Nowo uformowany stożek w erupcji Piton de la Fournaise zostanie nazwany

Nowo uformowany stożek w erupcji Piton de la Fournaise zostanie nazwany. Piton Bert, bo o nim tutaj mowa osiąga obecnie wysokość 35 metrów. Produkuje lawę od 24 sierpnia 2015 roku. Ostatni raz na wyspie Reunion nadano nazwę nowej formacji lawowej 8 lat temu - Piton Tremblet. Nową nazwę dostanie też inny stożek erupcyjny uformowany w wyniku erupcji z maja 2015 roku. Mierzy on 34 metry wysokości, a jego średnica u podstawy wynosi około 90 metrów. Zdjęcie Ilotdrones.

EDIT: 18 października 2015 roku - koniec erupcji lawowej Piton de la Fournaise na wyspie Reunion. Brak lawy w kraterze aktywnego stożka, zastopowanie efuzji lawy, zanik drgań dzisiejszym rankiem (godzina 8.02 lokalnego czasu). Co ciekawe do 17 X erupcja lawowa Piton de la Fournaise zintensyfikowała się - fontanny lawy sięgały wysokości 40 metrów, a jezioro lawy w aktywnym stożku generowało bąble gazu SO2.

10 października lahar z wulkanu Sinabung zabija 45-letniego farmera Abdi Surbakti jadącego na motorze wraz z żoną. Oboje zostają zepchnięci z motocykla w trakcie przekraczania rzeki Susuk. Kobiecie udaje się uratować, gdyż przytrzymała się gałęzi drzewa, ciało farmera odnaleziono w odległości 1.5 km od miejsca incydentu.

Batu Tara, Ijen i Fuego

- Batu Tara (Indonezja) - Kontynuacja strombolijsko-wulkaniańskiej aktywności eksplozywnej tego aktywnego wulkanu, który chętnie nazywam indonezyjskim Stromboli. 7 października chmura popiołu nad Batu Tara sięga wysokości 1.8 km. Zdjęcie Thanatat Aniwat.

- Fuego (Gwatemala) - Jak już się moi drodzy czytelnicy zdążyli zorientować są na świecie wulkany wykazujące nieomal ciągłą aktywność erupcyjną. W Ameryce Środkowej są to Popocatepetl, Colima, Santiaguito czy Fuego. Od 6 października aktywność Fuego obejmuje pulsujące fontanny lawy z dwóch centralnych otworów erupcyjnych, które karmią dwa wylewy lawy schodzące południowym i zachodnim zboczem (o długości 1 km i 600 metrów) kanionami Trinidad i Santa Teresa.

- Ijen (Jawa, Indonezja) - Dostęp do słynnego jeziora kraterowego wulkanu Ijen jest czasowo zamknięty. 1 października doszło do słabych eksplozji freatycznych.

- Aso (Kiusiu, Japonia) - Umiarkowane sporadyczne emisje popiołu i ciągłe odgazowanie krateru Nakadake.

- Alaid (Kuryle) - Słaba aktywność tego symetrycznego wulkanu w formie anomalii termicznej w jego kraterze centralnym.

- Szywiełucz (Kamczatka) - 8 X godz. 11:47 p.m. UTC, eksplozje wulkanu generują obłok erupcyjny sięgający wysokości 4-4.5 km. Eksplozywno-efuzywna aktywność wulkanu trwa - wskutek kolapsu dużych części kopuły lawowej generowane są spływy piroklastyczne.

- Michael (Sandwich Południowy) - Obecność lawy w kraterze wulkanu Michael. Mount Michael i Mount Asphyxia to dwa najbardziej aktywne wulkany surowego i raczej niedostępnego archipelagu Sandwich Południowy. Zbyt rzadko o nich słyszymy.

Wciąż czekamy na jakąś dużą erupcję-niespodziankę.

