefa od Merapi jest kompletnie martwa. W piątek 12 listopada chmura popiołu nad wulkanem sięgała wysokości 1 km. Odnotowano dwa spływy piroklastyczne w godzinach 12:54 i 17:38. Ten pierwszy trwał trzy minuty i pomknął na odległość 4 km od wulkanu. Lahary dotarły do wiosek w odległości 16 km od Merapi.

Filipiński Bulusan nadal wyrzuca z siebie obłok popiołu na wysokość 700-1000 metrów. Erupcja ta jest nad wyraz spokojna. Dwa miasta w pobliżu wulkanu (Irosin i Juban) otrzymały opad popiołu.

Aktywność Kluczewskiej Sopki na Kamczatce maleje po długiej (trwającej od sierpnia 2009 roku do listopada 2010) efuzywno-eksplozywnej erupcji. W wulkanie Bezymianny rośnie kopuła lawowa. Trwają: eksplozywno-efuzywna erupcja wulkanu Szywiełucz i eksplozywna wulkanu Karymsky.

Na fotografii kamczacki wulkan Karymsky i spływ piroklastyczny z Bulusan w trakcie erupcji w 2006 roku.

Alaska

KASATOCHI - Kasatochi to niewielka niezamieszkana wysepka (wymiary: 2.7 na 3.3 km) w archipelagu Aleutów będąca wierzchołkiem podmorskiego wulkanu. Znajduje się na wschód od wyspy Great Sitkin oraz na północny zachód od wyspy Atka. Stratowulkan (314 m) posiada szeroki na 750 metrów krater, w którym znajduje się jezioro. Owocem erupcji Kasatochi z 1760 roku był strumień lawy. Kasatochi obudził się nagle bez ostrzeżenia 7 sierpnia 2008 roku. Trzy eksplozje wyrzuciły popiół na wysokość dochodzącą do 13.7 km. 8 sierpnia chmura popiołu rozciągnęła się na odległość 950 km. 10-11 sierpnia odwołano kilka lotów z Alaski na zachodnie wybrzeże USA na skutek erupcji Kasatochi. Ewakuowano dwóch biologów w dniu erupcji. Spływy piroklastyczne z wulkanu dotarły do morza. Erupcje Kasatochi w latach 1760, 1827?, 1828?, 1899?, 2008.

Wulkaniczne niusy

MERAPI - Kontynuacja erupcji. Białe i brązowe emisje sięgające wysokości 800 metrów. Niektóre loty z Indonezji do Australii odwołano. Obszar do odległości 20 km od wulkanu nadal niebezpieczny z uwagi na opad popiołu, gorejące chmury i lahary.

BULUSAN - O 6.59 rano lokalnego czasu doszło do eksplozji popiołu na wulkanie Bulusan. Emisja na wysokość 700 metrów. Cztery wulkaniczne wstrząsy odnotowane w ciągu doby. 4 kilometrowa strefa zagrożenia od wulkanu.

COLIMA - Meksykański wulkan Colima 7 listopada wyprodukował obłok popiołu osiągający wysokość 6.7 km.

SEMERU - Słaba aktywność indonezyjskiego Semeru z gazowymi obłokami sięgającymi wysokości 400-500 metrów.

CHAITEN - 4 listopad - obłok popiołu nad chilijskim Chaiten sięga wysokości 1.8 km.

Inne wulkany wykazujące aktywność w dniach 3-9 listopad 2010 roku.

Kluczewska Sopka (Kamczatka)
Szywiełucz (Kamczatka)
Karymsky (Kamczatka)
Kilauea (Hawaje)
Pagan (Mariany)
Reventador (Ekwador)
Sakurajima (Japonia)
Soufriere Hills (Montserrat)

Na zdjęciach erupcja Chaiten z 2006 roku i wulkan Colima (Meksyk).

Merapi i Bulusan update

Erupcja Merapi słabnie, Bulusan nasila się...

Do 6 rano dzisiejszego dnia trwała słabsza aktywność Merapi. Chmura popiołu nad wulkanem sięgnęła wysokości 700 metrów. Odnotowano niewielki opad popiołu. Spływy piroklastyczne z Merapi dotarły na odległość 3 km, lahary na odległość 16 km. Od końca października erupcja Merapi pochłonęła 194 ofiary śmiertelne, 370 000 ludzi jest ewakuowanych.

W ciągu ostatniej doby odnotowano 17 wstrząsów wulkanicznych na filipińskim Bulusan. 116 ludzi (24 rodziny) opuściło zbocza wulkanu, popiół opada na pobliskie miasteczka. Istnieje zagrożenie laharami powstałymi na skutek opadów deszczu.