Nurkowanie w jeziorze kraterowym Nevado Tres Cruces

Interesująca wyprawa rodaków w najbliższym czasie. Chodzi o nurkowanie w jeziorze kraterowym Tres Cruces Norte znajdującym się na wysokości 5915 metrów. Celem projektu jest ustanowienie Rekordu Guinessa w nurkowaniu wysokościowym, ale też analiza funkcjonowania ludzkiego organizmu w trakcie nurkowania. Interesujące na pewno będzie zbadanie jakie mikroorganizmy ekstremofilne mogą żyć w owym jeziorze. Określona zostanie głębokość jeziora i jego dokładna średnica (sugerowana 220 m na 150 m). Masyw wulkaniczny Nevado Tres Cruces (6749 metrów wysokości) znajduje się na granicy Argentyny i Chile i stanowi część Parku Narodowego Tres Cruces. Składa się z dwóch głównych wierzchołków Tres Cruces Sur (6749 m.) i Tres Cruces Central (6629 m.), a także trzeciego subsydiarnego Tres Cruces Norte (6030 m.) Wyprawa ma się rozpocząć 22 lutego 2015 roku i zakończyć się 17 marca, a jej kierownikiem jest Maciek Kołodziejczyk. Czekam na dalsze informacje i trzymam kciuki za jej powodzenie.

http://medexpeditions.org/
https://www.facebook.com/medexpedition

Wygląda na to że wspaniałe jezioro kraterowe Licancabur położone na wysokości 5900 metrów (w którym swego czasu nurkował Kamil Iwankiewicz) zostało zdetronizowane.

Jakie wulkany aktywne? 1) Sangay (Ekwador) - prawdopodobna umiarkowana aktywność strombolijska, 2) Shishaldin (Alaska) - prawdopodobna słaba aktywność erupcyjna w kraterze centralnym, 3) Karymsky (Kamczatka) - umiarkowana aktywność eksplozywna wulkanu z obłokami popiołu sięgającymi wysokości 4.2 km, 4) Kluczewska Sopka (Kamczatka) - wylew lawy aktywny na południowo-wschodnim wyższym stoku wulkanu. Zapadnięcie się lawy i jej interakcja ze śniegiem spowodowały powstanie spływu piroklastycznego, który w ciągu 2 minut przemierzył odległość 2 km.

Na zdjęciu jezioro Nevado Tres Cruces (autor Guillaume Ceyrac).

Antyczne zwoje z Herkulanum odczytane

Jak informuje Scientific American włoskim naukowcom udało się częściowo odczytać tekst ze zwęglonego zwoju papirusu z Herkulanum, które uległo zagładzie w wyniku erupcji wulkanu Wezuwiusz 24 sierpnia 79 roku. W 1754 roku setki papirusowych zwojów wykopano z Willi Papirusów w Herkulanum. Kilka z tych antycznych tekstów trzymano potem w Bibliotece Neapolitańskiej, kilka otrzymał jako podarunek Napoleon Bonaparte w 1802 roku. Vito Mocella z Instytutu Mikroelektroniki i Mikrosystemów w Neapolu oraz jego współpracownicy chcieli odczytać tekst w skręconych zwojach uszkodzonego papirusu, lecz jednocześnie nie chcieli go rozwijać zdając sobie sprawę, iż nieodwracalnie uszkodzi to ów cenny artefakt. Rozwiązaniem miała okazać się tomografia promieniowania X (XCT), ale owa metoda nie potrafi odróżniać materiałów z chemicznego punktu widzenia podobnych. Chemiczne podobieństwo opartego na węglu atramentu i zwęglonego papirusu oznacza że zarówno papirus, jak i atrament będą absorbować promienie X na podobnym poziomie i tym samym wyrazy zostaną stracone. Rozwiązaniem okazała się tomografia XPCT (tzw. obrazowanie z efektem kontrastu fazowego), czyli zmodyfikowana forma tomografii XCT nie opierająca się na zróżnicowanych poziomach absorpcji promieni X, lecz na tym w jaki sposób promienie X załamują się w każdym z różnych materiałów, by wygenerować niezbędny duży kontrast. Mocellemu i jego współpracownikom udało się wyświetlić kilkanaście liter greckiego alfabetu w trakcie pracy nad gęstymi warstwami antycznego dokumentu. Prawdopodobnym autorem części tekstu był Filodemos z Gadary, grecki filozof szerzący poglądy Epikura. Z czasem (wraz z rozwojem technik analizy danych) uda się zapewne odczytać dalsze części antycznego tekstu.

Link: http://www.scientificamerican.com/article/ancient-scrolls-burned-in-vesuvius-volcano-eruption-deciphered-by-advanced-x-ray-scans/

21 stycznia o godzinie 9.15 rano silna eksplozja wulkaniańska wulkanu Colima wygenerowała obłok popiołu sięgający wysokości 4 km oraz niewielki spływ piroklastyczny. Opad popiołu miał miejsce w Tuxpan, Zapotiltic i Ciudad Guzmán.

Słabnie erupcja wulkanu Fogo na Cabo Verde (Republika Zielonego Przylądka). Umiarkowana aktywność eksplozywna z otworu erupcyjnego, zanik znaczącej efuzji lawy. Trwają prace nad otwarciem drogi prowadzącej do Ilheu de Losna i zniszczonych wiosek Portela/Bangaeira.

Szywiełucz, Soputan, Aso i Kluczewska Sopka

Stan na 18 stycznia 2015. Brak większych niespodzianek.

- Szywiełucz (Kamczatka) - Umiarkowanie silna eksplozja tego wulkanu dzisiejszego ranka generująca obłok popiołu sięgający wysokości 6 km. Potem miały miejsce trwające kilka godzin emisje popiołu.

- Kluczewska Sopka (Kamczatka) - Umiarkowana aktywność strombolijska w centralnym kraterze generująca niewielkie obłoki popiołu. Niewielki wylew lawy prawdopodobnie aktywny na południowo-wschodniej stronie wulkanu. 20 stycznia wylew lawy na górnym wyższym stoku Kluczewskiej Sopki. Intensyfikacja erupcji w ciągu minionej doby. Obłok popiołu nad wulkanem osiąga wysokość 1.5-2 km.