Wulkan Fogo i mega-tsunami

Około 73 000 lat temu miał miejsce kolaps wschodniego zbocza wulkanu Fogo (Cape Verde) w wyniku którego powstała fala mega-tsunami o wysokości dochodzącej do 243 metrów, która uderzyła w wyspę Santiago oddaloną od Fogo o 55 km. Zbadał to geofizyk Ricardo Ramalho z Uniwersytetu w Bristolu. Zbocza niektórych oceanicznych wulkanów co pewien czas mogą ulec kolapsowi np. Cumbre Vieja (Wyspy Kanaryjskie). Ogromne ilości skał wpadają do morza generując mega-tsunami. Przykładowo około 100 000 lat temu na Hawajach boczny kolaps zbocza wulkanu Mauna Loa wygenerował mega-tsunami, które zalało ląd na wysokości powyżej 300 metrów. Mechanizmy kryjące się za tymi kolosalnymi lawinami nie są dobrze zrozumiane.

Przebywając w 2007 roku na Santiago Ramalho odkrył na tamtejszym płaskowyżu znajdującym się na wysokości 200 metrów nad poziomem morza tajemnicze ważące do 770 ton głazy (jeden z nich na zdjęciu Ricardo Ramalho). Zostały one oderwane od klifów z ogromną siłą i przepchnięte na płaskowyż przez falę. Ramalho wraz ze współpracownikami pobrał próbki z tych głazów. Składały się one z typu skał, które można było odnaleźć jedynie wokół krawędzi płaskowyżu. Geofizyk skalkulował że fala zdolna do przeniesienia największego głazu musiałaby mieć wysokość przynajmniej 170 metrów gdy dotarła do wybrzeży Santiago. Za pomocą pomiarów koncentracji izotopu helu-3 na powierzchni głazów Ramalho wraz ze współpracownikami określił uderzenie mega-tsunami w Santiago na szacunkowo około 73 000 lat temu.

Swego czasu głośno było o potencjalnym kolapsie zachodniego zbocza wulkanu Cumbre Vieja (Wyspy Kanaryjskie), który teoretycznie mógłby wygenerować falę mega-tsunami o wysokości sięgającej do 1000-900 metrów, która zniszczyłaby pobliskie wyspy i dotarłaby (już znacznie obniżona do wysokości 50 metrów) do wybrzeży Karaibów, Ameryki Północnej i Południowej. Czy jednak kolaps zbocza Cumbre Vieja byłby na tyle ogromny, że spowodowałby falę o takiej wysokości?

Czy dojdzie do kolejnego kolapsu wulkanu Fogo? Nie wiadomo. Wszystko się może prędzej czy później zdarzyć.

Aktywność erupcyjna Cotopaxi i Santiaguito oraz powódź glacjalna w Islandii

- Cotopaxi (Ekwador) - wulkan produkuje ciągłe obłoki składające się w dużej mierze z pary wodnej i gazów z niewielką domieszką popiołu. Niebieski kolor wskazuje na obecność aerozoli siarkowych w chmurach erupcyjnych. Smród siarki wyczuwano w okolicy El Boliche. Anomalie termiczne wykryto w niektórych obszarach lodowca - są one związane z aktywnością fumaroliczną. Na krawędziach krateru Cotopaxi lodowiec się stopił.

- Santiaguito (Gwatemala) - 29 września z wulkanu zeszły spływy piroklastyczne docierając na odległość 4 km w górnych partiach Rio Caballo de Angel i Nima I & II. Opad popiołu miał miejsce na drodze pomiędzy Quetzaltenango i El Palmar.

Także 29 września rozpoczęła się powódź glacjalna Jökulhlaup na rzece Skaftá, której powodem są dwa glacjalne kotły (w tym Eystri Skaftarketill) powstałe na lodowcu Vatnajökull na skutek ciągłej aktywności geotermalnej pod lodem. Po południu powódź glacjalna dotrze do obszaru Skaftárdalur. Droga w pobliżu rzeki Skaftá może zostać zalana; zagrożenie stanowi siarkowodór i dwutlenek siarki w wodzie. Należy trzymać się z dala od lodowców Skaftárjökull, Tungnárjökull i Síðujökull. Pik powodzi glacjalnej ma przypaść na poranek 3 października 2015 roku.

