Dominika

MORNE WATT - Stratowulkan Morne Watt (1224 m) znajduje się w południowo-wschodniej Dominice. Silna erupcja targnęła wulkanem 1300 lat temu produkując spływy piroklastyczne. W lipcu 1997 roku doszło do niewielkiej erupcji freatycznej (skala VEI = 1) wulkanu podczas której popiół opadł na obszar termalny Valley of Desolation (Doliny Smutku), tłumnie odwiedzany przez turystów.

Meksyk

CORONADO - Niziutki stratowulkan Coronado (mierzy zaledwie 440 metrów) znajduje się na północnym krańcu niezamieszkanej wysepki Coronado oddalonej 3 km od wybrzeża Baja California. Krater wulkanu jest szeroki na 300 x 160 metrów. Brak danych o erupcjach Coronado w czasach historycznych, choć odnotowano aktywność fumaroliczną we wrześniu 1539 roku.

Recenzja filmu "St. Helens" (1981)

Od dawna chciałem zobaczyć ten film. W końcu dotyczy jednej z najsłynniejszych i najlepiej poznanych erupcji wulkanicznych XX wieku. 18 maja 1980 roku Mount Saint Helens w stanie Waszyngton eksplodował. Wskutek erupcji zginęło 57 ludzi, w tym Harry Truman, który odmówił opuszczenia swojego miejsca zamieszkania oraz wulkanolog David Johnson. Akcja "St. Helens" (1981) toczy się w dniach 20 marca do 18 maja 1980 roku, gdy doszło do ogromnej erupcji wulkanu o sile 500 bomb atomowych. 20 marca pierwszy wstrząs sejsmiczny sygnalizuje przebudzenie się wulkanu. Na miejsce przybywa przysłany przez US Geological Survey wulkanolog David Jackson (David Huffman), aby monitorować jego aktywność. David zakochuje się w miejscowej kobiecie i styka się z drwalami. Prowadzi badania wulkanu. Poznajemy także Harry'ego Trumana (Art Carney), 83-letniego właściciela Mount Saint Helens Lodge, który odmawia opuszczenia swojego miejsca zamieszkania. 18 maja 1980 roku rozpoczyna się piekło... Film jest porządnie zagrany i nieźle zrealizowany. Postać zagrana przez Davida Huffmana wzoruje się na autentycznym wulkanologu Davidzie Johnsonie, który zginął w trakcie erupcji. Mount Saint Helens udaje przez większą część czasu trwania filmu wygasły wulkan Mount Bachelor w stanie Oregon. Plusem "St. Helens" są jednak archiwalne filmy o erupcji z 18 maja z ABC News, KOMO-TV i KATU-TV, w tym słynne zdjęcia Garry'ego Rosenquista wielokrotnie używane potem przez geologów do badania erupcji. Wywierają one kolosalne wrażenie pokazując niesamowity żywioł kataklizmu. Film, rzecz jasna, nie ustrzegł się kilku historycznych przeinaczeń np. David Jackson (ok, Johnson) nie zakochał się w żadnej kobiecie w trakcie obserwacji St. Helens, no, ale w każdym filmie katastroficznym musi być przecież wątek miłosny, a co za tym idzie Harry Truman nie posiadał psa, miał za to 16 kotów, itd.

Odtwórca głównej roli Davida Jacksona (pamiętny choćby ze znakomitego survival thrillera "Wolf Lake" z 1978 roku) David Huffman został w 1985 roku zamordowany w trakcie pościgu za 16-letnim złodziejem. Sprawca ugodził go śmiertelnie śrubokrętem w czasie szamotaniny.

Do "St. Helens" muzykę przygotowała włoska grupa Goblins - znana ze współpracy z mistrzem stylowego horroru Dario Argento ("Suspiria", "Tenebre", "Phenomena", "Dawn of the Dead", "Deep Red"), co było dla mnie sporym zaskoczeniem.

USA

BACHELOR - Stratowulkan Mount Bachelor o wysokości 2763 metrów jest położony w środkowym Oregon. Składa się ze stożków scorii, trzech niewielkich wulkanów tarczowych oraz z wylewów lawy. Ostatnia erupcja lawowa miała miejsce na stożku scorii Egan na północnym zboczu. Bachelor uformowany został w przedziale czasowym 15 000- 11 000 lat temu jako wulkan tarczowy przykryty później stratowulkanem, gdy erupcje stawały się coraz bardziej eksplozywne. Ostatnia jego erupcja miała miejsce od 8000 do 10 000 lat temu. Bachelor pokrywa popiół z gigantycznej erupcji Mount Mazama około 6845 lat temu, która uformowała Crater Lake (Jezioro Kraterowe).