- Soputan (Sulawesi, Indonezja) - O godzinie 11.38 lokalnego czasu erupcja Gunung Soputan generująca obłok popiołu sięgający wysokości 5-6 km. Lawina skał zeszła z zachodniej strony kopuły lawowej docierając na odległość 500 metrów. Soputan wybuchł dwukrotnie 6 stycznia 2015. 19 stycznia - gruby wylew lawy pozostaje aktywny na zachodnim zboczu centralnego stożka. Eksplozja dzisiejszego ranka wygenerowała spektakularny obłok erupcyjny i spływy piroklastyczne. Strefa zagrożenia wokół wierzchołka wulkanu wynosi 6.5 km.

- Aso (Kiusiu, Japonia) - Aktywność strombolijska oraz częste emisje popiołu z krateru Nakadake.

Na zdjęciach dzisiejsza erupcja wulkanu Soputan oraz emisje popiołu z krateru Nakadake wulkanu Aso.

19 stycznia - trwa aktywność erupcyjna wulkanów Sangay w Ekwadorze i Dukono w Indonezji. Mały obłok popiołu wygenerował kamczacki wulkan Karymsky.

Kluczewska Sopka, Fuego i Hunga Tonga-Hunga Ha'apai

- Hunga Tonga-Hunga Ha'apai (Tonga) - Podmorska erupcja prawdopodobnie przedarła się na powierzchnię. Wczoraj i przedwczoraj obłok erupcyjny sięgał wysokości 10 km, co wynikało z obserwacji pilotów. Niepotwierdzony opad popiołu i tefry ma miejsce na wyspie Ha'apai.

Stan na 13 stycznia 2015: Air New Zealand, Pacific Blue i Fiji Airways anulowały wszystkie loty do Tonga. Aktywny podmorski otwór erupcyjny znajduje się 3 km na południe od Hunga Tonga i 3.2 km na południowy wschód od Hunga Ha’apai. W odróżnieniu od erupcji z 2009 roku niewiele jest zdjęć tej aktualnej, a szkoda.

EDIT: Zdjęcia znajdziecie poniżej. Obecnie otwór erupcyjny emituje parę i gaz. Stan na 15 stycznia: podmorska erupcja uformowała efemeryczną wysepkę pomiędzy wyspami Hunga Tonga i Hunga Ha’apai o szerokości 1 km, długości 2 km i wysokości 100 metrów, która została przyłączona do Hunga Ha’apai. W trakcie obserwacji ekipy z Nowej Zelandii poczynionej 14 stycznia eksplozje miały miejsce co 5 minut. Gęste obłoki popiołu sięgają wysokości 400 metrów, ponad wysokością 1 km chmura erupcyjna składa się prawie wyłącznie z pary. Wilgotny popiół sprzyja budowie nowej wyspy. Opad popiołu i kwaśnego deszczu odczuwano w odległości 10 km od miejsca erupcji.

http://matangitonga.to/2015/01/14/ash-emission-slows-following-dramatic-jan-6-eruption

- Fuego (Gwatemala) - Intensywna aktywność eksplozywna wulkanu Fuego w minionych dniach. 6-8 silnych eksplozji strombolijskich w ciągu godziny czasami wyrzucających rozżarzone bomby wulkaniczne na wysokość 1 km ponad krater. Chmury popiołu sięgają wysokości 1-1.5 km ponad krater.

- Kluczewska Sopka (Kamczatka) - Aktywny wylew lawy na południowo-zachodnim zboczu Kluczewskiej Sopki. Chmury popiołu sięgają wysokości 8.5 km. Relatywnie intensywne emisje popiołu + wyrzucanie rozżarzonego materiału wulkanicznego na wysokość setek metrów. Na zdjęciu krater Kluczewskiej Sopki.

- Zhupanovsky (Żupanowski) (Kamczatka) - Obłoki popiołu z tego wulkanu zaobserwowano w pobliżu wulkanu Koriacka Sopka z Pietropawłowska Kamczackiego 12 stycznia 2015. Eksplozywna aktywność Żupanowski trwa.

Podlodowe wulkany Antarktydy oraz grubość pola lawy Nornahraun

15 grudnia 2014 roku na American Geophysical Union zaprezentowano nowe badanie wskazujące, iż w ciągu minionych 50 000 lat erupcje wulkaniczne dwukrotnie przebijały się przez lód Zachodniej Pokrywy Lodowej Antarktydy. W głębokich rdzeniach lodowych odkryto warstwy brązowego popiołu pochodzące z erupcji wulkanicznych sprzed około 22 470 lat temu i 45 381 lat temu. Skąd dokładnie? Nie wiadomo. Najbliższe wyrastające ponad powierzchnię lodu wulkanu Antarktydy znajdują się 300 km od tego obszaru. Cząstki popiołu odnalezione w rdzeniach są jednak zbyt blokowe i gruboziarniste by podróżować długie dystanse niesione przez antarktyczne zamiecie. Popiół różni się także chemicznie od erupcji odległych wulkanów. Owe dwie erupcje podlodowe miały prawdopodobnie charakter freato-magmowy - ich źródło może się znajdować blisko projektu odwiertu WAIS Divide (na satelitarnym zdjęciu), gdzie pokrywa lodowa sięga głębokości 3 km. Wykryto obecność trzech wulkanów pogrzebanych pod lodem, może być ich więcej.

Pod jednym z subglacjalnych wulkanów w West Antarctica’s Executive Committee Range wykryto w 2010 roku ruch magmy. Anomalie magnetyczne i grawitacyjne wskazują na potencjalną obecność 9 podlodowych wulkanów w okolicy WAIS Divide. Najbliższe przybrzeżne wulkany Mount Berlin, Mount Takahe i Mount Siple wybuchały 20 razy w ciągu minionych 571 000 lat na co wskazują warstwy popiołu w wydobytych rdzeniach lodowych, a aktywność geotermalna podgrzała dno pokrywy lodowej w pobliżu niektórych podlodowych wulkanów.