28 września o godzinie 1.45 lokalnego czasu eksplozja wulkanu Ubinas w Peru wygenerowała obłok popiołu sięgający wysokości 3.5 km (na górnym zdjęciu).

I jeszcze notka o zakończonej już erupcji szczelinowej Bárðarbunga-Veidivötn w latach 2014-15. Erupcja wyprodukowała 1.5 km sześciennych lawy, która pokryła obszar o powierzchni 86 km kwadratowych. To była największa erupcja lawowa w Islandii w ciągu 200 lat. Dzienne emisje dwutlenku siarki SO2 przewyższyły wszystkie antropogeniczne emisje SO2 w Europie o czynnik równy przynajmniej 3. Artykuł na ten temat opublikowano 23 września 2015 roku w Journal of Geophysical Research. We wrześniu 2014 roku erupcja Holuhraun wyprodukowała 2.0 +/-0.6 milionów ton SO2 - dla porównania erupcja szczelinowa Laki w 1783-84 w ciągu 8 miesięcy trwania wyprodukowała 60 razy więcej SO2. Dwutlenek siarki z erupcji szczelinowej Holuhraun wykryły stacje monitoringu w odległości nawet 2750 km od Islandii. Liczba tych stacji jest niewystarczająca w przypadku erupcji o sile zbliżonej do Laki.

Wybucha wulkan Telica

Rankiem 23 września 2015 roku o godzinie 8.15 lokalnego czasu dochodzi do serii eksplozji wulkanu Telica w Nikaragui i emisji popiołu. Pierwsza eksplozja trwała 20 minut, pozostałe trzy były krótsze. Obłok erupcyjny sięga wysokości 400-500 metrów, a opad popiołu ma miejsce w Quezalguaque, Posoltega i w mniejszym stopniu w Chichigalpa i Chinandega. Poprzednio wulkan Telica wybuchał dwukrotnie w maju 2015 roku.

Następna eksplozja wulkanu Telica miała miejsce 24 września 2015 roku.

Erupcja lawowa wulkanu Piton de la Fournaise na Reunion trwa już ponad miesiąc. Aktywność efuzywna pozostaje silna, a pole lawy powoli rozszerza się na wschód w kierunku Grandes Pentes. W pobliżu Piton Rivals uformował się stożek z niewielkim jeziorem lawy. Stamtąd wylewy lawy przemieszczają się tubami lawowymi.

Erupcja wulkanu Meru w Tanzanii? Nie, jednak wulkan płonie

Czyżby kolejna niespodzianka w roku 2015 po Cotopaxi w Ekwadorze? Wygląda na to, że po 105 latach drzemki wczoraj obudził się wulkan Meru w Tanzanii. Widziano obłok erupcyjny sięgający wysokości 1 km. Miejsce [potencjalnej erupcji: boczny otwór erupcyjny na północnym zboczu Meru w pobliżu miasta Arusha. Brak raportów o zniszczeniach czy ofiarach śmiertelnych. Czekam na więcej informacji, bo póki co nie ma potwierdzenia tego wybuchu.

EDIT: Ku mojemu rozczarowaniu erupcji Meru nie ma. Fałszywy alarm. Od wczoraj olbrzymi pożar trawi północne zbocze Meru. Las deszczowy podpalili farmerzy na Meru po dyspucie z lokalnymi strażnikami leśnymi, którzy weszli na ich tereny. Władze Parku Narodowego Arusha nie stanęły na wysokości zadania i go nie ugasiły. Płomienie dotarły aż na wierzchołek Meru z powodu wyschnięcia źródeł wody na wulkanie. Płoną cedry i zawarty w nich olej. Ponad 200 mieszkańców wiosek Olosinoni i Kisimiri bierze udział w gaszeniu płomieni. Ogień dotarł już na stronę Little Meru i zagraża lasom Momella. Ludzie niszczą własne dziedzictwo.