Aktywność Cleveland na Alasce

Według Alaskan Volcano Observatory nad wulkanem Cleveland (Aleuty, wyspa Chuginadak) odnotowano chmurę popiołu sięgającą wysokości 7.5 km. Cleveland jest nader aktywnym wulkanem z erupcjami w skali VEI = 2 czy 3 niemal co roku.

Alaska

SANFORD - Trzeci najwyższy wulkan Stanow Zjednoczonych Mount Sanford wznosi się na wysokość 4949 metrów we wschodniej Alasce blisko Copper River. Ten masywny andezytowy wulkan tarczowy pokryty jest lodowcami. Wylew bazaltowej lawy z północno-wschodniego zbocza wulkanu dotarł na odległość 18 km. Ostatnia erupcja Sanford 320 tysięcy lat temu. 12 marca 1948 roku o zbocza Sanford rozbił się samolot Northwest Airlines Lot 4422. Zginęło 24 pasażerów i 6 członków załogi. Wrak samolotu przykryty śniegiem odkryto dopiero w 1999 roku.

Alaska, Aleuty

TAKAWANGHA - Na wyspie Tanaga (Aleuty) znajduje się bazaltowo-andezytowy stratowulkan Takawangha (1449 m), który posiada kalderę pokrytą lodem. W kalderze, na jej stokach i krawędziach znajdują się stożki tefry. Brak danych o erupcjach Takawangha w czasach historycznych, ale badania radiokarbonem wykazały eksplozywne erupcje wulkanu w ciągu ostatnich kilkuset lat.

Alaska, Aleuty

KAGAMIL - Stratowulkan Kagamil o wysokości 893 metrów leży w archipelagu centralnych Aleutów pomiędzy wyspami Chuginadak i Uliaga formując wyspę Kagamil o wymiarach 5 x 10 km. Na południowo-wschodnim wybrzeżu wyspy znajdują się gorące źródła i fumarole. Erupcje wulkanu w latach 1929 i 1953-54.

Kenia

NAMARUNU - Wysokość wulkanu 817 metrów, położenie: północna Kenia, typ wulkanu: wulkan tarczowy, ostatnia erupcja: 6550 r. p.n.e. Namarunu posiada gorące źródła na zboczach. Aktywność eksplozywna i efuzywna wulkanu w holocenie.

Korea Południowa

ULREUNG - 100 km na wschód od wybrzeża Korei Południowej na wyspie Ulleungdo o szerokości 10 km leży wygasły trachiandezytowy stratowulkan Ulreung (984 m). Jego wielka eksplozywna erupcja 9000 lat temu spowodowała spływy piroklastyczne oraz opad popiołu na wyspie Honsiu (Japonia). Wierzchołkiem wulkanu jest Seonginbong Peak. Ostatnia erupcja 7350 p.n.e?. Na zdjęciach wulkan i jego kaldera Nari.

Korea Południowa

HALLASAN - Hallasan to wulkan tarczowy na wyspie Jeju (Korea Południowa) o wysokości 1950 metrów. Wierzchołek wulkanu zwykle skrywają chmury. Wiek wulkanu: Pliocen. Wyspa utworzona została z wylewów bazaltowej i trachitowej lawy. Hallasan wieńczy krater o średnicy 400 metrów. Na zboczach wulkanu znajduje się blisko 360 pasożytniczych stożków m.in stożków scorii, żużlowych i kopuł lawowych. W kraterze Hallasan mieści się jezioro zwane Baengndokdam (Jezioro Białego Jelenia) o głębokości 100 metrów. Erupcje wulkanu w latach 2830 p.n.e, 2050 p.n.e, 1002, ostatnia w roku 1007.

