poniedziałek, 23 stycznia 2012

Kosmiczne wulkany






Wulkanizm nie jest tylko wyłącznie ograniczony do Ziemi. Potężne wulkany tarczowe Marsa (Czerwonej Planety) już kiedyś opisywałem, także dzisiaj czas na dwie planety skaliste czyli Merkurego i Wenus plus Księżyc, Io i Tryton.

Powierzchnia Merkurego upstrzona jest kraterami oraz rozległymi morzami (Mare) lawy. Ich wiek ocenia się na 3 miliardy lat. Z uwagi na brak atmosfery, a co za tym idzie warunków pogodowych wulkaniczne struktury Merkurego są dobrze zachowane.

Wulkany Wenus obejmują 1738 wulkanicznych struktur, w tym 168 dużych wulkanów, 289 wulkanów umiarkowanej wielkości oraz setki małych wulkanów. Na Wenus odnajdziemy kaldery, tarcze, kopuły i wylewy lawy. Dla przykładu kaldera SACAJAVEA PATERA ma wymiary 100 x 150 km i jest wielkości największego islandzkiego lodowca Vatnajökull. Wenus posiada gęstą atmosferę dwutlenku siarki umożliwiającą na niej życie. Do wenusjańskich wulkanów tarczowych zaliczymy GULA MONS i SIF MONS (o średnicach odpowiednio 400 i 300 km) oraz mniejszy SAPAS MONS (średnica 120 km) z dobrze zachowanymi wylewami (prawdopodobnie) bazaltowej lawy. Do tarcz zaliczymy np. ANEMONE - ze stożka widoczne są schodzące wylewy blokowej lawy.

Wulkanizm na Księżycu cechował się przede wszystkim rozległymi morzami (powodziami - Mare) lawy, choć kilka niewielkich stożków żużlowych i kopuł wulkanicznych odnajdziemy na powierzchni srebrnego globu. Księżycowe skały wulkaniczne różnią się od ziemskich z uwagi na brak w nich wody. Księżyc jest niemal w całości skomponowany z law bazaltowych.

Satelita gazowego olbrzyma Jowisza Io jest najbardziej aktywnym wulkanicznie obiektem naszego Układu Słonecznego. Wulkany na Io zwane są PATERAE np. przy erupcji Tvashtar Paterae dało się zaobserwować ekstruzję lawy. Aktywność Trytona, jednego z księżyców Neptuna obejmuje tzw. kriowulkanizm czyli 'gejzery' wyrzucające ciekły azot i cząstki pyłu na wysokość około 8 km.

Na zdjęciach NASA począwszy od dołu księżycowe kratery wulkaniczne, wenusjańskie wulkany Gula Mons i Sapas Mons, erupcja Tvasthar Paterae na Io oraz wulkany na Merkurym.

Brak komentarzy:

Prześlij komentarz