Moje dotychczasowe wulkaniczne wypawy: http://volcanic-landscapes.blogspot.com/

UPDATE: Pożar, który rozpoczął się 20 września na północnym zboczu wulkanu Meru w Tanzanii znajduje się dzisiaj (22.IX) pod kontrolą. Trudności w walce z płomieniami sprawiają porywiste wiatry i trudny teren. Już ponad 1000 ludzi próbuje ugasić pożar, który wywołali farmerzy nielegalnie wspinający się na Meru.

Silniejsza niż zazwyczaj erupcja wulkanu Aso w Japonii

Do erupcji wulkanu (kaldery) Aso z krateru Nakadake (południe Kiusiu) doszło o godzinie 9.47 lokalnego czasu 14 września 2015 roku. Chmura popiołu sięgnęła wysokości 2 km. Kilkoro turystów przebywających na parkingu w pobliżu wulkanu zostało szybko ewakuowanych. Erupcja nastąpiła bez ostrzeżenia, zatem mogła mieć charakter freatomagmowy. Opad popiołu miał miejsce w odległości 4 km od wulkanu, a kolumna erupcyjna szybko zapadła się formując spływy piroklastyczne. Kilka lotów z pobliskiego miasta Kumamoto zostało anulowanych. Aso został objęty trzecim stopniem alarmu, co oznacza nie zbliżać się do wulkanu.

Rankiem 15 września o godzinie 08.22 lokalnego czasu umiarkowanie duży spływ piroklastyczny zszedł z sumatrzańskiego wulkanu Sinabung. Towarzysząca mu chmura popiołu sięgnęła wysokości 5.4 km.

Gamalama i Cotopaxi

Cotopaxi (Ekwador) - Aktywność erupcyjna wciąż trwa, ale w ciągu ostatnich dni jest mniej intensywna. Słabe/umiarkowane eksplozje generują obłoki popiołu sięgające setek metrów/1 km. Analiza popiołu przez belgijskie laboratorium ujawniła iż składa się on z fragmentów starszych skał z górnego kanału. Wskazuje to na freatyczny charakter erupcji wulkanu Cotopaxi, czyli bez obecności świeżej magmy. Aktywność sejsmiczna wulkanu, choć wciąż wysoka, zmniejszyła się w ciągu minionych dni i nie robi się coraz płytsza.

Gamalama (Indonezja) - 8 września 2015 roku o godzinie 7.57 lokalnego czasu doszło do eksplozji wulkanu Gamalama (na zdjęciu), która wygenerowała obłok popiołu sięgający wysokości 1.5 km. Zamknięto lotnisko na wyspie Ternate. Nie jest pewne czy eksplozja miała charakter freatyczny czy obejmowała świeżą magmę. Wylewy lawy i rozżarzone lawiny schodzą z innego indonezyjskiego wulkanu Karangetang.

Małe/umiarkowane eksplozje targają od czasu do czasu meksykańskim wulkanem Colima. Oj brakuje mi jakiejś potężnej i widowiskowej erupcji wulkanicznej.

Xavier Rosset i 300 dni na Tofua

Zaimponował mi ostatnio szwajcarski podróżnik i eks-snowboardzista Xavier Rosset, który w 2009 roku spędził 300 dni w samotności na wulkanicznej wyspie Tofua wchodzącej w skład Tonga. Miał ze sobą tylko kilka narzędzi m.in. maczetę i małą kamerę, którą kręcił próby adaptacji do środowiska. Chciał odkryć na nowo samego siebie. Współczesny Robinson Crusoe na wyspie z aktywnym wulkanem. Aby ocaleć w dżungli musiał polegać tylko na sobie. Szukał jedzenia, początkowo zjadał tylko kokosy, potem rozszerzył dietę na pobrzeżki i zaczął łowić ryby. Z czasem założył niewielką plantację. Wygrzebał w ziemi jamę-pułapkę, w której odnalazł małą świnkę. Zwierzę po nakarmieniu stało się jego przyjacielem. Już nie był sam, gdyż świnka poruszała się za nim gdziekolwiek szedł. Towarzyszył mu także pozostawiony na wyspie pies. Samotność i brak komunikacji z innymi były dla Xaviera najtrudniejsze, komary dawały mu się we znaki. Sporadycznie odwiedzali go miejscowi czy turyści np. z Norwegii. Po 10 miesiącach pobytu na Tofua wrócił odmieniony. Zwolnił tempo życia.