Japonia, wyspy Izu

MIYAKEJIMA - Niewysoki (815 m) stratowulkan Miyakejima znajduje się na północnych wyspach Izu (wyspa Miyakejima). Na wierzchołku posiada dwie kaldery - jedna z nich, szeroka na 3.5 km została uformowana 2500 lat temu. Na zboczach Miyakejima znajdują się pasożytnicze kratery, w tym maary i szczeliny. Wulkan jest aktywny w czasach historycznych od 1085 roku np. w 1940 roku wylew lawy zabił 11 osób. Erupcje w dużej mierze boczne szczelinowe plus niewielkie centralne. Aktywność w 2000 roku poprzedziły liczne wstrząsy sejsmiczne. 7 lipca 2000 roku doszło do eksplozywnej erupcji wulkanu. 1 września wszyscy mieszkańcy wyspy zostali ewakuowani. Rozkaz ewakuacji zniesiono dopiero 1 lutego 2005 roku. Pomiędzy 8 lipcem a 31 sierpniem 2000 roku doszło do kilku silnych erupcji freatycznych wulkanu, którym towarzyszyły wysokie na 15 km chmury erupcyjne, spływy piroklastyczne, opady popiołu i koncentryczne zapadanie się krateru.

3 października 1983 roku - erupcja szczelinowa wulkanu Miyakejima (Mount Oyama). Szczelina erupcyjna rozciągała się od południowo-zachodniego zbocza do linii brzegowej Nippana. W wiosce Ako pożar strawił 530 domów, zniszczeniu na skutek wylewu lawy uległy liczne drzewa oraz staw Shinmyouike w pobliżu wybrzeża. Obyło się jednak bez ofiar śmiertelnych.

Erupcje Miyakejima w latach 1085, 1154, 1469, 1535, 1595, 1643, 1709, 1712-14, 1763-69, 1811, 1835, 1874, 1940, 1962, 1983, 2000-04, 2005, 2006, 2010, 2013.

Kolumbia

NEGRO DE MAYASQUER - Wysoki na 4445 metrów stratowulkan na granicy Kolumbii i Ekwadoru posiada kalderę oraz wylewy andezytowej i dacytowej lawy prawdopodobnie z holocenu. Na brzegu niewielkiego jeziora kraterowego znajdują się solfatary. Ostatnia erupcja w 1936 roku, chociaż mógł wtedy wybuchnąć wulkan Reventador.

Kamczatka, Rosja

BAKENING - Andezytowy stratowulkan Bakening (2277 m) jest położony we wschodniej Kamczatce. Starsze skały wulkanu są dacytowe i znajdują się na jego południowych i południowo-zachodnich stokach na wysokości pomiędzy 1300 a 1700 metrów. Wulkan pokryty jest młodszymi wylewami andezytowej lawy. 8000 lat temu wierzchołek wulkanu zapadł się powodując lawinę gruzu, która dotarła 11 km na wschód i południe. Lawina uformowała dwa jeziora, po czym nastąpiła eksplozywna erupcja Bakening. Ostatnia erupcja Bakening miała miejsce w przedziale czasowym od 600 do 1200 lat temu.

Niusy - Sinabung, Planchon Peteroa i inne

Wulkanem Sinabung na Sumatrze targają coraz częstsze i silniejsze eksplozje. Nikt nie wie, kiedy aktywność wulkanu się skończy. Popiół z Sinabung opada na pobliskie uprawy niszcząc je. Erupcja wtorkowa Sinabung wyprodukowała pióropusz popiołu wysoki na 5 km. W obozach dla uchodźców przebywa aktualnie prawie 24 000 ludzi.

Chilijskim wulkanem Planchon Peteroa targają niewielkie erupcje freatyczne generujące obłoki popiołu wysokie na kilka setek metrów. Wulkanolodzy instalują sejsmografy i kamery w pobliżu wulkanu, aby monitorować jego aktywność. Peteroa wydaje się być we wczesnym stadium cyklu erupcyjnego.

Etna na Sycylii ciągle aktywna z licznymi eksplozjami popiołu z krateru Bocca Nuova. Pomiędzy 25 a 29 sierpnia odnotowano 7 eksplozji Etny.

Kamczackie wulkany nadal aktywne. I tak 1) Kluczewska Sopka (erupcja eksplozywno-efuzywna, chmura popiołu sięga wysokości 10 km) 2) Karymsky (erupcja eksplozywna)
3) Szywiełucz (erupcja eksplozywno-efuzywna) 4) Gorely (termiczna i sejsmiczna anomalia, wulkan prawdopodobnie szykuje się do erupcji) 5) Bezymianny (wzrost kopuły lawowej i obłoki gazowego aerozolu w powietrzu)

Piloci spostrzegli obłok popiołu sięgający wysokości 5.5 km nad wulkanem Sangay w Ekwadorze.

Aktywność hawajskiego wulkanu Kilauea ogranicza się do krateru Pu`u `O oraz do krateru Halema`uma`u, w którym zgromadził się staw lawy świecący na czerwono w nocnych ciemnościach.