Pole lawy Holuhraun - obecna wielość: 84.4 km kwadratowych, przeciętna grubość: 10 metrów we wschodniej części, 12 metrów w centrum i 14 metrów/więcej w zachodniej. Według pomiarów maksymalna grubość pola lawy wynosi około 40 metrów blisko wschodniej krawędzi jeziora lawy. Powierzchnia kaldery Bárðarbunga od 16 sierpnia 2014 roku obniżyła się o 59 metrów. Lawa przekroczyła drogę Dyngjufjallaleið i zaczęła się rozciągać na inne pole lawy Þorvaldshraun.

Robot trafi do wnętrza wulkanu Kilauea

W marcu 2015 roku do wnętrza wulkanu Kilauea na Big Hawaii trafi robot nazwany VolcanoBot 2. Ma to pomóc w przeanalizowaniu mechanizmów zachodzących we wnętrzu wulkanu. Chodzi też o zbadanie szczelin i otworów erupcyjnych. Następca VolcanoBot 2 - VolcanoBot 1 - badał nieaktywną szczelinę wulkanu tarczowego Kilauea w dniach 5-9 maja 2014 roku. Dotarł na głębokość 25 metrów w dwóch lokalizacjach i pozwolił naukowcom stworzyć mapę 3D szczeliny. Lżejszy i mniejszy VolcanoBot 2 ma za zadanie zejść jeszcze głębiej. Jeśli chodzi o ciała pozaziemskie do erupcji szczelinowych dochodziło na Księżycu, Marsie, Merkurym, Enceladusie czy Europie, ale ich mechanizmy nie są znane. Oba roboty na zdjęciu - VolcanoBot 2 to ten mniejszy.

Erupcja Fogo zmierza ku końcowi

Aktywność erupcyjna wulkanu Fogo zmierza ku końcowi. Obecnie charakteryzuje się krótkotrwałymi wybuchami eksplozywnymi i wylewami lawy. Wczoraj chmura erupcyjna nad aktywnym otworem erupcyjnym sięgnęła wysokości 1.5 km, a wylew lawy osiągnął długość 50 metrów. W mieście Sao Felipe miał miejsce umiarkowany opad popiołu. Dotąd aktywny zachodni wylew lawy zatrzymał się, ale w ciągu minionych dni zniszczył wszystkie nietknięte domy w Ilhéu Losna.

Rankiem 7 stycznia kamczackim wulkanem Szywiełucz targnęła silna eksplozja wulkaniańska generująca obłok popiołu sięgający wysokości 9 km. Kolumna popiołu o szerokości 1.5 km częściowo zapadła się generując spływy piroklastyczne.

Erupcja Hunga Tonga-Hunga Ha'apai w Tonga wciąż trwa, ale pod wodą. Nad miejscem erupcji unosi się obłok pary (bez popiołu), co świadczy o tym, że podmorska erupcja jeszcze nie przedarła się na powierzchnię.

W dniu 2 stycznia mieszkańcy wioski Ahmed Ila w Etiopii zaobserwowali gęste i ciemne obłoki nad wulkanem Dallol. W obłokach pojawiały się nieregularnie występujące czerwone światła. Co jest przyczyną owych emisji?

Na zdjęciu Photo Volcanica kopuła lawowa wulkanu Szywiełucz w 2013 roku oraz Dallol w Etiopii.

Erupcja indonezyjskiego wulkanu Soputan

Wulkan Soputan wybuchł o godzinie 2:47 w nocy lokalnego czasu emitując obłok popiołu na wysokość 6.5 km. Na zachodnim i północno-zachodnim zboczu Soputan pojawił się wylew lawy. Brak zdjęć z tej erupcji w sieci. Poziom alarmu trzeci ("Siaga"). Silna eksplozja targnęła wówczas centralną kopułą lawową wulkanu.

Japońskie wulkany aktywne. W ostatnich dniach wulkanem Sakurajima targnęło sześć do ośmiu wulkaniańskich eksplozji (przeciętna ich liczba w ciągu jednego dnia) generujących obłok popiołu sięgający wysokości 3 km, pomiędzy eksplozjami mają miejsce niemal ciągłe emisje popiołu z krateru Showa. Rankiem 5 stycznia 2014 roku wulkan Suwanosejima wyprodukował chmurę popiołu sięgającą wysokości 1.8 km. Mała/ umiarkowana aktywność strombolijska wciąż trwa w kraterze Nakadake wulkanu Aso.

Na zdjęciach aktywny krater Showa wulkanu Sakurajima (Haruki Morishita) oraz indonezyjski wulkan Soputan.

Aktywność strombolijska Kluczewskiej Sopki

Rozpoczął się 2015 rok. Zobaczymy jaką aktywność erupcyjną przyniesie - które z wulkanów zaskoczą budząc się z drzemki, a które utrzymają aktywność erupcyjną.

- Kluczewska Sopka (Kamczatka, Rosja) - 29 grudnia zaobserwowano świeży popiół na ośnieżonych zboczach kamczackiego wulkanu Kluczewska Sopka. Wzrost aktywności sejsmicznej notowano już od 19 grudnia. Niewielki obłok wydobywający się z krateru centralnego zaobserwowano 2 stycznia 2015 roku. W nocy krater Kluczewskiej Sopki żarzy się. Prawdopodobna umiarkowana aktywność strombolijska.

- Holuhraun (Islandia) - Erupcja szczelinowa Nornahraun wkroczyła w 2015 rok. Brak znaczących zmian. Powierzchnia pola lawy: 82 km kwadratowych.

- Fogo (Cape Verde) - Także erupcja Fogo wkroczyła w 2015 rok. Efuzja lawy i aktywność eksplozywna nasiliły się 31 grudnia 2014 roku. Aktywny pozostaje zachodni wylew lawy.