Tofua to kolista wyspa o szerokości 8 km na którą składa się kaldera o szerokości 5 km, w której znajduje się głębokie słodkowodne jezioro otoczone stromymi klifami. Post-kalderowy stożek Lofia znajduje się w północnej części kaldery. Jest aktywny fumarolicznie, to z niego mają miejsce eksplozywne erupcje. W pobliżu Tofua znajduje się wulkaniczna wyspa Kao.

Aż chciałoby się uciec gdzieś na jakąś samotną wulkaniczną wysepkę i spędzić tam trochę czasu w samotności. Tylko ja i wulkan.

Link: http://www.tedxgeneva.net/talks/xavier-rosset-300-days-alone-on-an-island/

Etna - galeria czytelnika bloga

3 września 2015 roku napisał do mnie czytelnik mojego bloga, który chciał się ze mną podzielić swoimi zdjęciami z niedawnej wyprawy na sycylijski wulkan Etna. Bardzo mnie cieszy gdy piszą do mnie osoby, dla których wulkany są atrakcyjne. Celem niniejszego bloga jest popularyzacja wulkanologii oraz informowanie na bieżąco o aktywności wulkanów na świecie. Jeśli zatem mieliście okazję widzieć jakiś wulkan (tym bardziej egzotyczny), byliście na nim i go sfotografowaliście to nie wahajcie się podsyłać mi zdjęć z krótkim opisem i datą ich zrobienia. Chętnie je tutaj zamieszczę, bo wulkany są piękne i majestatyczne. Mój adres mailowy to khanate@wp.pl.

Oddaję głos czytelnikowi bloga: "Pierwsze zdjęcia są od strony Rifugio Sapienza. Chcieliśmy dotrzeć na krawędź Valle del Bove ale niestety chmury skutecznie przysłoniły wszystko. Za to trafiliśmy na dwie małe kopuły z aktywnymi fumarolami. Dotknęliśmy gorącej ziemi - fajne uczucie. Byliśmy też od drugiej strony, od Piano Provenzana, na kraterach z 2002 r. Był tam ciekawy krater, między dwoma większymi, mały ale bardzo stromy z kominem/studnią na dole, w którym nie było widać dna. Zbocza były tak strome, że ryzykownie było zaglądać."

Cotopaxi, Tungurahua i Fuego

- Cotopaxi (Ekwador) - 2 września 2015 roku kolumna pary z domieszką popiołu nad wulkanem Cotopaxi sięgnęła wysokości 4 km. Opad popiołu odnotowano w Malachi, Aloasi i Chaupi. Dzienna emisja SO2 wynosi 4500 ton.

- Tungurahua (Ekwador) - Wulkan Tungurahua w Ekwadorze 2 września 2015 roku o godzinie 15 lokalnego czasu wyemitował obłok popiołu sięgający wysokości 3 km.

- Fuego (Gwatemala) - Z wulkanu Fuego schodzą trzy wylewy lawy w kierunku kanionów Santa Teresa, Trinidad i Las Lajas. Eksplozjom wulkanu towarzyszą obłoki gazu i popiołu sięgające wysokości 5 km. Opad popiołu miał miejsce w San Pedro Yepocapa, Morelia, Panimaché, Santa Sofía i Sangre de Cristo. Po 27 godzinach erupcja Fuego ustała. Zdj. Rosendo Morales.