Na zdjęciach aktualne erupcje Planchon Peteroa, Karymsky, Szywiełucz, anomalia termiczna na Gorely i krater Pu`u `O.

Nikaragua

LAS PILAS - Wulkan złożony o wysokości 1050 metrów, zbudowany w czasie aktywności licznych kraterów. Największy z nich i najmłodszy znajduje się na południowej stronie wulkanu i jest szeroki na 700 metrów i głęboki na 120 metrów. Las Pilas sklada sie z jeziora kraterowego maar Asososca, stożka Cerro Asososca i jeziora Managua. Ostatnia jego erupcja w 1954 roku trwała trzy dni. Inne wcześniejsze erupcje w latach 1528 i 1952.

Filipiny

APO - Stratowulkan liczący 2954 metry wysokości i zarazem najwyższy szczyt Filipin (wyspa Mindanao). Posiada trzy porośnięte roślinnością wierzchołki, z których najwyższy wieńczy krater o szerokości 500 metrów i niewielkie jezioro we wnętrzu. Apo zbudowany jest w dużej mierze z wylewów law bazaltowych i andezytowych. Na południowo-wschodniej stronie wulkanu na wysokości 2400 metrów obecne są solfatary. Na zachodnim stoku istnieje fumarola. Brak danych o erupcjach Apo w czasach historycznych. Apo to popularny cel wspinaczkowy w Filipinach. Apo = Dziadek, Mistrz.

Gruzja

KAZBEK - Drzemiący stratowulkan o wysokości 5050 metrów położony w centralnej Gruzji. Na jego zboczach znajdują się liczne lodowce, a na jego północnych stokach odnajdziemy wyziewy wulkaniczne (solfatary). Zbudowany jest z trachitów, a w jego pobliżu wznosi się na wysokość 3142 metrów wulkan Mount Khabarjina. Gruziński folklor łączy Kazbek z mitem o Amirani (ichniejszy Prometeusz), który został przykuty do góry za kradzież ognia od bogów i podarowanie go śmiertelnikom. Kazbek to popularny cel alpinistów. W lutym 2006 na Kazbeku zginęli dwaj polscy księża-alpiniści Dariusz Sańko i Szymon Klimaszewski. Erupcje wulkanu w latach 4000 p.n.e plus minus 50 lat, 750 p.n.e plus minus 50 lat.

Islandia

ASKJA - Stratowulkan Askja (1516 m) jest położony w centralnej części Islandii. Kaldera wulkanu, otoczona ośnieżonymi górami Dyngjufjöll, ma rozmiar 50 km kwadratowych, gdzie znajdują się dwa jeziora: koliste i najgłębsze na Islandii Öskjuvatn (224 m głębokości) oraz Viti (po islandzku 'Piekło') wypełnione ciepłą, bogatą w minerały siarkową wodą. Askja była nieznana do czasu gwałtownej erupcji w 1875 roku. Już w grudniu 1874 roku miały miejsce silne wstrząsy sejsmiczne. Eksplozje rozpoczęły się 3 stycznia 1875 roku. W dniach 28-29 marca doszło do pliniańskiej erupcji wulkanu o sile 5 w skali VEI. Główna faza erupcji trwała sześć godzin. Uformowany został krater Viti, w którym znajduje się geotermalne jezioro tej samej nazwy. Na skutek opadu popiołu zniszczone zostały uprawy we wschodnich fiordach Islandii. Cztery mniejsze erupcje w latach 1921-23 wyprodukowały wylewy bazaltowej lawy. W trakcie erupcji w 1926 roku uformowana została mała wulkaniczna wysepka na jeziorze Öskjuvatn. 26 października 1961 roku zaobserwowano wylewy lawy rozciągające się na odległość 7.5 km od krateru, a chmura erupcyjna sięgnęła wysokości 6 km. Widoczne były cztery fontanny lawy, z których największa tryskała lawą na wysokość 500 metrów. W 1907 roku dwaj niemieccy naukowcy Walter von Knebel i Max Rudolff dotarli do kaldery Askja. Płynęli po jeziorze Öskjuvatn i zaginęli bez śladu. Nigdy ich nie odnaleziono.

Erupcje Askja: 9130 p.n.e plus minus 1000 lat, 2050 p.n.e plus minus 500 lat, 1250 p.n.e plus minus 300 lat, 1300, 1797?, 1875, 1919, 1921, 1922, 1923, 1924, 1926, 1938, 1961.