- Colima i Popocatepetl (Meksyk) - 1) Colima - ekstruzja wylewu lawy z krateru centralnego; formuje on płaską kopułę lawową. Ta z kolei przecieka w kilku miejscach czego rezultatem jest krótki wylew lawy i rozżarzone lawiny. Sporadyczne niewielkie eksplozje generują obłoki popiołu. 2) Popocatepetl - Mała kopuła lawowa rośnie w wewnętrznym centralnym kraterze wulkanu. Sporadyczne eksplozje i emisje pary.

EDIT: 3 stycznia 2015 roku wulkanem Colima targnęła eksplozja generująca kolumnę popiołu sięgającą wysokości 3 km (na górnym zdjęciu). Alarm dla społeczności Tonila, Zapotitlic, Mazamitla, Tamazula i Valle Juárez.

- Sinabung (Sumatra, Indonezja) - Umiarkowanie duży spływ piroklastyczny rankiem 3 stycznia 2015 roku. Gorejące chmury i opad popiołu często paraliżują dystrykty Tiganderket, Payung i Lau Balang. W sobotę rano chmura popiołu sięgnęła wysokości 3 km, a spływ piroklastyczny dotarł na odległość 4 km.

- Etna (Sycylia, Włochy) - duża emisja popiołu 2 stycznia 2015 roku z New SE Crater. Rankiem 3 stycznia po dwóch latach ciszy uaktywnił się krater zapadliskowy Etny Voragine (umiarkowane eksplozje strombolijskie), który wraz z kraterem Bocca Nuova znajduje się w starym kraterze centralnym Etny.

- 3 stycznia 2015 roku minęła 32 rocznica początku erupcji wulkanu Kilauea na Big Hawaii, a konkretnie stożka Pu’uO’o. Czoło wylewu lawy zakrzepło 540 metrów od sklepu spożywczego w Pahoa.

Nadto wulkan Erebus wybuchł 1 stycznia 2015 roku, a erupcję zaobserwowali pasażerowie samolotu Qantas 747-400 czarterowanego na noc przez Antarctica Flights i lecącego z Sydney.

Na zdjęciach Kluczewska Sopka oraz dzisiejsza gorejąca chmura z wulkanu Sinabung.

Trwa podmorska erupcja Hunga Ha'apai w Tonga

Od co najmniej kilku dni trwa podmorska erupcja Hunga Ha'apai w Tonga - w dniu dzisiejszym widoczna z plaży na północny zachód od Tongatapu. Po raz pierwszy zaobserwował ją 19 grudnia rybak powracający z połowu. Hunga Ha’apai znajduje się 63 km od stolicy Tonga, Nuku’alofa. W marcu 2009 roku erupcja Hunga Tonga-Hunga Haʻapai uformowała niewielką wysepkę i zwróciła na siebie uwagę międzynarodowych mediów. Zdjęcie by Shane Egan/matangitonga.to.

Hunga Tonga-Hunga Ha’apai to podmorski wulkan pomiędzy dwoma wysepkami - pozostałościami zachodniej i północnej krawędzi kaldery wulkanu. Obie wysepki (czyli Hunga Tonga i Hunga Ha’apai) rozdziela odległość 1.6 km. Mają długość 2 km i zbudowane są w dużej mierze z andezytu. Wysokość nad powierzchnię morza: Hunga Tonga, 149 metrów - Hunga Ha’apai, 128 metrów). Na wysepkach znajdują się duże pokłady guana.

Pierwszy paroksyzm erupcyjny Etny w tym roku

Przyznaję że do aktywności sycylijskiej Etny w podsumowaniu roku 2014 odniosłem się dość lekceważąco, a tu taka zaskakująca niespodzianka. Wygląda mi na to, że dzisiejszego popołudnia Etną targnął pierwszy paroksyzm erupcyjny w mijającym 2014 roku - pierwszy od czasu paroksyzmu erupcyjnego z 2 grudnia 2013 roku. Miejsce erupcji: przypuszczalnie New SE Crater (obszar wierzchołka Etny zasłaniały gęste chmury). Opad popiołu i lapilli ma miejsce w Giarre, Mascali, Riposto i Sant'alfio. Miały miejsce fontanny lawy oraz dwa bądź trzy wylewy lawy. Aktywność erupcyjna Etny obecnie ustaje (trwała łącznie przez trzy godziny).

Wiemy już więcej. Paroksyzm erupcyjny z 28 XII 2014 roku - otwarcie szczeliny erupcyjnej na południowym zboczu Starego Południowo-Wschodniego Stożka z wylewem lawy pokrywającym płaską ziemię na południowym zboczu Bocca Nuova i strome zbocze na zachód od Monte Frumento.

Krótkie podsumowanie 2014 roku

Tylko i wyłącznie znaczące erupcje. I tak w styczniu 2014 roku doszło do erupcji efuzywnej ze stożka MacKenney wulkanu Pacaya w Gwatemali. Wylewy lawy miały miejsce ze szczelin po obu stronach stożka. 2 marca 2014 roku Pacaya wyemitował popiół na wysokość 2 km. W styczniu 2014 roku zintensyfikowała się także erupcja wulkanu Sinabung na Sumatrze - 1 lutego gorejąca chmura z wulkanu uśmierciła 16 osób. Spływy piroklastyczne schodziły z Sinabung także w ostatnich miesiącach 2014 roku. 2 lutego 2014 roku silna eksplozja targnęła wulkanem Tungurahua w Ekwadorze generując obłok popiołu sięgający wysokości 8 km. Wulkanem targały erupcje już od 30 stycznia - spływy piroklastyczne przecięły m.in. Autostradę Baños-Penipe.