Erupcja wulkanu Lokon-Empung na Sulawesi

29 sierpnia 2015 roku o godzinie 11.50 p.m. lokalnego czasu miała miejsce erupcja indonezyjskiego wulkanu Lokon-Empung z krateru Tompaluan. Obłok popiołu sięgnął wysokości 1.5 km. Lokalne władze podjęły decyzję o zamknięciu Międzynarodowego Lotniska Manado Sam Ratulangi.

Przypuszczalnie ustała erupcja jawajskiego wulkanu Raung. Brak aktywności erupcyjnej w ciągu ostatnich dni. Nadal trwa erupcja lawowa wulkanu tarczowego Piton de la Fournaise, lecz rozległy obłok wulkanicznego smogu (vog) nad Enclos uniemożliwia obserwację. Uformowały się dwa stożki żużlowe na szczelinie erupcyjnej na wschód od krateru Rivals. Oba posiadają turbulentne jeziora lawy i się rozszerzają. Wylew lawy ma długość 1.5 km, a kolumna gazu sięga wysokości 3 km. Poziom drgań pozostaje wysoki.

27 sierpnia 2015 roku prawdopodobnie wybuchł wulkan Michael znajdujący się na wyspie Saunders (Sandwich Południowy). Z kosmosu wykryto sygnał termiczny, a wschodnie zbocze Mount Michael jest pokryte popiołem.

Czwarta erupcja lawowa wulkanu Piton de la Fournaise w tym roku

Czwarta erupcja lawowa wulkanu Piton de la Fournaise w tym roku miała miejsce 24 sierpnia 2015 roku około godziny 18.50 lokalnego czasu po uprzednim krótkim kryzysie sejsmicznym. Poprzednie erupcje miały miejsce w dniach od 4 do 15 lutego 2015 roku, od 17 do 31 maja 2015 roku i trwająca jedynie 50 godzin efuzja lawy, która rozpoczęła się 31 lipca 2015 roku. Lokalizacja erupcji: na południe od krateru Dolomieu w odległości 2000 metrów od niego. Charakterystyka: fontanny i wylew lawy. Zdj. Olivier Lucas-Leclin.

22 sierpnia 2015 roku: Cotopaxi w Ekwadorze

22 sierpnia 2015 roku miały miejsce ciągłe emisje pary i popiołu z wulkanu Cotopaxi. Popiół opadał w kierunku zachodnim - północno-zachodnim. Obłok erupcyjny sięgał wysokości 2 km ponad krater. Odnotowano opad popiołu w Mulalo, Chaupi, Lasso, Machachi, Aloag i Tambillo. Popiół negatywnie wpływa na uprawy i zwierzęta hodowlane. Na zdjęciu wulkan Cotopaxi widoczny ze stolicy Ekwadoru Quito. Autor: Ricardo Coronel.

Płaska kopuła lawowa (na zdjęciu drona od Asahi Shimbun) blokuje aktywny krater Showa wulkanu Sakurajima w Japonii. Od połowy lipca 2015 roku wulkanem Sakurajima targnęło niewiele eksplozji. Ciśnienie wewnątrz wulkanu zatem narasta. Rodzi się pytanie: kiedy dojdzie do jego silnej erupcji eksplozywnej?

Sytuacja na Cotopaxi oraz aktywność Tupungatito

Przelot naukowców z IGEPN nad wulkanem Cotopaxi w Ekwadorze w dniu 18 sierpnia ujawnił ciągłe niewielkie emisje popiołu i pary mające miejsce na zachodniej stronie wulkanu. Nie zidentyfikowano ani laharów, ani spływów piroklastycznych. Niektóre z lodowców na wierzchołku Cotopaxi są pokryte szarym popiołem. W trakcie weekendu pięć małych eksplozji targnęło także wulkanem Tungurahua w Ekwadorze. Opad popiołu miał miejsce w Manzano i Choglontus Chontapamba.

17 sierpnia 2015 roku wulkaniczno-tektoniczne trzęsienie ziemi o magnitudzie 3.2 w skali Richtera miało miejsce pod wulkanem Tupungatito na granicy Chile i Argentyny. Epicentrum znajdowało się na głębokości 8.2 km 25 km na północny zachód od głównego krateru wulkanu. Ostatnia mała erupcja eksplozywna Tupungatito miała miejsce w 1986 roku.