13 lutego 2014 roku silna erupcja targnęła jawajskim wulkanem Kelut. Rozerwała ona kopułę lawową w kraterze Kelud i wygenerowała obłok popiołu sięgający wysokości 16 km. Opad popiołu odnotowano na znacznym obszarze Jawy, zamknięto siedem lotnisk, ewakuowano 76 000 ludzi. 9 maja 2014 roku duża erupcja piroklastyczna targnęła kopułą lawową Caliente wulkanu Santiaguito w Gwatemali. Miały miejsce lahary. 30 maja 2014 roku doszło do silnej erupcji indonezyjskiego wulkanu Sangeang Api. Obłok popiołu sięgnął wysokości 16-20 km i powędrował aż do północno-zachodniego wybrzeża Australii. Dzień później rozpoczęła się nowa faza erupcyjna wulkanu Pavlof na Alasce. 21 czerwca 2014 roku miała miejsce niewielka erupcja szczelinowa wulkanu tarczowego Piton de la Fournaise na francuskiej wyspie Reunion - lawa popłynęła z dwóch szczelin na południowo-wschodnim zboczu wulkanu.

W sierpniu 2014 roku zintensyfikowała się aktywność erupcyjna włoskiego wulkanu Stromboli - nakręcono spływ piroklastyczny schodzący do Morza Tyrreńskiego. 4 sierpnia 2014 roku wybuchł wulkan Kuchinoerabu-jima generując spływ piroklastyczny, ale obeszło się bez ofiar śmiertelnych.

31 sierpnia 2014 roku rozpoczęła się trwająca po dziś dzień spokojna erupcja szczelinowa Holuhraun (Nornahraun) na północ od kaldery Bardarbunga. Objęła ona epizody fontann lawy i wylewy lawy. Powierzchnia pola lawy Nornahraun wynosi obecnie ponad 81 km kwadratowych. 27 września 2014 roku doszło do nagłej eksplozji freatycznej wulkanu Ontake w Japonii w wyniku której zginęło 56 ludzi. To była najtragiczniejsza erupcja wulkaniczna w tym roku. Mniej więcej w tym samym czasie silniej niż zazwyczaj wybuchł stożek Tavurvur w Papui Nowej Gwinei produkując obłok popiołu sięgający wysokości do 15 km. W październiku 2014 roku doszło do znaczącej erupcji wulkanu Copahue na granicy Argentyny i Chile. Spłonął jeden z domów na Big Hawaii, gdy lawa zaczęła zagrażać społeczności Pahoa. 1 listopada 2014 roku miała miejsce najsilniejsza erupcja wulkanu Turrialba w Kostaryce od 1866 roku. Chmura popiołu sięgnęła wysokości 5.8 km, a opad popiołu odnotowano w stolicy Kostaryki, San Jose. Uaktywnił się w listopadzie krater Nakadake wulkanu Aso w Japonii.

23 listopada 2014 roku wybuchł wulkan Fogo na Wyspach Zielonego Przylądka. Na początku grudnia 2014 roku lawa z erupcji szczelinowej Fogo zniszczyła dwie wioski w Chã das Caldeiras, a mianowicie Portela i Bangaeira. Co znamienne, odzew międzynarodowej prasy na kryzysową sytuację na Fogo był znikomy. 19 grudnia 2014 roku wybuchł wulkan Gamalama w Indonezji. Nadto w kraterze wulkanu Nyamuragira w Kongo potwierdzono obecność jeziora lawy.

Ciekawy rok pod kątem aktywności wulkanicznej. Najsilniejsza erupcja w tym roku: jawajski Kelut (4 w skali VEI). Nie doszło natomiast do zapowiadanej erupcji filipińskiego wulkanu Mayon. Drzemią m.in. Anak Krakatau i Merapi, także sycylijska Etna jest mniej aktywna niż zazwyczaj (aktywność strombolijska latem 2014 roku).

Na zdjęciach erupcje wulkanów Sangeang Api, Kuchinoerabu-jima i Kelud. Czymże zaskoczy nas 2015 rok?

Ustanie aktywności eksplozywnej wulkanu Fogo

Efuzja lawy wulkanu Fogo wciąż trwa, ale aktywność eksplozywna erupcji szczelinowej Fogo praktycznie ustała. Aktywny pozostaje zwłaszcza wylew lawy płynący w kierunku Cova Tina. Po spotkaniu ze ścianami kaldery rozdzielił się na dwie główne odnogi - najaktywniejsza z nich osiągnęła wczoraj długość 2 km. Od początku erupcji Fogo szacuje się, iż emisja SO2 wyniosła 220 tysięcy ton. Mija miesiąc od rozpoczęcia erupcji szczelinowej Fogo. Zastanawiam się czy dojdzie do przyszłej rekonstrukcji wiosek Portela i Bangaeira na wylewie lawy.

Wciąż ma miejsce relatywnie intensywna i niemal ciągła aktywność strombolijska krateru Nakadake wulkanu Aso w Japonii. Chmura popiołu sięga wysokości 1-2 km, wyrzucany jest rozżarzony materiał. Drugi otwór erupcyjny w kraterze Nakadake generuje gęsty obłok pary.

26 grudnia o godzinie 4.37 UTC kamczacki wulkan Szywiełucz wygenerował obłok popiołu sięgający wysokości 8 km.

Erupcja indonezyjskiego wulkanu Gamalama

Wczoraj o godzinie 22.41 lokalnego czasu wybuchł niespodziewanie wulkan Gamalama na wyspie Ternate. Opad popiołu miał miejsce w mieście Ternate, na tamtejszym lotnisku oraz we wschodnim regionie u podnóża Gamalama. W wyniku erupcji 10 osób jest rannych, a dwie uchodzą za zaginione, prawdopodobnie zabite. Osoby te (nieświadome niebezpieczeństwa) wspinały się na Gamalama, kiedy wulkan wybuchł. Na razie nie zarządzono przymusowej ewakuacji mieszkańców wysepki. W piątek 19 grudnia Gunung Gamalama wciąż emitował popiół.

EDIT: 23 grudnia 2014: Emisje popiołu z wulkanu Gamalama są kontynuowane. Strefa zagrożenia wokół wulkanu wynosi 2.5 km. Dotychczasowy bilans erupcji: 4 osoby ranne, brak ofiar śmiertelnych. Lotnisko w Ternate pozostaje zamknięte.

Aktywność strombolijska wznowiła się w głębi krateru chilijskiego wulkanu Villarrica. Odgłosy detonacji w kraterze Villarrica słyszano 10-12 grudnia 2014 roku.

Wulkan Pacaya w Gwatemali emituje kolumnę gazu i pary na wysokość 2.8 km (na zdjęciu CONRED).

Lawa z wulkanu Fogo zagraża obszarowi Losna zamieszkiwanemu przez kilka rodzin. Znajduje się tam piwnica na wina "Sodade" należąca do producenta Edwina Lopesa.

EDIT: 20 sierpnia - lawa niszczy trzy domostwa w Ilhéu de Losna. Czoło drugiego wylewu lawy porusza się powoli w kierunku Cova Tina zagrażając polom uprawnym. 19 sierpnia rząd Japonii zdecydował się podarować Cape Verde rzeczy (np. generatory) o wartości 3.5 miliona jenów. Do 11 grudnia 2014 roku erupcja szczelinowa Fogo zniszczyła 100 domów i budynków i doprowadziła do ewakuacji 1080 osób.

W piątek wieczorem lawa zniszczyła piwnicę na wina Edwina Lopesa i przecięła alternatywną drogę pomiędzy Cova Tina i Portela. Wylew lawy zmierzający ku Fernão Gomes zastopował.

Odnotowano podmorską erupcję wulkanu Daikoku (Mariany). Uformowały się nowe kratery.

Możliwa erupcja wulkanu Lopevi/ emisje popiołu z Nevado del Ruiz

Podniesiono alarm dla stratowulkanu Lopevi w Vanuatu ze względu na wzrost aktywności sejsmicznej. Mówi się wręcz o trwającej erupcji - chciałbym jakieś wizualno-fotograficzne dowody. Dostęp do wyspy zamknięto.

15 grudnia rozpoczęły się częste emisje popiołu z wulkanu Nevado del Ruiz w Kolumbii. Od 3 grudnia rejestrowano wzrost aktywności sejsmicznej Nevado del Ruiz. Obowiązuje stopień trzeci alarmu.

Podniesiono też stopień alarmu na drugi dla wulkanu Tokachi na wyspie Hokkaido. Wprowadzono zakaz zbliżania się do obszaru o średnicy 1 km wokół krateru uformowanego przez wybuch Tokachidake w 1962 roku. Ostatnia aktywność erupcyjna Tokachi to niewielka erupcja w 1988 roku i prawdopodobna eksplozja freatyczna w 2004 roku.

Nadto sporadyczne emisje popiołu z kamczackiego wulkanu Żupanowski. Spływy piroklastyczne regularnie schodzą z sumatrzańskiego wulkanu Sinabung.

Fogo i Holuhraun

Aktywność erupcyjna wulkanu Fogo zmalała; lawa porusza się wolniej pokonując dystans 300 metrów w ciągu dnia. Mają miejsce gazu i popiołu, co utrudnia widoczność w kalderze. Emisja dwutlenku siarki w dniu 9 grudnia wynosiła 9000 ton dziennie. Oznacza to ciągły charakter erupcji, która może jeszcze potrwać tygodniami. Lawa znajduje się obecnie 600 metrów od zdewastowanej wioski Bangaeira i jeśli dotrze do Fernão Gomes scenariusz może być następujący: wylew lawy spłynie północno-wschodnią stroną wulkanu docierając do terenów Mosteiros i Fonsaco Cutelo. Możliwość ewakuacji 1500 mieszkańców tych miejscowości. Nadal nie rozumiem braku reakcji międzynarodowej prasy na tragedię Fogo. Najwyraźniej wulkany trafiają do gazet tylko wówczas gdy giną ludzie albo wybuchy wulkanów i generowane przez nie obłoki popiołu zagrażają przelotom samolotów.

Także erupcja Holuhraun zniknęła z gazet (poza islandzkimi). Powierzchnia pola lawy wynosi już 77-80 km kwadratowych. Zapadanie się kaldery wynosi obecnie ponad 50 metrów. Wymiary krateru Baugur: wysokość blisko 100 metrów, długość co najmniej 400 metrów i szerokość 100 metrów. To w nim wrze wspaniałe jezioro lawy.

Poza tym dość spokojnie.

EDIT: Fogo (13 grudnia): Po 20 dniach erupcji Fogo wygląda na to, że aktywność erupcyjna wulkanu zaczyna słabnąć. Front wylewu lawy zatrzymał się 4.5 km przed miastem Mosteiros. W dalszym ciągu emisja gazów (CO2 i SO2) pozostaje intensywna. Wśród żołnierzy były już dwa przypadki zawałów serca. Mieszkańcy Chã das Caldeiras wciąż próbują dostać się do kaldery by opiekować się ziemią, zwierzętami i zbierać fasolę. Szkody, które wyrządziła erupcja Fogo przekroczyły już 50 milionów euro.

Wioski Portela i Bangaeira zniszczone

Erupcja wulkanu Fogo w niedzielę zintensyfikowała się. Nowy wylew lawy zniszczył już praktycznie całą wioskę Portela pochłaniając kolejne 20 domów, Kościoły Katolicki i Adwentsytów oraz centrum sportowe. Teraz podąża z prędkością 30 metrów na minutę w kierunku wioski Bangaeira, którą może czekać ten sam los co Portela. W mocy pozostaje zarządzenie o całkowitej ewakuacji terenu. Nikt nie może przebywać w kalderze Chã das Caldeiras - nawet członkowie służby cywilnej. Lawa zniszczyła też niedawno otworzoną alternatywną drogę dostępu do kaldery, co utrudnia ewakuację. Planowana jest budowa nowej wioski dla ewakuowanych w Somada między Achada Furna a Monte Largo. Mieszkańcy są jednak niezadowoleni - wolą aby wioska powstała w regionie Monte Velho. Zadziwia mnie nadal, że media światowe tak mało poświęcają uwagi sytuacji na Fogo. Co ciekawe wulkanolodzy z INVOLCAN w marcu 2014 roku wysłali ostrzeżenie do Cabo Verde dotyczące możliwej przyszłej erupcji wulkanu Fogo, ale na list nie dostali odpowiedzi.