Obłok popiołu sięgający wysokości 1.5 km wykryto dzisiaj nad wulkanem Barren Island, Andamany. W Meksyku trwa eksplozywna aktywność erupcyjna wulkanu Colima.

Aktywność sejsmiczna wulkanów i typy trzęsień ziemi

Trzęsienia ziemi stanowią dowód iż wulkan może wybuchnąć. Zdarzają się jednak sytuacje, iż trzęsienia ziemi mają miejsce na wulkanie miesiącami czy nawet latami przed erupcją albo nie prowadzą do erupcji (np. aktywność sejsmiczna kolumbijskiego wulkanu Cerro Machin). W przypadku trzęsień ziemi prowadzących do erupcji danego wulkanu wskazują one na ruch magmy, która topi płaszcz 8-80 km pod naszymi stopami. Magma jest lekka, gdyż jest gorąca, pełna gazów i ma mniejszą gęstość niż otaczające ją skały, zatem przemieszcza się w górę. Natomiast jej gęstość i kleistość powoduje nacisk na skały, co generuje trzęsienia ziemi. Ciśnienie magmy łamie/rozrywa skały. Powstałe wówczas trzęsienia ziemi rzadko są silniejsze niż magnituda 5 i zazwyczaj są słabsze niż magnituda 3. Nie odczuwa się ich nawet przebywając na wulkanie. Jednak gdy magma stale porusza się w górę lokalizacja trzęsień ziemi w płaszczu ziemskim zmieni się. Owe trzęsienia ziemi staną się płytsze i mogą się przemieszczać na boki. Wówczas wulkanolodzy mogą wyśledzić trasę magmy i jej lokalizację. Takie trzęsienia ziemi nazywamy wulkaniczno-tektonicznymi (VT). Mamy także długo-okresowe trzęsienia ziemi (LP) pod wulkanami - z poruszającej się magmy uciekają bąble gazu. Te trzęsienia ziemi rozpoczynają się stopniowo i zanikają. Kombinacja roju trzęsień ziemi VT i LP może być indykatorem ruchu magmy przemieszczającej się do płytszych części wulkanu. Gdy magma zbliża się do powierzchni zanikają trzęsienia ziemi VT, ale następuje wzrost trzęsień ziemi LP. Możemy mieć także do czynienia z hybrydowymi (bądź mieszanymi) trzęsieniami ziemi posiadającymi charakterystyki zarówno trzęsień VT, jak i LP. Wreszcie mamy drgania harmoniczne spowodowane przez turbulentny ruch magmy w kanale przepływu. Drgania harmoniczne są ciągłe - ich początek zwiastuje możliwość erupcji wulkanu w ciągu najbliższych minut czy dni. Te trzy typy trzęsień ziemi pozwalają wulkanologom przewidzieć czy dany wulkan wybuchnie. Może się jednak zdarzyć sytuacja, że aktywność sejsmiczna danego wulkanu będzie się charakteryzować wystąpieniem wszystkich trzech typów trzęsień ziemi, ale do erupcji nie dojdzie. Pod wulkanami mogą też wystąpić trzęsienia ziemi nie mające nic wspólnego z ruchem magmy - częste są chociażby tektoniczne trzęsienia ziemi związane z aktywnością uskoków. Trzęsienia ziemi w płytkiej skorupie są także powodowane przez ruch podgrzanej wody - wzrost ciśnienia powoduje łamanie się skał. W Yellowstone trzęsienia ziemi powodowane przez ruch hydrotermalnych fluidów są regularne. Należy pamiętać że sejsmometry zainstalowane na wielu wulkanach zbierają dane nie tylko o typach trzęsień ziemi tutaj opisanych, ale także odnotowują globalne trzęsienia ziemi, a nawet wstrząsy nie-geologiczne np. spowodowane przez ciężarówkę czy wiatr. Magma pod wieloma wulkanami porusza się, zastyga czy odgazowuje się - wówczas trzęsienia ziemi pod wulkanem mogą trwać latami.