Dane co do erupcji Fogo: dzienna emisja 23 000 ton pary wodnej i 10 000 ton dwutlenku węgla (CO2).

EDIT: Także położona w szerokiej dolinie wioska Bangaeira została w ciągu 12 godzin w 70 procentach zniszczona przez wylew lawy. Destrukcji uległy hotel Marisa i kilka pobliskich domostw. Ocalały jedynie te domy, które wybudowano na wzgórzu. Bangaeira zamieszkiwało około 1700 mieszkańców. Kolejne najbliższe lokalizacje to Relva, Mosteiros i Tinteiro - ciężko powiedzieć jaki kierunek obierze lawa, która jest obecnie podzielona na trzy czoła, z czego dwa bardziej płynne. Cała tegoroczna produkcja białego wina została bezpowrotnie stracona. Piętnasty dzień erupcji Fogo za nami - lawa aktualnie podąża w kierunku Ferdinand Gomez (Fernão Gomes) z zadziwiającą prędkością 20-30 metrów na minutę. Na Cabo Verde nie ma czegoś takiego jak ubezpieczenie od wulkanicznego kataklizmu, co oznacza dla mieszkańców Chã das Caldeiras, którzy potracili domy katastrofę. Niezbędna jest międzynarodowa pomoc. Cała kaldera została zablokowana przez wojsko: dostęp do niej mają tylko geolodzy i wulkanolodzy. Nie podoba się to mieszkańcom Chã das Caldeiras.

Dla porównania erupcja Fogo w 1995 roku trwała 56 dni.

Trwa umiarkowana aktywność strombolijska w kraterze Nakadake wulkanu Aso (Kiusiu, Japonia). Około godziny 21.30 miała też miejsce niewielka erupcja wulkanu Turrialba w Kostaryce. Niewielki opad popiołu wystąpił w odległości do 20 km od wulkanu.

Fogo, Heard Island, Szywiełucz i Nornahraun

Erupcja szczelinowa wulkanu Fogo (Cape Verde) wciąż trwa. Nowy wylew lawy uaktywnił się wczoraj w nocy i podąża ku wiosce Portela. Choć erupcja szczelinowa Fogo zmniejszyła się aktywność efuzywną (lawową) wykazują trzy otwory erupcyjne. Lawa wczoraj czasowo zatrzymała się uprzednio pochłaniając 50% wioski. Nowy wylew lawy wydaje się podążać za północno-wschodnią krawędzią starego. Dziś znajdował się w odległości 1.7 km od Portela. Powinien dotrzeć do wioski w ciągu 1-2 dni. Inny wylew lawy podąża w odwrotnym kierunku - na południe do Boca Fonte.

Kamczacki wulkan Szywiełucz wygenerował dzisiaj o godzinie 14.42 UTC obłok popiołu sięgający wysokości 9 km. Pewnie nie raz usłyszymy jeszcze o tym wulkanie i jego aktywnej kopule lawowej.

1-2 grudnia 2014 roku wykryto satelitarnie anomalie termiczne na wschodnim zboczu wulkanu Big Ben/Mawson Peak (Heard Island). Prawdopodobna aktywność jeziora lawy, możliwe wylewy lawy.

Powierzchnia pola lawy Holuhraun (Nornahraun) wynosi już 76 km kwadratowych. Jutro minie setny dzień erupcji szczelinowej Holuhraun (Islandia).

Wulkan Nevado del Ruiz niespokojny

Dane z obserwatorium Manizales wskazują na możliwość przyszłej erupcji kolumbijskiego wulkanu Nevado del Ruiz. Przelot nad wulkanem potwierdził obecność świeżego popiołu na jego południowym stoku, zapewne miały więc miejsce sporadyczne eksplozje freatyczne i emisje popiołu. Od dwóch tygodni aktywność sejsmiczna Nevado del Ruiz jest też intensywniejsza niż zazwyczaj. Fazy drgań i częstszych płytkich wulkaniczno-tektonicznych trzęsień ziemi mogą wskazywać na ruch magmy w układzie hydraulicznym wulkanu - konkretnie pod kraterem Arenas. Wulkan emituje na wysokość 1.7 km kolumnę pary i gazów.

Umiarkowana aktywność strombolijska w kraterze centralnym jawajskiego wulkanu Raung. Od połowy listopada zaobserwowano obłoki pary nad wulkanem, wzrosła też aktywność sejsmiczna Raung.

Pico do Fogo, Cape Verde - Lawa porusza się wciąż ku wiosce Portela i Cova Tina, ale z prędkością nieco mniejszą - 10-15 metrów na godzinę. Niszczy i pali trzy kolejne domy w nocy z 30 listopada/1 grudnia. Zablokowana została alternatywna droga łącząca Boca Fonte, Portela i Cova Tina - do Portela można się dostać jedynie pieszo. Póki co zniszczeniu uległo wraz z siedzibą Parku Narodowego Fogo 18 domów; lawa pochłonęła także szopy, zbiorniki na wodę i zaczęła zagrażać piwnicom z winem.

EDIT: Przemieszczająca się w kierunku wioski Portela lawa aa niszczy i pali w dniu dzisiejszym szkołę, hotel "Pedra Brabo" i kolejne budynki. Stan na 3 grudnia wygląda w tej chwili następująco: lawa niszczy 57 domów (37 w dniu 2 grudnia), 51 zbiorników na wodę i 30 hektarów lądu. Lawa znajduje się w odległości 30 metrów od Kościołów Katolickiego i Adwentystów. Służba cywilna wynosi stamtąd co się da. Powolna agonia wioski Portela trwa.

Stan na 4 grudnia: w ciągu ostatnich godzin ponad 60 budynków zostało zniszczonych przez lawę, w tym ratusz i szpital. Północny wylew lawy z Fogo pogrzebał już połowę wioski. Zagrożona jest wioska Bangeira położona poniżej Portela.

Na zdjęciu krater Arenas kolumbijskiego wulkanu Nevado del Ruiz oraz obłok pary nad jawajskim wulkanem Raung w dniu 17 listopada 2014.

Sytuacja na Fogo dramatyczna

Mimo że w ostatnim czasie miało miejsce zmniejszenie aktywności erupcyjnej wulkanu Fogo lawa z erupcji szczelinowej Fogo nadal porusza się z prędkością 20 metrów na godzinę. Całkowitemu zniszczeniu uległa już siedziba Parku Narodowego Fogo. W ciągu najbliższych dni wioska Portela może zostać całkowicie pokryta wylewem lawy. W ciągu dnia erupcja Fogo emituje do atmosfery 12 000 ton SO2. Ewakuacja mieszkańców Cha das Caldeiras została zakończona, ale niektórzy ignorują zarządzenia władz i wracają na miejsce erupcji. Dwa aktywne kratery erupcyjne scaliły się wczoraj w jedno centrum erupcyjne.

Nowe jezioro lawy w Kongo

Jak informuje portal Livescience w kraterze wulkanu Nyamuragira pojawiło się znowu aktywne jezioro lawy. Już nie tylko sąsiad Nyamuragira wulkan Nyiragongo będzie szczycił się posiadaniem wrzącego jeziora roztopionej skały. Wulkan Nyamuragira posiadał już wcześniej jezioro lawy w kraterze o głębokości 500 metrów, ale zostało ono wydrenowane w roku 1938 - lawa z niego spłynęła z wierzchołka 30 km w dół do jeziora Kivu. Od marca 2012 roku naukowcy spodziewali się, że jezioro lawy w kraterze Nyamuragira pojawi się wskutek zapadnięcia się krateru po częściowym opróżnieniu komory magmowej wulkanu wskutek efuzji wylewów lawy. To była pierwsza oznaka pojawienia się jeziora lawy. Znajdujące się w przypominającym loch kraterze Nyamuragira jezioro lawy często bywa zasłaniane przez obłok dwutlenku siarki. Nyamuragira emituje więcej SO2 do atmosfery niż jakikolwiek inny wulkan na Ziemi. Przypuszcza się, że jezioro lawy mogło uformować się w kraterze Nyamuragira tuż po zakończeniu erupcji wulkanu w 2011-12 roku, gdyż emisja SO2 była nadal intensywna - nawet tuż po erupcji. Obecność jeziora lawy potwierdzili naukowcy z Goma Volcano Observatory w trakcie przelotu helikopterem nad wulkanem 6 listopada 2014 roku. W każdym razie zastanawiam się czy jezioro lawy w kraterze Nyamuragira ma charakter permanentny. Zdjęcia Benoit Smets.

http://www.livescience.com/48914-new-lava-lake-nyamuragira-volcano.html

- Fogo (Cape Verde, Wyspy Zielonego Przylądka) - lawa zniszczyła do tej pory 15 domów, 14 cystern i dwie zagrody farmerskie w wiosce Portela. Pokryła około 400 hektarów lądu. Zapasy wina butelkowego Vino Cha muszą zostać przetransportowane w bezpieczne miejsce, gorzej z 8000-litrowymi beczkami. Lawa zaczyna zagrażać mieszkańcom społeczności Relva i Tinteira. Droga ewakuacyjna prowadzi jedynie na południe. Nadto społeczność zamieszkująca kalderę była do tej pory socjalnie marginalizowana, brakowało bieżącej wody, elektryczności, opieki zdrowotnej. Ludzie mieszkali w kalderze, bo wulkaniczna gleba jest żyzna, warunki klimatyczne były tam lepsze niż na płaskowyżu, a od 1995 roku wulkan stał się dla nich źródłem dochodu za sprawą geo-turystyki. Aktywne pozostają dwa otwory erupcyjne: niższy produkuje wylewy lawy i fontanny lawy, wyższy generuje eksplozje strombolijskie i emisje popiołu. Obłok SO2 rozciąga się 1400 km na wschód docierając do wybrzeży Senegalu i Mauretanii. Ewakuowani nie mogą wracać do Cha das Caldeiras, chociaż niektórzy jeszcze próbują np do wioski Portela. Wylew lawy znajduje się jakieś 10 metrów od hotelu Pedra Brava.

Trzy miesiące erupcji szczelinowej Holuhraun

Tak jest! Erupcja szczelinowa Holuhraun na północ od kaldery Bárðarbunga trwa już trzy miesiące. Ależ ten czas szybko leci. Nie ma już o niej wzmianek w europejskiej prasie: dalej nie ma chmur popiołu, ma miejsce spokojna efuzja lawy tworząca pole lawy o aktualnej powierzchni 72 km kwadratowych. Bazaltowa erupcja Holuhraun odznacza się jednak nader intensywną emisją SO2, w związku z tym jakość powietrza na Islandii pogorszyła się. Kaldera Bárðarbunga (powoli i spokojnie) zapada się, ale póki co nie ma oznak wystąpienia erupcji pod lodem. Pod kalderą nadal ma miejsce aktywność sejsmiczna.

- kaldera Aso (Kiusiu, Japonia) - zintensyfikowanie aktywności erupcyjnej krateru Nakadake. Emisje popiołu; w nocy krater żarzy się. Chmura popiołu sięgnęła wysokości 2.4 km, niewielki opad popiołu odnotowano we wiosce Namino 11 km na północny wschód od krateru, a także w Bungo-Ono, prefektura Oita i Gokase, prefektura Miyazaki. Charakter aktywności erupcyjnej Aso - magmowy bądź freatyczny. Anulowano 49 lotów pasażerskich, w tym odchodzące i przychodzące do Kumamoto.

Kopuła lawowa jawajskiego wulkanu Semeru wciąż rośnie i poszerza się (obecna średnica 100-200 metrów). Ma miejsce ekstruzja lawy. Semeru targają sporadyczne eksplozje strombolijskie. Głośna i ciągła emisja gazu z dwóch otworów erupcyjnych.