Erupcja wulkanu Cotopaxi w Ekwadorze po ponad 70 latach drzemki

Rankiem o godzinach 04:02 i 04:07 lokalnego czasu 14 sierpnia 2015 roku wybucha wulkan Cotopaxi zlokalizowany 60 km od Quito, stolicy Ekwadoru. Jest to o tyle duża niespodzianka, że Cotopaxi drzemał od 1940 roku, być może od 1942 roku. Opad popiołu i smród siarki odnotowano w mieście Machachi, Amaguaña, Boliche, Tambillo i na południe od Quito. W ostatnich miesiącach miał miejsce kryzys sejsmiczny na wulkanie ze 100 małymi trzęsieniami ziemi dziennie. Mieszkańcy słyszeli trzy eksplozje (zapewne freatyczne), po których miał miejsce opad popiołu. Obecność drgań związanych z ruchem magmy pod wulkanem także została stwierdzona. Kolejne eksplozje Cotopaxi miały miejsce o godzinie 10.25 (kolumna erupcyjna sięgająca wysokości 6-8 km, trwała blisko pół godziny), 13:45 i 14:29. Zamknięto na chwilę międzynarodowe lotnisko w Quito. Z wioski Loreto del Pedregal u północnego podnóża Cotopaxi ewakuowano ponad 400 mieszkańców.

Silne erupcje Cotopaxi miały miejsce w latach 1744, 1768 i 1877 - ta ostatnia wygenerowała spływy piroklastyczne i lahary (te ostatnie dotarły na odległość 100 km aż do Pacyfiku). Znacząca erupcja Cotopaxi miała miejsce w 1903-04 roku. Władze Ekwadoru zamknęły Park Narodowy Cotopaxi ze względu na aktywność wulkanu. EDIT: 14 sierpnia naliczono już łącznie 6 eksplozji wulkanu Cotopaxi. Miały charakter freatyczny, a co za tym idzie nie wskazywały, że magma osiągnęła powierzchnię. Czekam na kolejne przejawy aktywności erupcyjnej Cotopaxi w nadchodzących dniach bądź tygodniach.

Zdj. Christian Jimenez @crithiangja, Juan Cevallos i Martina Cobo.

Aso, Manam i Colima

Niewiele interesującego się ostatnio dzieje w sferze aktywności wulkanicznej, ale o pewnych rzeczach muszę wspomnieć.

8 sierpnia około godziny 12.15 lokalnego czasu miała miejsce niewielka eksplozja w kraterze Nakadake wulkanu Aso (Kiusiu, Japonia). Obłok popiołu sięgnął wysokości 600 metrów. Nie wolno się zbliżać do krateru na odległość do 1 km.

Emisje popiołu kontynuuje wulkan Manam (Papua Nowa Gwinea). 6 sierpnia obłok popiołu nad wulkanem sięga wysokości 2.7 km, a 8 sierpnia 6.5 km. Kod dla awiacji czerwony.

8 sierpnia 2015 roku dwie eksplozje (w godzinach 5.19 i 7.50) targają meksykańskim wulkanem Colima. Obłok popiołu sięga wysokości 3.9 km.

Rosja

ANJUISKY - Rosja kojarzy się przede wszystkim z wulkanami kamczackimi i kurylskimi, tudzież z Kazbekiem i Elbrusem. Szukałem dziś w sieci zdjęć syberyjskiego stożka żużlowego Balagan-Tas (993 m. wysokości) i natrafiłem na zdjęcia bliżej mi nieznanego stożka wulkanicznego. Okazał się nim Anjuisky o wysokości 120 metrów z kraterem o szerokości 300 metrów i głębokości 75 metrów. Lokalizacja: południowy masyw górski Anjuisky na wschód od rzeki Kołyma, Syberia, typ erupcji efuzywny, data ostatniej erupcji: pomiędzy 1500 a 1700 rokiem.